• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eksperci o tym, jak poprawić wczesne wykrywanie raka płuca

    05.11.2011. 10:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zmiany w technologii produkcji papierosów sprawiły, że rak płuca rozwija się dziś w miejscach, w których trudniej go wykryć w badaniu rtg. Pewne nadzieje wiąże się z wykorzystaniem do jego diagnostyki niskodawkowej tomografii komputerowej - uważają eksperci. 

    Na razie, metoda ta nie jest jednak stosowana w badaniach przesiewowych w kierunku raka płuca, tak jak np. mammografia w wykrywaniu raka piersi czy kolonoskopia w wykrywaniu raka jelita grubego.

    Onkolodzy i pulmonolodzy mówili o tym w piątek w stolicy, na konferencji prasowej zorganizowanej w trakcie V Konferencji Polskiej Grupy Raka Płuca, która odbywa się w dniach 4-5 listopada w Warszawie.

    ,,Z powodu zmian w technologii produkcji papierosów, m.in. zastosowania filtrów, dym z nich jest wchłaniany głębiej do płuc. To sprawia, że dzisiejsze raki płuca różnią się od tych, które diagnozowaliśmy jeszcze kilkanaście lat temu" - powiedział prof. prof. Tadeusz Orłowski, prezes Polskiej Grupy Raka Płuca. Jak wyjaśnił, kiedyś lokalizowały się one w oskrzelach głównych, gdzie łatwiej było je diagnozować, m.in. dlatego, że wcześniej dawały objawy. Dzisiaj, umiejscawiają się na obwodzie płuc, a przez to objawy - takie jak krew w wydzielinie z układu oddechowego czy ślinie, duszność, bolesność w obrębie klatki piersiowej - pojawiają się dopiero w stadium zaawansowanym.

    Również z tych powodów, badanie rtg klatki piersiowej często nie jest w stanie wykryć zmian nowotworowych w płucach, bo lokalizują się one np. za sercem. Dlatego nie jest to metoda, którą można by wykorzystać w badaniach przesiewowych. Jednak dobrze by było, by pacjenci z grup ryzyka wykonywali to badanie co dwa lata, koniecznie w dwóch ujęciach - również z boku, ocenił w rozmowie z PAP prof. Orłowski.

    Specjalista przypomniał, że dopiero na początku 2011 r. pojawiły się wyniki badań, prowadzonych głównie w USA, które wskazują, że badania przesiewowe z użyciem niskodawkowej tomografii komputerowej wykonywane w grupach szczególnie narażonych na raka płuca mogą obniżyć śmiertelność z jego powodu. Technika ta pozwala na wykrycie nawet niewielkich zmian, a przy tym jest bezpieczniejsza, gdyż eksponuje pacjenta na mniejszą dawkę promieniowania.

     

    Optymistyczne są również dotychczasowe wyniki Programu Wczesnego Wykrywania Raka Płuca prowadzonego w wielu regionach Polski z wykorzystaniem tomografii niskodawkowej, wynika z danych przedstawionych przez prof. Orłowskiego. Dzięki niemu, liczba powiatów, na terenie których rak płuca wykrywany jest w stadium zaawansowanym u ponad 90 proc. chorych, zmalała znacznie w latach 2009-2010 w województwie śląskim, warmińsko-mazurskim i mazowieckim.

    ,,Jednak dopiero za kilka lat będziemy mogli ocenić, czy to przełoży się na spadek umieralności z powodu raka płuca na tych obszarach" - zaznaczył prof. Orłowski.

    Podkreślił, że szansę na wyleczenie tego nowotworu złośliwego mają tylko pacjenci, u których został on wykryty wcześnie - w stadium I lub II - gdy można go usunąć operacyjnie. Aby poprawić przeżycie chorych na raka płuca odsetek leczonych operacyjnie pacjentów powinien być wyższy niż 20 proc.

    W Polsce, jest on ciągle za niski i wynosi ok. 15 proc., choć dzięki programowi wczesnego wykrywania odnotowuje się systematyczną poprawę. Z danych przedstawionych przed prof. Orłowskiego wynika, że w 2008 r. odsetek pacjentów operacyjnie leczonych na raka płuca wynosił ponad 15 proc. tylko w trzech województwach, natomiast w 2010 r. - już w ośmiu.

    Program, który obecnie ma jedynie charakter interwencyjny, jest realizowany w tych powiatach, w których wskaźnik operacyjności raka płuca wynosi mniej niż 10 proc. Zaangażowani w niego lekarze podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) wskazują osoby, które mogą wziąć w nim udział oraz umawiają terminy bezpłatnych badań tomograficznych.

    Do programu kwalifikują się osoby z grup wysokiego ryzyka zachorowania na raka płuca: pacjenci w wieku 50-75 lat, którzy palili minimum jedną paczkę dziennie przez 20 lat (lub w krótszym okresie wypalili odpowiednią liczbę papierosów), byli narażeni na inne czynniki rakotwórcze, jak azbest, radon, uran, arszenik, beryl, produkty przemiany węgla kamiennego, są obciążeni rodzinnym ryzykiem nowotworów oraz - niezależnie od wieku - osoby z dużym pogorszeniem czynności płuc (osiągające mniej niż 70 proc. wartości FEV1 w badaniu spirometrycznym).

    Prof. Orłowski podkreślił, że obecnie pacjenci z grup najbardziej narażonych na raka płuca nie mogą wymagać od lekarza POZ skierowania na tomografię komputerową. Jednak ci, którzy mieszkają w powiatach objętych programem interwencyjnym, mogą się do niego zgłosić.

    Dr Dariusz Kowalski z Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Centrum Onkologii w Warszawie przypomniał, że rak płuca ciągle zajmuje pierwsze miejsce pod względem zachorowań na nowotwory złośliwe oraz umieralność z ich powodu. Co roku, na świecie notuje się 1,5 mln nowych zachorowań, a w Polsce - ponad 20 tys., przy czym tylko 10-15 proc. z pacjentów przeżywa 5 lat. W 90 proc. przypadków jest on spowodowany wieloletnim paleniem tytoniu.

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga

    jjj/ tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Rak płuca (inaczej rak oskrzela) – najczęstszy nowotwór złośliwy, na który umiera rocznie na całym świecie 1,3 mln osób. Jest jednym z najgorzej rokujących nowotworów. Stanowi najczęstszą przyczynę zgonów z powodu raka u mężczyzn i jest na 2. miejscu pod tym względem u kobiet. Obecny stan wiedzy wskazuje na to, że największy wpływ na ryzyko zachorowania na raka płuca ma długoterminowe narażenie na wdychane karcynogeny, a zwłaszcza dym tytoniowy. Wydaje się, że w rzadkich przypadkach zachorowań na raka płuca u osób, które nigdy nie paliły do zachorowania dochodzi najczęściej przez połączenie czynników genetycznych oraz ekspozycji na bierne palenie. Poza tym radon oraz zanieczyszczenie powietrza, także mają wpływ na powstawanie raka płuca. Rak szyjki macicy (łac. carcinoma cervicis uteri, ang. cervical cancer) – pierwotny nowotwór złośliwy szyjki macicy. Inwazyjnego raka szyjki macicy poprzedza stan zwany wewnątrznabłonkową neoplazją szyjki macicy (ang. cervical intraepithelial neoplasia, CIN, dawniej określany jako dysplazja szyjki macicy albo rak przedinwazyjny). CIN może ulegać progresji do raka inwazyjnego, sama nie stanowiąc zagrożenia dla zdrowia kobiety; stąd tak istotne jest wczesne wykrycie tych zmian w badaniu cytologicznym rozmazu z pochwowej części szyjki macicy. Zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka (HPV) jest koniecznie do rozwinięcia się raka szyjki macicy prawie we wszystkich przypadkach. Dwa typy wirusa: 16 i 18 są odpowiedzialne za około 70% przypadków raka szyjki macicy. Test Tumor M2-PK stosuje się w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu raka jelita grubego. Jest to wiarygodny test enzymatyczny wykrywający obecność izoenzymu M2 kinazy pirogronianowej, który bierze udział w procesie metabolizmu komórek rakowych. Test kałowy Tumor M2-PK wykrywa zmiany w jelitach, w tym stany przed nowotworowe takie jak polipy (powyżej 1 cm) i gruczolaki oraz raka jelita grubego, również we wczesnym stadium. Tumor M2-PK ma wysoką czułość. Pobieranie materiału do badania jest bezbolesne i nieinwazyjne. W przeciwieństwie do testu na krew utajoną wykrywa również niekrwawiące polipy i guzy. Test Tumor M2-PK można przeprowadzić w każdej chwili, gdyż nie wymaga specjalnego przygotowania ani diety. Materiałem pobieranym do badania jest kał. Test wykonywany jest w warunkach laboratoryjnych przez wykwalifikowany personel medyczny.

    Rak gruczołu sutkowego (rak piersi, łac. carcinoma mammae) – najczęstszy nowotwór gruczołu sutkowego. Na świecie rak gruczołu sutkowego jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. W Polsce w 2002 roku stanowił blisko 13% rozpoznań nowotworów złośliwych płci. Rak sutka występuje także u mężczyzn, jest jednak rzadki; zwykle jest też późno rozpoznawany. Od lat 70. notowano na całym świecie wzrost zachorowań na raka sutka, tendencja utrzymywała się do lat 90. Zjawisko to mogło być spowodowane zarówno zmianami w stylu życia kobiet w krajach zachodnich, jak i wzrostem wykrywalności raka. Spirogerman (spirogermanium, S 99 A, SPG, Spiro-32) – syntetyczny, organiczny związek germanu hamujący syntezę DNA, RNA i białek, mający więc potencjalne działanie przeciwnowotworowe. Zakończone zostały badania kliniczne II fazy dotyczące zastosowania związku w chemioterapii nowotworów narządów płciowych kobiet, glejaków, zaawansowanego raka gruczołowego sutka, raka płuc innego niż drobnokomórkowy, przerzutów raka płuc, przerzutów czerniaka złośliwego, zaawansowanego raka nerkowokomórkowego, przerzutowych nowotworów przewodu pokarmowego, chłoniaków i przerzutów albo wznowy raka żołądka. Jak dotąd, nie rozpoczęto żadnego badania klinicznego III fazy. Innymi możliwymi zastosowaniami spirogermanium są leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów i choroby Chagasa. Lek wywołuje odwracalne objawy neurotoksyczne i pneumotoksyczne i podawany jest dożylnie.

    Neurologiczne zespoły paranowotworowe to odrębna pod względem klinicznym grupa zespołów paranowotworowych (paraneoplastycznych) obejmująca zaburzenia funkcjonowania układu nerwowego u chorych z nowotworem umiejscowionym poza układem nerwowym, nie związane zatem z przerzutami, ani miejscowym działaniem guza. Często towarzyszy temu podostra neuropatia czuciowa z powodu zajęcia zwojów korzeni czuciowych rdzenia. U 80 % chorych przyczyną jest rak płuc, zazwyczaj z drobnokomórkowy. Około 0,4 % chorych na raka płuc ma dolegliwości neurologiczne, które poprzedzają wykrycie raka u 80 % przypadków tych dolegliwości. Przestrzeń przednagłośniowa, przestrzeń Boyeta - jest to przestrzeń wyróżniana przez anatomów i otolaryngologów ważna ze względu na znaczenie rokownicze w przypadku szerzenia się raka krtani, raka gardła dolnego czy raka nasady języka. Ma ona kształt trójkątny lub lejkowaty.

    Polski Komitet do Zwalczania Raka – medyczna organizacja pozarządowa zajmująca się organizacją profilaktyki i leczenia nowotworów. Należy do Stowarzyszenia Europejskich Lig Zwalczania Raka. Powstał 6 lutego 1906 roku z inicjatywy Mikołaja Rejchmana i Józefa Jaworskiego. 6 czerwca 1921 w Warszawie został powołany na nowo pod obecną nazwą. Ponownie działalność Komitetu wznowiono w 1982 roku, z inicjatywy prof. Zbigniewa Wronkowskiego. Atypowa hiperplazja przewodowa (ADH) jest to nadmierny rozrost komórek przewodu mlecznego. Jest to zmiana łagodna, często asymptomatyczna, która może jednak wskazywać na podwyższone ryzyko zachorowania na raka gruczołu sutkowego. Morfologicznie ADH różni się ilościowo od nieinwazyjnego raka wewnątrzprzewodowego (DCIS).

    Dodano: 05.11.2011. 10:04  


    Najnowsze