• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eksperci: Radioterapia onkologiczna coraz bardziej bezpieczna

    16.05.2011. 00:40
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Rozwój metod napromieniania i technik obrazowania narządów pozwala coraz lepiej planować radioterapię i ograniczać jej działanie głównie do zmian nowotworowych. Dzięki temu, jest ona coraz bardziej efektywna i bezpieczna dla pacjentów - uważają radioterapeuci. 

    O najnowszych osiągnięciach na tym polu eksperci dyskutowali w dniach 8-12 maja w Londynie podczas obchodów 30. rocznicy powstania Europejskiego Towarzystwa Radioterapii i Onkologii (ESTRO). Wydarzenie zgromadziło około 4 tys. specjalistów - m.in. radioonkologów, fizyków medycznych, biologów i techników radioterapii, a także producentów sprzętu do radioterapii i obrazowania.

    "Napromienianie tkanek zdrowych podczas radioterapii jest nieuchronne, bo guz nowotworowy leży w ich bezpośrednim sąsiedztwie. A faktem jest, że promieniowanie jonizujące, którego używamy do zniszczenia komórek nowotworowych niszczy również komórki zdrowe. Cała sztuka w planowaniu radioterapii polega więc na tym, by dostarczyć dawkę promieniowania do guza nowotworowego, a jednocześnie ochronić przed nią w jak największym stopniu zdrowe narządy" - powiedział w rozmowie z PAP prof. Julian Malicki, Dyrektor Wielkopolskiego Centrum Onkologii i profesor Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Specjalista przewodniczył jednej z trzech konferencji, które towarzyszyły obchodom 30. rocznicy powstania ESTRO - 11. Konferencji nt. Fizyki i Technologii Radiacyjnych w Radioterapii.

    Jak przypomniał prof. Malicki, radioterapia zaczęła się rozwijać ok. 100 lat temu, ale przez ostatnie trzy dekady nastąpił ogromny postęp w zakresie metod napromieniania pacjentów. Powstały nowoczesne urządzenia, które umożliwiają nie tylko wytworzenie wiązki promieniowania, ale też dostarczenie jej dokładnie do tego miejsca w ciele, gdzie występuje guz, a ominięcie narządów zdrowych. Stało się to możliwe również dzięki nowym metodom obrazowania organizmu, które pozwalają zlokalizować tak zdrowe organy, jak i nowotwór.

    Obecnie w procesie planowania leczenia wykorzystuje się obrazy wnętrza ciała uzyskane przy pomocy tomografii komputerowej rezonansu magnetycznego a także pozytonowej tomografii emisyjnej. Dzięki temu, radioterapia powoduje dziś mniej efektów niepożądanych (powikłań) i pozwala osiągać lepsze wyniki leczenia, a pacjentom daje lepszą jakość życia.

    Urządzenia, które pojawiły się w ostatnich latach pozwalają obserwować, co zachodzi w organizmie w trakcie radioterapii. Jest to tzw. obrazowanie trójwymiarowe w czasie rzeczywistym, inaczej - obrazowanie w 4D. Wiadomo, że pacjent poddawany radioterapii oddycha, co powoduje przemieszczanie się narządów i guza. "Musimy się więc nauczyć, jak nadążyć za tymi zmianami, by nie niszczyć tkanek zdrowych, a jeśli nie potrafimy nadążyć to, musimy chociaż przerywać napromienianie w odpowiednich momentach. Jest to tzw. radioterapia adaptatywna i bramkowana" - wyjaśnił prof. Malicki.

    Podczas inauguracji obchodów 30-lecia ESTRO prezydent towarzystwa prof. Jean Bourhis podkreślił, że "wszystkie te nowe osiągnięcia w dziedzinie biologii i technologii bez wątpienia pozwolą wyleczyć z choroby nowotworowej większy odsetek pacjentów, jednocześnie powodując mniej działań niepożądanych po napromienianiu". Jego zdaniem, radioterapia pozostanie jedną z głównych metod walki z rakiem, umożliwiającą - w skojarzeniu z innymi metodami terapeutycznymi - wyleczenie pacjenta z nowotworu.

    Jak przewidują naukowcy, w przyszłości rozwój tej terapii będzie zmierzał m.in. w kierunku szerszego wykorzystania promieniowania protonowego oraz jonowego, które pozwalają w jeszcze większym stopniu oszczędzać zdrowe tkanki podczas naświetlania. Wiązka protonowa, podobnie jak jonowa wytraca energię na określonej głębokości, dzięki temu można ograniczyć zniszczenie zdrowej tkanki.

    Postęp w radioterapii jest szczególnie ważny w obliczu statystyk, zgodnie z którymi w Europie co roku u 3 mln osób diagnozuje się nowotwór złośliwy, a ponad 1,2 mln umiera z jego powodu. A w związku ze starzeniem się populacji i niezdrowym stylem życia liczba chorych na nowotwory może się nawet potroić do roku 2030.

    Nauka w Polsce, Joanna Morga 

    agt/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Teleradioterapia – jedna z technik leczenia w radioterapii za pomocą promieniowania jonizującego, w metodzie tej źródło promieniowania umieszczone jest w pewnej odległości od tkanek. Polega na napromienianiu wiązkami zewnętrznymi określonej objętości tkanek, obejmującej guz nowotworowy z adekwatnym marginesem tkanek oraz, w razie potrzeby, regionalne węzły chłonne. Objętość napromieniania powinna być określona jak najbardziej precyzyjnie, tak aby możliwe było podanie jednorazowej dużej dawki przy maksymalnej ochronie tkanek prawidłowych, zwłaszcza tzw. narządów krytycznych. Służy temu proces planowania leczenia przy użyciu TK lub MRI. Stosowana jest w onkologii do leczenia chorób nowotworowych oraz łagodzenia bólu związanego z rozsianym procesem nowotworowym, np. w przerzutach nowotworowych do kości.

    Brachyterapia (curieterapia) nazywana też terapią kontaktową jest jedną z technik leczenia w radioterapii. Metoda ta polega na bezpośrednim napromienianiu zmian chorobowych przez umieszczenie źródła promieniowania w guzie lub jego sąsiedztwie. Podstawowym zastosowaniem brachyterapii jest leczenie zmian nowotworowych, ale jest ona wykorzystywana także w terapii takich chorób jak toczeń czy keloid.

    Terapia protonowa - rodzaj radioterapii cząsteczkowej wykorzystującej promieniowanie protonowe do naświetlania zmian nowotworowych. Procedura ta jest stosowana szczególnie u pacjentów, u których konwencjonalna radioterapia fotonowa nie może być stosowana ze względu zbyt głębokie położenie nowotworu w organizmie, lub bliskie położenie organów krytycznych. Protonoterapia umożliwia podanie optymalnej dawki w obszarze nowotworu z minimalną dawką zaabsorbowaną w zdrowych tkankach położonych płycej ze względu na tak zwany odwrotny profil dawki wynikający ze wzoru Bethego-Blocha. Terapia przyśpieszonymi protonami została zaproponowana w 1946 roku przez R.R. Wilsona.

    Nóż gamma (ang. gamma knife) – urządzenie medyczne wykorzystywane w radiochirurgii, odmianie radioterapii stereotaktycznej – trójwymiarowej radioterapii, wykorzystującej wysokie wartości dawki (powyżej 10 Gy) w pojedynczej frakcji napromieniania, o bardzo wysokiej precyzji (z dokładnością powyżej 0,5mm). Operacja nożem gamma jest metodą konkurencyjną dla klasycznej neurochirurgii, stosowaną w najmniej inwazyjnym leczeniu guzów mózgu, w szczególności gdy przy użyciu tradycyjnej neurochirurgii usunięcie guza jest utrudnione. Nóż gamma jest również stosowany w celu uniknięcia powikłań chirurgicznych, a także u pacjentów, u których stan zdrowia wyklucza wykonanie klasycznej operacji.

    Teleterapia – sposób leczenia nowotworów poprzez napromienianie z dużych odległości, najczęściej stosowana forma radioterapii.

    Planowanie radioterapii – proces planowania leczenia mający na celu skoncentrowanie dawki promieniowania w zmianie nowotworowej i zminimalizowanie powikłań ze strony sąsiadujących narządów. Planowanie radioterapii wymaga współpracy lekarza radioterapeuty z fizykiem medycznym i technikiem elektroradiologii.

    SSD (ang. Source Skin Distance lub Source Surface Distance) – w radioterapii (zwłaszcza teleterapii) odległość od źródła promieniowania jonizującego do punktu wejścia wiązki w napromieniany obszar (najczęściej skóra pacjenta). W zależności od techniki napromieniania różna jest odległość SSD. W technice SSD odległość ta jest stała i wynosi najczęściej 100 cm. W technice izocentrycznej odległość ta jest zmienna, w zależności od grubości tkanek znajdujących się na drodze pomiędzy źródłem i napromienianym obszarem. W technikach specjalnych (np. TBI) stosuje się odległości SSD dużo większe od 100 cm, w celu uzyskania większego pola napromieniania.

    Dodano: 16.05.2011. 00:40  


    Najnowsze