• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ekspert: szybki spacer i gry logiczne utrzymają mózg w dobrej kondycji

    09.03.2012. 08:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Nowe, trudne intelektualne zadania, porządny wysiłek fizyczny oraz umiar w jedzeniu pomogą nam utrzymać mózg w dobrej kondycji przez długie lata - przypomina specjalistka przed rozpoczynającym się w poniedziałek "Światowym Tygodniem Mózgu".

    ,,Z badań w psychologii poznawczej wynika, że między 50. a 60. rokiem życia następuje znaczne pogorszenie działania funkcji poznawczych - spada nasz poziom uwagi, a procesy myślenia zwalniają" - powiedziała PAP Anna Maria Wieczorek doktorantka z Interdyscyplinarnego Centrum Stosowanych Badań Poznawczych SWPS i Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego w Warszawie. ,,Wyjątkiem jest tu zasób słownictwa, który wydaje się być odporny na działanie czasu" - dodała.

    Zmiany te powodowane są m.in. przez fakt, że komórki mózgu na starość zmniejszają się i stają ,,mniej jędrne". "Ciała komórek nerwowych kurczą się, a tzw. dendryty - wypustki łączące komórki - stają się krótsze i cieńsze, w związku z tym gorzej przesyłają sobie informacje" - wyjaśniła rozmówczyni PAP. Na starość w mózgu zmniejsza się też liczba receptorów np. dopaminy. ,,Jej funkcjonowanie jest związanie z zachowaniem uwagi i procesami myślenia. W związku z tym, że jest jej mniej, te procesy też przebiegają gorzej" - dodała.

    Jak wyjaśniła, proces starzenia się mózgu jest naturalnym etapem życia. Tylko, że niektórzy do setki są sprawni umysłowo, a inni już po sześćdziesiątce czują poważne skutki działania czasu. Choć duży wpływ na skłonność do zachorowania na chorobę Alzheimera czy Parkinsona mają czynniki genetyczne, to ogromne znaczenie dla tego, jak nasz mózg będzie funkcjonował na starość, ma również prowadzony tryb życia.

    Ogromne znaczenie ma m.in. aktywność fizyczna. ,,Badania pokazały, że nawet osoby starsze, które podjęły regularną aktywność fizyczną miały przyrost umiejętności poznawczych. Najbardziej efektywny jest trening aerobowy, czyli taki, który prowadzi do zwiększenia pulsu i ogólnego zmęczenia. Samo rozciąganie nóg niestety nie pomaga, ale szybki spacer - jak najbardziej" - wyjaśniła Wieczorek.

    Dodała, że pomagają nam się rozwijać czynności, które są trudne i nowe, dlatego korzystnie na ,,szare komórki" działają także gry logiczne. ,,Podstawowa zasada jest taka, by robić coś, co nie jest dla nas łatwe, co jest wyzwaniem, dzięki czemu musimy przestawić się na nowy styl myślenia i nauczyć się nowych umiejętności" - zaznaczyła.

    Jej zdaniem w ,,rozruszaniu" mózgu wcale nie jest pomocne rozwiązywanie krzyżówek. ,,Na początku to oczywiście może być wyzwanie, ale jeżeli ktoś nabierze wprawy w rozwiązywaniu krzyżówek, to staje się ono czynnością równie automatyczną, jak mycie zębów" - podkreśliła Wieczorek.

    Nawet osoby 80-letnie, które musiały się wyćwiczyć w jakimś zadaniu, stawały się lepsze również w innych zadaniach poznawczych. ,,Jednak nie możemy oczekiwać, że jeśli niczego dla naszego mózgu nie robiliśmy przez całe życie, to po osiemdziesiątce będzie on funkcjonował jak u dwudziestolatka" - powiedziała badaczka.

    Równie ważnym czynnikiem wpływającym na proces starzenia się mózgu jest to, co jemy. Z amerykańskich badań wynika, że opóźnić ten proces może dieta bogata w kwasy omega-3, które znajdują się głównie w rybach morskich - makreli, śledziu, łososiu, oraz w oleju lnianym. Naukowcy z Włoch, Niemiec, Kanady i Wielkiej Brytanii wykazali z kolei, że starzenie się mózgu przyspiesza przejadanie się, natomiast ograniczenie jedzenia pomaga zachować jego młodość.

    Jednak, jak tłumaczyła Wieczorek, w związku z tym, że pewne części mózgu na starość działają gorzej, inne te niedobory starają się nadgonić i rozbudować swoją strukturę.

    ,,U osób starszych struktury podkorowe, np. hipokamp, stają się mniejsze i mniej sprawne, i dlatego płaty przedczołowe - odpowiedzialne za kontrolę i integrowanie informacji - są bardziej aktywne - powiedziała. - W ten sposób mózg, stworzony do nieustannego rozwoju, angażuje dodatkowe siły umożliwiające sprawne wykonywanie zadań".

    Między 12 a 18 marca w wielu krajach świata obchodzony jest "Światowy Tydzień Mózgu" (Brain Awareness Week). Ma on popularyzować wiedzę o mózgu i układzie nerwowym oraz jego działaniu w normie i patologii. W Polsce na najwięcej atrakcji związanych z obchodami Tygodnia Mózgu mogą liczyć mieszkańcy Warszawy, Krakowa, Poznania i Gdańska.

    PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

    agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Światowy Tydzień Mózgu, Tydzień Mózgu (ang. Brain Awareness Week) – święto mające na celu popularyzację wiedzy o mózgu i jego działaniu. Obchodzone 12-16 marca od 1996 pierwszy raz w Stanach Zjednoczonych (zapoczątkowane przez Dana Alliance for Brain Initiatives), a w Polsce od 1999 roku. Obchody są organizowane z inicjatywy Instytutu Nenckiego oraz wspierane przez Polskie Towarzystwo Badań Układu Nerwowego, Komitet Neurobiologii PAN i Stowarzyszenie na Rzecz Krzewienia Wiedzy o Mózgu DANA. Akcje edukacyjne odbywają się m.in. w Warszawie i Krakowie. Encefalizacja (gr. enképhalos – mózg), cerebralizacja, cerebryzacja (łac. cerebrum – mózg) – ewolucyjny proces, który prowadzi do przejmowania funkcji niższych ośrodków nerwowych przez ośrodki wyższe. Polega na koncentracji neuronów w przedniej, głowowej części ciała zwierzęcia i jest związany z wykształceniem się głowy (cefalizacja) i powstaniem mózgu. W antropologii znaczenie terminu cerebryzacja zawężane jest do ewolucyjnego wzrostu rozmiarów mózgu u naczelnych. Pojemność czaszki – mierzona (najczęściej) w centymetrach sześciennych średnia objętość mózgoczaszki, w przybliżeniu określająca rozmiar mózgu. Relacja między wielkością mózgu, a rozmiarem ciała wskazuje na potencjalną inteligencję organizmu, według ogólnej zasady, że im większy mózg, tym wyższy iloraz inteligencji. W rzeczywistości jednak pojemniejsza czaszka nie zawsze oznacza większą inteligencję, ważny jest także stosunek objętości mózgu do masy ciała osobnika (współczynnik encefalizacji); ponadto nawet u osobników o zbliżonej masie mogą istnieć nie wpływające na poziom inteligencji znaczące różnice w wielkości mózgu, co wynika z faktu, że większy mózg może być konieczny do kontroli bardziej umięśnionego ciała, albo jako element przystosowania do życia w zimnym klimacie.

    Głęboka stymulacja mózgu (ang. deep brain stimulation - DBS) – chirurgiczna metoda leczenia, polegająca na implantacji urządzenia zwanego rozrusznikiem mózgu, które wysyła impulsy elektryczne do określonej części mózgu. Urazowe uszkodzenie mózgu (j. ang. Traumatic brain injury, TBI) zwane również urazem wewnątrzczaszkowym występuje kiedy mózg doznaje urazu wskutek działania zewnętrznej siły. Uszkodzenia można klasyfikować ze względu na ostrość obrażeń, mechanizm powstania (zamknięte np. wskutek uderzenia, lub otwarte np. rana postrzałowa), lub inne czynniki (np. lokalizacje urazu bądź obszar obrażeń). Sformułowanie uraz głowy zwykle odnosi się do urazowego uszkodzenia mózgu. Jest to jednak pojęcie mające szersze znaczenie, ponieważ obejmuje także urazy innych organów niż mózg (np. skóry głowy, lub czaszki).

    Pranie mózgu (nazywane także reformą procesu myślenia albo reedukacją) — termin używany na określenie działań przymusowych albo o charakterze dobrowolnym mających na celu zmianę poglądów lub zachowań jednej lub większej liczby osób. Dyskusyjne jest to, od jakiego momentu działanie nakierowane na zmianę osobowości należy uznać za pranie mózgu. PACI (ang. partial anterior circulation infarct) – częściowy zawał mózgu obejmujący zakres unaczynienia tętnicy przedniej lub środkowej mózgu. Jest to rodzaj zawału mózgu związany z częściową niedrożnością jednej z tętnic krążenia przedniego mózgu (obejmującego tętnicę środkową i tętnicę przednią).

    Implant mózgowy (ang. brain implant) - urządzenie techniczne łączące się bezpośrednio z mózgiem ludzkim lub zwierzęcym zwykle umieszczone na powierzchni mózgu lub podłączone do kory mózgowej (implantowane elektrody domózgowe). Obecnie badania neurobiologów i inżynierów biomedycznych koncentrują się na zbudowaniu takich implantów mózgowych, które byłyby zdolne zastąpić obszary mózgu uszkodzone po udarze lub urazie mózgowym. Obejmuje to także zastąpienie czynności uszkodzonych układów czuciowych, np. wzrokowego (proteza wzroku). Inne implanty mózgowe są wykorzystywane w doświadczeniach na zwierzętach w celu bezpośredniej rejestracji czynności elektrycznej mózgu dla celów naukowych. Niektóre implanty mózgowe umożliwiają stworzenie interfejsu pomiędzy układem nerwowym i układem scalonym komputera, co jest częścią szerszych badań nad interfejsami mózg-komputer. Wstrząśnienie mózgu – zaburzenie czynności pnia mózgu, będące wynikiem urazu lub zniesienia czynności komórek zwojowych mózgu bez znaczących zmian anatomicznych.

    Niedokrwienie mózgu (ang. cerebral ischaemia, łac. ischaemia cerebri) – zaburzenie krążenia krwi w mózgu, spowodowane zakrzepem, skurczem lub uszkodzeniem ściany w określonej tętnicy doprowadzającej krew do mózgu, zatorem takiej tętnicy (najczęstsze są zatory sercowopochodne - materiał zatorowy np. skrzeplina pochodzi z jam serca lub tętniczo-tętnicze - materiałem zatorowym jest skrzeplina przyścienna w tętnicy). Niedokrwienie mózgu może dawać objawy przemijające i jeśli wycofują się one w ciągu 24 godzin, to określamy je jako przejściowe niedokrwienie mózgu czyli TIA, może też spowodować uszkodzenie trwałe i wtedy jest ono określane jako udar mózgu niedokrwienny.

    Jądra szwu (łac. nuclei raphes) – zgrupowanie serotoninergicznych komórek nerwowych w pniu mózgu. Ich główną funkcją jest uwalnianie serotoniny do mózgu. Uważa się, że leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI działają na to jądro, a także na komórki, które są celem serotoniny wytwarzanej w tym jądrze.

    Nidopallium – region w mózgu ptaków używany w większości do niektórych funkcji wykonawczych lecz i także do pewnych zadań poznawczych. W 2002 Avian Brain Nomenclature Consortium (gremium określające nomenklaturę dotyczącą ptasiego mózgu) określeniem "nidopallium" zastąpiło pierwotną nazwę "neostriatum", gdyż sugerowała ona że ten rejon mózgu spełnia role bardziej prymitywne, podobnie jak neostriatum w mózgu ssaków. Ciało modzelowate, spoidło wielkie mózgu (łac. corpus callosum) – część mózgowia, najsilniej rozwinięte spoidło mózgu. Jest to pasmo istoty białej łączące dwie półkule mózgu. Położone jest na dnie szczeliny podłużnej mózgu.

    Śmierć mózgu – definicja śmierci utożsamiająca śmierć człowieka jako całości z nieodwracalnym ustaniem funkcji mózgu. Obecnie przyjęta w Polsce definicja śmierci jako śmierci całego mózgu obowiązuje od 2007 roku. Rozpoznanie śmierci mózgu pozwala na zaprzestanie dalszego, niecelowego leczenia oraz na pobranie ze zwłok narządów do celów transplantacyjnych.

    Dodano: 09.03.2012. 08:25  


    Najnowsze