• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Epidemia otyłości - szczupłe jest zdrowsze

    05.11.2008. 20:38
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Nadwaga i otyłość są przyczyną wielu groźnych dla zdrowia i życia chorób cywilizacyjnych. Na jednym z pierwszych miejsc jest cukrzyca.

    Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ponad dziesięć lat temu uznała otyłość za przewlekłą chorobę wymagającą leczenia, którego głównym celem powinno być zmniejszenie zachorowalności na choroby związane z otyłością. Na początku długiej listy jest cukrzyca typu 2, choroba niedokrwienna serca, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, niektóre typy nowotworów. Patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej upośledza różne funkcje organizmu i to ten właśnie mechanizm prowadzi do wielu chorób. Lekarze biją na alarm. Ale czy dostatecznie głośno?

    Według szacunków WHO blisko miliard osób dorosłych ma nadwagę. Z tego powodu otyłość "zasłużyła" już sobie na miano epidemii XXI wieku. W ostatnich latach pojawił się nowy problem: nadwaga i otyłość u dzieci. Z badań wynika, że co trzecie dziecko z nadwagą będzie miało problemy z otyłością w dorosłym życiu. Rosną więc kolejne pokolenia zagrożone otyłością i towarzyszącymi jej chorobami. Wiele krajów prowadzi różne programy zwalczające otyłość. Rada Europy w dokumencie pt. "Zielona Księga" sformułowała zalecenia dotyczące zdrowego żywienia i aktywności fizycznej, zapobiegania nadwadze, otyłości i chorobom będącym ich następstwem.


    Polski krajobraz z cukrzycą i otyłością w tle


    Z badań ogólnopolskich wynika, że 50 " 60 proc. polskiej populacji osób dorosłych ma nadwagę i otyłość. Prawie 80 proc. osób z cukrzycą typu 2 jest otyłych w momencie zdiagnozowania choroby.

    Polskie Towarzystwo Diabetologiczne stwierdza: diagnostykę w kierunku cukrzycy powinno się przeprowadzić u wszystkich osób, które skończyły 45 rok życia i powtarzać raz na trzy lata. Natomiast wykonywanie badań diagnostycznych szczególnie konieczne jest w grupach zwiększonego ryzyka wystąpienia cukrzycy. I tu " uwaga! Na pierwszym miejscu wymienia się osoby z nadwagą lub otyłością (w kolejności osoby z rodzinną historią cukrzycy, mało aktywne fizycznie, z uprzednio stwierdzonymi zaburzeniami gospodarki węglowodanowej, z nadciśnieniem tętniczym lub chorobą układu krążenia, z występującymi zaburzeniami gospodarki lipidowej, po przebytej cukrzycy ciążowej).
    Leczenie otyłości i leczenie cukrzycy, to dwie strony tego samego medalu. Sukcesem w leczeniu otyłości nie jest spektakularne zrzucenie zbędnych kilogramów, ale utrzymanie, przez dłuższy czas pożądanej, obniżonej wagi. Szybkie pozbycie się zbędnych kilogramów niejednokrotnie równie szybko kończy ich odzyskaniem (dobrze znany efekt jo-jo pojawiający i często i szybko). Lekarze mówią: jedynym skutecznym sposobem normalizacji wagi jest ograniczenie ilości spożywanych kalorii, zmiana nawyków żywieniowych i zwiększenie aktywności fizycznej. Praktyka pokazuje, że do wytrwałych świat należy. Tymczasem nawet niewielki spadek wagi, 5-10 procent, prowadzi do obniżenia poziomu cukru we krwi. Korzyści są widoczne. Można wówczas zmniejszyć dawki leków, redukcja masy ciała wiąże się ze wzrostem wrażliwości na insulinę oraz ze zmniejszeniem lekooporności.

    Dodać jakość do życia

    W zrzucaniu zbędnych kilogramów i w utrzymaniu pożądanej wagi w lepszej, bardziej komfortowej sytuacji, są chorzy na cukrzycę leczeni przy zastosowaniu nowoczesnych analogów insuliny " szybko i długo działających oraz mieszanek analogowych Są to preparaty uzyskiwane w drodze biotechnologii, naśladujące wydzielanie insuliny u zdrowego człowieka, zapewniające prawidłowe wyrównanie cukrzycy.

    W porównaniu do klasycznych insulin ludzkich poprawiają glikemię na czczo i glikemię poposiłkową. Nie trzeba więc, tak jak ma to miejsce przy stosowaniu insulin klasycznych, jeść jakichś przekąsek dla uniknięcia ryzyka hipoglikemii pomiędzy posiłkami: czyli drugiego śniadania, podwieczorku, a nawet drugiej kolacji. A to przecież nic innego jak dodatkowe porcje kalorii, które szybko i łatwo mogą zamienić się w dodatkowe kilogramy.
    Dla osób chorych na cukrzycę utrzymanie prawidłowej wagi ciała staje się priorytetem ze względów zdrowotnych. Z tych właśnie względów stosowanie analogów może być bardzo znaczące dla całego procesu leczenia. Łatwiej tę wagę utrzymać w normie i łatwiej kontrolować. A nawet stracić na wadze. Może to być również bardzo ważne z estetycznego punktu widzenia, co należy oceniać w kategoriach jakości życia z cukrzycą. Trzeba dodać, że szybko działające analogi dzięki swoim właściwościom mogą być podawane tuż przed, w trakcie, a nawet po posiłku ułatwiając właściwe wyrównanie poziomu cukru we krwi. To też podwyższa komfort życia. Można w ten sposób uwolnić się od reżimu czasowego wymaganego przy podawaniu klasycznej insuliny na 30 "40 minut przed posiłkiem . Badania pokazują, że pacjenci nie wykazują w tym względzie dostatecznej dyscypliny. Lekarze mówią: pacjenci leczeni insulinami klasycznymi swoje niezdyscyplinowanie tłumaczą najczęściej ciągłym pośpiechem, różnymi pojawiającymi się okolicznościami związanymi z pracą. Czyli samo życie. Przy stosowaniu nowoczesnych terapii można do życia dodać jakości.

    Jabłko czy gruszka?


    Rozróżnia się dwa typy otyłości: udowo-pośladkową, typu "gruszka" oraz brzuszną, typu "jabłko" Ta pierwsza występuje częściej u kobiet, ta druga u mężczyzn. Dla zdrowia bardziej niebezpieczna jest otyłość brzuszna. Zaburzenia metaboliczne w tego typu otyłości zwiększają ryzyko występowania wielu chorób. Badania pokazują, że osoby otyłe z tkanką tłuszczową magazynowaną w brzuchu wykazują zwiększone predyspozycje do zachorowania na cukrzycę, a także miażdżycę, nadciśnienie tętnicze, kamicę żółciową. Ale jest i dobra wiadomość. Jak twierdzą specjaliści, stosunkowo najłatwiej pozbyć się brzusznej tkanki tłuszczowej. Kluczem do sukcesu jest zmniejszenie kaloryczności spożywanych produktów (przy leczeniu otyłości nawet drastyczne) oraz zwiększenie aktywności fizycznej. Liczy się ujemny bilans energetyczny mierzony różnicą między energią uzyskiwaną w diecie, a wydatkowaną przez organizm. Łatwej walki nikt nie obiecuje, ale też nikt chyba nie wątpi, że walka z otyłością to inwestycja we własne zdrowie.

    Czy to już otyłość?

    Najprostszym sposobem jest zmierzenie obwodu w talii.
    Prawidłowy wskaźnik dla kobiet wynosi poniżej 80 centymetrów. Otyłość klasyfikuje się powyżej 88 centymetrów.
    Dla mężczyzn prawidłowy obwód talii wynosi do 94 centymetrów. Zagrożenie dla zdrowia zaczyna się od 102 centymetrów.

    BMI

    Aby sprawdzić prawidłową wagę najlepiej posłużyć się wskaźnikiem masy ciała określanym jako BMI " body mass index, według następującego wzoru:



    Wartość wskaźnika w granicach 18,5-25 oznacza prawidłową wagę ciała.
    Nadwaga mieści się w granicach 25-30.
    Wskaźnik powyżej 30 to otyłość!

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Otyłość brzuszna – zwana inaczej "otyłością centralną", "otyłością typu jabłko", "otyłością trzewną", "otyłością wisceralną", "otyłością androidalną". Jest częściej spotykana u mężczyzn niż u kobiet. Jej powikłaniami mogą być: Otyłość (łac. obesitas) – patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, przekraczające jego fizjologiczne potrzeby i możliwości adaptacyjne, mogące prowadzić do niekorzystnych skutków dla zdrowia. Za otyłość uważa się stan, w którym tkanka tłuszczowa stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u mężczyzn oraz 25% u kobiet. Otyłości towarzyszy nadwaga, czyli nadmierna masa ciała powyżej masy optymalnej. Lorkaseryna – organiczny związek chemiczny, potencjalny nowy lek zmniejszający łaknienie, który przeznaczony byłby do podawania doustnego w postaci tabletek (10 mg raz lub dwa razy na dobę), przy jednoczesnym wprowadzeniu zmian w nawykach żywieniowych i trybie życia. Działa centralnie. Jest wybiórczym agonistą receptora serotoninowego 2C (5HT2C) w podwzgórzu. Wskazaniem do jego stosowania jest otyłość (wskaźnik BMI ≥ 30) lub nadwaga (wskaźnik BMI ≥ 27) przy jednoczesnym współistnieniu przynajmniej jednego czynnika zwiększającego śmiertelność i związanego z otyłością, np. cukrzyca typu 2. Obecnie lek znajduje się w fazie przedrejestracyjnej na terenie krajów UE i Wielkiej Brytanii. Został pozytywnie oceniony w USA przez komisję doradczą FDA – uznano na podstawie załączonych wyników badań doświadczalnych, że potencjalne korzyści przewyższają potencjalne działania niepożądane podczas długotrwałego stosowania w grupie osób z otyłością lub nadwagą. Ten związek chemiczny pretendujący do uznania za lek został opracowany przez firmę farmaceutyczną Arena Pharmaceuticals. Zastrzeżona nazwa handlowa (jeszcze niepotwierdzona) to Lorqess. Lorkaseryna byłaby medykamentem do leczenia otyłości przeznaczonym dla osób dorosłych.

    Metformina (INN) – lek z grupy biguanidów zaliczany do doustnych leków przeciwcukrzycowych. Jest stosowany w cukrzycy typu 2, szczególnie jeśli towarzyszy jej nadwaga lub otyłość.
    Metformina jest stosowana w lecznictwie od 1957 roku. Otyś (forma żeńska Otyś/Otysiowa, liczba mnoga Otysiowie) – polskie nazwisko. Nosi je około 59 osób. Najwięcej osób o tym nazwisku mieszka na terenie Warszawy.

    Odchudzanie jest procesem, który polega na zmniejszaniu masy, do prawidłowej masy ciała, zapewniającej optymalny stan zdrowia. Proces ten, w ujęciu biologicznym, zmierza do poprawy trawienia, spalaniu tkanki tłuszczowej i tworzeniu mięśniowej, zmniejszenia zapotrzebowania na pokarmy, a w efekcie ogólnej zmianie odżywiania. W ujęciu psychologicznym wywołuje zadowolenie, podwyższenie własnej samooceny, poczucie atrakcyjności oraz wzrost wiary we własne możliwości; może przeciwdziałać stanom nadwagi i otyłości. WHR (ang. waist-hip ratio) – jest współczynnikiem powstałym przez podzielenie obwodu talii przez obwód bioder (pomiary dokonywane w dowolnej jednostce miar). WHR stanowi wskaźnik dystrybucji tkanki tłuszczowej w ciele człowieka i jest wyznacznikiem określającym rodzaj sylwetki ciała (sylwetka w kształcie gruszki bądź jabłka) oraz typ otyłości (otyłość brzuszna bądź pośladkowo-udowa).

    Dieta odchudzająca, własc. dieta redukująca – zestaw zaleceń dietetycznych, zazwyczaj w postaci jadłospisów, których celem jest zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej, np. w leczeniu otyłości lub dla poprawy wyglądu. Gay bear – subkultura homoseksualna oparta na pociągu emocjonalnym, psychicznym i seksualnym do mężczyzn o określonym typie budowy ciała – powinien być wysoki, owłosiony, zarówno na twarzy, jak i na ciele, przy kości lub paker. Subkultura posiada własną identyfikację kulturową, kod, wydarzenia, publikacje. W Polsce z reguły utożsamia się ją z inną, pokrewną subkulturą – gay chub, której istotą jest pociąg w kierunku osób z nadwagą i otyłych.

    Steatopygia (nazwa wprowadzona w 1822 r. przez W. J. Burchella, z gr. στέαρ - stéar, dopełniacz στέατος - stéatos - "twardy tłuszcz", "łój"; πυγη - pygē - "pośladki") - cecha charakterystyczna zwłaszcza dla niektórych ludów afrykańskich - m.in. Buszmenów i Hotentotów (w mniejszym stopniu u Pigmejów), polegająca na znacznym odkładaniu się tłuszczu na pośladkach. Zjawisko to szczególnie widoczne jest u kobiet. Ponadto wraz z tą cechą występuje znaczny przerost warg sromowych mniejszych (labia minora) - nawet do 10 centymetrów - nazywany "fartuszkiem hotentockim" oraz nadmierna lordoza kręgosłupa lędźwiowego. Konsekwencją znacznej steatopygii są zaburzenia statyki ciała i trudności w poruszaniu się, nie zwiększa ona natomiast istotnie ryzyka zachorowania na choroby związane z otyłością (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, itp.). Cechy te mają podłoże rasowe i genetyczne, ale ich znaczenie nie jest wyjaśnione. U wymienionych ludów steatopygia ujawnia się w okresie dojrzewania, co jest uznawane za oznakę płodności i zdolności do zamążpójścia.

    Skorygowany obwód szyi – prosty wskaźnik, mający pomocnicze znaczenie w diagnostyce zespołu bezdechu śródsennego, pozwalający na stratyfikację ryzyka jego wystąpienia u osób otyłych.

    Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (ang. nonalcoholic fatty liver disease, NAFLD) - stłuszczenie wątroby którego przyczyną są inne czynniki niż nadmierne spożycie alkoholu. Podstawowymi czynnikami ryzyka prowadzącymi do NAFLD jest otyłość (i powiązany z nią zespół metaboliczny) oraz cukrzyca typu 2 (i powiązana z nią insulinooporność). Stłuszczenie wątroby prowadzić może w konsekwencji do zapalenia wątroby, a następnie w przebiegu choroby do zwłóknienia i marskości. Zespół Alströma (ang. Alström syndrome, ALMS) – choroba genetyczna o sposobie dziedziczenia autosomalnym recesywnym, charakteryzująca się cukrzycą typu 1, retinopatią barwnikową, głuchotą, otyłością i hipogonadyzmem. Pierwsze objawy zespołu pojawiają się bezpośrednio po urodzeniu; później ujawniają się zaburzenia widzenia i głuchota. Przyczyną choroby jest mutacja w genie ALMS1 w locus 2p13. Zespół opisał szwedzki psychiatra Carl Henry Alström ze współpracownikami w 1959 roku.

    Sibutramina – organiczny związek chemiczny stosowany jako lek anorektyczny (hamujący łaknienie) w leczeniu otyłości (obesitas). Mechanizm działania polega na hamowaniu wychwytu zwrotnego noradrenaliny, serotoniny i dopaminy. Nasila poposiłkowe uczucie sytości oraz zwiększa wydatek energetyczny, prawdopodobnie zwiększając termogenezę, co łącznie prowadzi do zmniejszenia masy ciała nawet do 25 kg/ m-c.

    Dodano: 05.11.2008. 20:38  


    Najnowsze