• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Innowacyjne badania na rzecz doskonalenia terapii

    21.10.2008. 17:01
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Unia Europejska przyznała 11 mln EUR dla NeuroCypres - konsorcjum 21 wiodących laboratoriów europejskich w zakresie receptorów zawierających pętlę cysteinową (CLR). Badania w tej dziedzinie nie tylko poprawią stan naszej wiedzy, ale również położą podwaliny pod przyszły rozwój i opracowanie nowych leków w tej klasie receptorów.

    W ramach Siódmego Programu Ramowego (7PR), UE ogłosiła zaproszenie, którego celem było "zastosowanie wysokowydajnych metodologii w analizach strukturalno-funkcjonalnych transporterów błonowych i kanałów [...]. Celem powinna być identyfikacja nowych docelowych miejsc działania leków, by zmniejszyć liczbę chorób powiązanych z transporterami błonowymi i kanałami". Na zaproszenie odpowiedziało między innymi konsorcjum NeuroCypres kierowane przez profesora Guusa Smita.

    To z czego my wszyscy, którzy nie mamy tak szerokiej wiedzy na temat receptorów CLR, powinniśmy sobie zdawać sprawę, to ich niezwykle istotna rola w funkcjonowaniu obwodowego i centralnego układu nerwowego. Choroby mięśni, nadpobudliwość mózgu taka jak epilepsja czy uzależnienie od nikotyny zostały powiązane z receptorami CLR. Niektóre geny podjednostkowe receptorów CLR wydają się być również powiązane z chorobami psychicznymi, takimi jak schizofrenia i uzależnienia.

    NeuroCypres jest instytucją, w której łączy się specjalistyczna wiedza pochodząca z kilku wiodących laboratoriów europejskich. Wspólnie stworzą one odpowiednią masę krytyczną wiedzy niezbędnej do wykonania kolejnego kroku na drodze do lepszego poznania struktury i funkcji receptorów CLR. Z naukowego punktu widzenia, receptory CLR są specjalną super rodziną kanałów jonowych z bramką dla ligandu. Podstawowa struktura białek tych receptorów składa się z pięciu podjednostek białek z kanałem jonowym, który może się otwierać i zamykać w zależności od wiązania ligandu.

    Opracowano już leki, począwszy od środków uspokajających takich jak benzodiazepiny po środki przeciwwymiotne, których zadaniem jest oddziaływać na receptory CLR. Wszystko to sprawia, że receptory CLR odgrywają bardzo ważną rolę w medycynie, niemniej naukowcy nadal potrzebują więcej informacji na ich temat. Od 25 lat naukowcy nie są w stanie odkryć trójwymiarowej struktury białek na poziomie atomowym, potrzebnej do opracowania wąskospecjalistycznych leków.

    Aby to osiągnąć, jednym z głównych celów projektu NeuroCypres jest uzyskać, za pomocą promieni rentgenowskich i MRJ, wysokiej rozdzielczości obrazu struktur receptorów CLR i ich zespołów z różnymi ligandami, blokerami kanałów i modulatorami. Osiągnięcie tego celu pozwoli odsłonić podstawowe mechanizmy funkcjonowania receptora i otworzy nowe ścieżki do racjonalnego opracowywania leków. Innym celem projektu jest pogłębienie naszej wiedzy na temat funkcjonowania receptora w kontekście mózgu, ze szczególnym uwzględnieniem czujników biologicznych receptora, interakcji receptor-białko i modeli transgenicznych.

    Uzyskanie takiej wiedzy umożliwi przedsiębiorstwom farmaceutycznym wykorzystanie jej do doskonalenia produkowanych leków. Na przykład, zebrane dane będzie można ewentualnie wykorzystać do podzielenia benzodiazepinów na dwie odrębne kategorie/grupy: jedna wykorzystywana do leczenia lęków, a druga do wywoływania senności. Będzie można również opracować leki zwiotczające mięśnie oddziałujące wyłącznie na mięśniowe podytpy receptorów CLR, bez jednoczesnego symulowania wpływu nikotyny, co pozwoli z kolei zredukować negatywny wpływ na krążenie w czasie operacji.

    Dzięki swoim osiągnięciom w roku 2001 profesor Smit został uznany światowej klasy ekspertem w tej dziedzinie. Jak sam wyjaśnia: "W roku 2001 udało się mnie i mojemu koledze, Titii Sixma (NKI), wytworzyć i skrystalizować białko AChBP - funkcjonalnego i strukturalnego naśladowcę domeny wiązania ligandu receptorów CLR. Był to przełom i przez ponad pięć ostatnich lat poczyniono olbrzymi postęp w pogłębianiu wiedzy na temat części struktury krystalicznej receptorów CLR, co ogromnie ułatwiło badania w tej dziedzinie."

    Więcej informacji:

    NeuroCypres
    http://www.neurocypres.eu/

    Siódmy Program Ramowy (7PR)
    http://cordis.europa.eu/fp7/home_en.html

    Teksty pokrewne: 28597

    Z serwisu CORDIS
    url: http://cordis.europa.eu/fetch?CALLER=PL_NEWS&ACTION=D&SESSION=&RCN=29996
    Źródło danych: NeuroCypres
    Referencje dokumentu: Na podstawie informacji pochodzących z NeuroCypres

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Bucindolol – lek nieselektywny antagonista receptorów β1, β2-adenergicznych z niewielką zdolnością blokowania receptorów α1. Posiada wewnętrzną aktywność sympatykomimetyczną w stosunku do receptorów β2 i β3, dzięki czemu wykazuje niewielkie działanie naczynio-rozszerzające oraz nie zmienia frakcji trójglicerydów osocza i w przeciwieństwie do innych leków tej klasy podwyższa stężenie osoczowe frakcji cholesterolu HDL. Receptory serotoninowe (określane często jako receptory 5-HT) – są to receptory umieszczone na błonie komórkowej neuronów i niektórych innych komórek m.in. mięśni gładkich. Receptory 5-HT pośredniczą w działaniu serotoniny, ich endogennego ligandu. Do tej pory wyróżniono 7 rodzin tych receptorów, a w ich obrębie po kilka podtypów. Wszystkie z nich związane są z białkiem G, z wyjątkiem receptorów 5-HT3, należących do receptorów jonotropowych. Mechanizm działania wielu psychodelików (LSD, DMT, meskalina) opiera się na działaniu agonistycznym na receptory serotoninowe, niektóre leki przeciwpsychotyczne są zaś ich antagonistami. Receptory GABA − rodzaje receptorów błonowych wiążących kwas γ-aminomasłowy (GABA), pełniących ważną rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego. Receptory te dzielą się na dwie klasy − jonotropowy receptor GABAA, oraz GABAB, powiązany z białkiem G receptor metabotropowy.

    Feksofenadyna – wybiórczy antagonista receptorów histaminowych H1, należy do III generacji tych leków. Aktywny metabolit terfenadyny, pozbawiony działania kardiotoksycznego (podobnie jak leki przeciwhistaminowe II generacji, a w przeciwieństwie do antagonistów receptorów histaminowych I generacji). Używany jako lek przeciwalergiczny osiąga maksymalne stężenie w osoczu już w czasie 2,6 godziny. Feksofenadyna nie przekracza bariery krew-mózg, wiąże się tylko z białkami krwi i w niezmienionej postaci wydala z kałem (80%) i z moczem (12%). Tylko 5% leku ulega metabolizmowi, przy czym metabolizm wątrobowy jest minimalny (poniżej 1,5%) a jego wynikiem jest nieaktywny metabolit. Czas półtrwania leku wynosi – 11–15 godzin, co zbliża czas jego działania do wzorca idealnego, gdyż działanie blokujące receptory histaminowe utrzymuje się nawet wówczas, gdy stężenie leku w osoczu jest minimalne. Labetalol – organiczny związek chemiczny, lek blokujący kompetycyjnie zarówno receptory α1-jak i β1- i β2 -adrenergiczne. Hamuje również neuronalny wychwyt noradrenaliny. Działanie blokujące receptorów β jest 5-10 razy silniejsze niż blokada receptorów α. Dodatkowo labetalol wykazuje wewnętrzne działania pobudzające układ współczulny na poziomie receptorów β2. Działanie rozszerzające naczynia jest wynikiem blokady receptorów α1 oraz częściowej stymulacji receptorów β2. Obniżenie ciśnienia tętniczego wywołane jest nie tylko zmniejszeniem oporu naczyń obwodowych, ale także spadkiem pojemności minutowej serca, który jest wynikiem działania inotropowo ujemnego labetalolu. Odruchowy częstoskurcz nie występuje dzięki blokadzie receptorów β1. Łączne stosowane labetalolu z anestetykiem wziewnym wzmacnia wyraźnie działanie obniżające ciśnienie tętnicze. Wadą leku jest jego długi półokres eliminacji (4-6 godz). Należy również przestrzegać przeciwwskazań do stosowania leków β-adrenolitycznych.

    Escitalopram (łac. Escitalopramum) – organiczny związek chemiczny, S-enancjomer citalopramu, który jest dotychczas najbardziej selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny, klasyfikowany jako allosteryczny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny (ASRI). Wprowadzony do lecznictwa światowego w 2001 roku przez duńską firmę H. Lundbeck. Znalazł zastosowanie jako lek przeciwdepresyjny w leczeniu stanów o dużym nasileniu, przebiegających z lękiem, z agorafobią lub bez agorafobii. W porównaniu z citalopramem działanie escitalopramu jest silniejsze, a działania niepożądane pojawiają się rzadziej. Różni się od citalopramu bardziej wybiórczym działaniem hamującym wychwyt zwrotny serotoniny. Nie wykazuje powinowactwa lub wykazuje bardzo niewielkie powinowactwo do wielu receptorów, w tym receptorów 5-HT1A, 5-HT2, receptorów dopaminergicznych D1 i D2, receptorów adrenergicznych ɑ1, ɑ2 i ß oraz receptorów histaminowych H1, muskarynowych, benzodiazepinowych i opioidowych. Receptory węchu – receptory znajdujące się w błonie komórkowej neuronów receptorowych węchu, odpowiedzialne za wykrywanie cząsteczek zapachowych (odorantów). Pobudzenie receptorów węchowych jest pierwszym etapem w przewodzeniu sygnału nerwowego do mózgu. Receptory te należą do rodziny rodopsynopodobnych receptorów klasy A sprzężonych z białkami G.


    Metoklopramid (MTC) – lek o działaniu przeciwwymiotnym i pobudzającym perystaltykę jelit, będący antagonistą receptorów dopaminowych. Jest często stosowany jako lek pomocniczy w terapii cytostatykami – dla łagodzenia nudności i innych działań niepożądanych tych leków. Działanie przeciwwymiotne jest spowodowane nie tylko blokowaniem przekaźnictwa w neuronach dopaminergicznych ale też pobudzaniem receptorów 5HT4, co powoduje przyspieszenie perystaltyki i wspomaga opróżnianie żołądka. Receptory opioidowe to receptory należące do dużej grupy receptorów związanych z białkiem G, są więc receptorami metabotropowymi.

    Receptor C-C chemokin typu 5, CCR5 – białko kodowane u ludzi przez gen CCR5. CCR5 jest jednym z receptorów beta-chemokin, podobnym do receptorów sprzężonych z białkami G, i jak one będącym integralnym białkiem błonowym osadzonym w niej motywem siedmiu alfa helis.

    Beta2-mimetyki, leki β-adrenergiczne – grupa leków działających agonistycznie w stosunku do receptorów β2 zlokalizowanych w ścianach dróg oddechowych. Są wykorzystywane w terapii astmy oskrzelowej, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc oraz innych chorób przebiegających z obturacją w drogach oddechowych.

    Klonidyna (łac. Clonidinum) – organiczny związek chemiczny, agonista receptorów α2-adrenergicznych sprzężonych z białkiem regulacyjnym Gi. W mniejszym stopniu pobudza również receptory α1-adrenergiczne. Pobudzając receptory w paśmie samotnym (tractus solitarius), powoduje zmniejszenie aktywności neuronów współczulnych docierających do serca i naczyń krwionośnych oraz pobudzenie nerwu błędnego (nervus vagus). W efekcie rozszerzają się naczynia tętnicze, akcja serca zwalnia i zmniejsza się jego pojemność minutowa. W związku ze słabym pobudzeniem receptorów α2 w naczyniach i postsynaptycznych α1 początkowo występuje wzrost ciśnienia i skurcze naczyń w opuszkach palców. Chemokiny – niskocząsteczkowe białka z grupy cytokin wydzielane przez komórki. Nazwa chemokiny pochodzi od angielskich słów chemoattractant cytokines ("cytokiny chemowabiące") i nawiązuje do ich pierwotnie opisanej funkcji chemoatraktantów. Ich aktywność związana jest z pobudzeniem specyficznych dla nich receptorów błonowych. Profil ekspresji tych receptorów decyduje o wrażliwości komórek na bodziec chemotaktyczny. Rola chemokin w kreowaniu odpowiedzi immunologicznej stała się przyczyną, dla której włączono tę grupę białek do rodziny cytokin. Podobnie jak cytokiny, chemokiny charakteryzują się plejotropią, czyli zróżnicowaniem oddziaływania w zależności od typu komórki docelowej oraz obecności kofaktorów i modulatorów. Pomimo plejotropowego charakteru swojej aktywności, chemokiny nawet z różnych grup mogą w określonych warunkach wywoływać ten sam efekt w komórce docelowej (redundancja). Aktywność chemokin kontrolowana jest szeregiem pozytywnych i negatywnych sprzężeń zwrotnych, przy czym wzajemnie mogą one działać zarówno antagonistycznego jak i synergicznie.

    CORDIS (Community Research and Development Information Service), Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badań i Rozwoju jest bazą informacji na temat europejskiej działalności badawczo-rozwojowej. Stanowi oficjalne źródło informacji na potrzeby publikacji wszystkich zaproszeń do składania wniosków w ramach siódmego programu ramowego w dziedzinie badań i rozwoju technologicznego (7PR). CORDIS jest jednym z serwisów wydawnictwa Unii EuropejskiejUrzędu Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich.

    Dodano: 21.10.2008. 17:01  


    Najnowsze