• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jedynie co drugi chory na osteoporozę kontynuuje leczenie

    29.06.2011. 19:40
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Tylko 50 proc. chorych na osteoporozę po roku leczenia nadal stosuje się do przepisanych im zaleceń. Tymczasem jedynie konsekwentne zażywanie leków przez wiele lat pozwala na skuteczne leczenie tej choroby - przekonuje prof. Ewa Marcinowska - Suchowiejska.



    "Osteoporoza jest trzecią przyczyną zgonów po chorobach układu krążenia i nowotworach. Niestety, według wszelkich przewidywań liczba złamań osteoporotycznych nadal będzie wzrastać. Dlatego tak ważne jest zapobieganie tej chorobie i właściwe jej leczenie " - przekonuje prof. Marcinowska - Suchowiejska, kier. Kliniki Medycyny Rodzinnej, Chorób Wewnętrznych i Chorób Metabolicznych Kości CMPK w Warszawie.

    Jaka powinna być zatem terapia osteoporozy? Specjalistka powołuje się na metaanalizę wystandaryzowanych prób klinicznych, uznanych za dowód o najwyższej wiarygodności, którą przeprowadził Belgian Bone Club w 2007 i 2010 r. Wynika z niej, że jeśli chodzi o zapobieganie osteoporozie, to najważniejsze jest pokrycie dziennego zapotrzebowania na wapń i witaminę D.

    "W Polsce przy średnim spożyciu wapnia w ilości 400 mg i powszechnym niedoborze witaminy D, suplementacja 600-800 mg wapnia elementarnego, jak również 800 IU (jednostek międzynarodowych - PAP) witaminy D dziennie jest wskazana u osób w 6-8. dekadzie życia" - twierdzi profesor. W starszym wieku witaminę D należy podawać w większej dawce - 1000 IU/d przez cały rok.

    Jeśli chodzi o leczenie, to hormonalna terapia zastępcza nie jest już zalecana w leczeniu osteoporozy u kobiet. Według prof. Marcinowskiej - Suchowiejskiej, powodem tej zmiany jest niedostateczna skuteczność przeciwzłamaniowa kręgów i przedramienia tej terapii, jak też podwyższone ryzyko raka sutka i jajników oraz możliwość nasilenia powikłań sercowo-naczyniowych. "Uzasadnione jest oferowanie jej tylko kobietom z nasilonymi objawami wypadowymi (wczesnymi objawami menopauzy, takimi jak uderzenie gorąca, pocenie się w nocy, bezsenność oraz wahania nastroju - PAP), maksymalnie do 60. roku życia i możliwie w jak najmniejszej dawce - twierdzi. Dodaje, że dla kobiet będących kilka lub kilkanaście lat po menopauzie, bez objawów wypadowych, alternatywą w zapobieganiu osteoporozie jest raloksyfen. Ten lek może być stosowany po 60. roku życia. Ma tę zaletę, że zmniejsza zarówno ryzyko złamań trzonów kręgowych, jak też ryzyko raka piersi, ogranicza również powikłania miażdżycy.

    "Raloksyfen stanowi propozycję dla kobiet z niską masą kostną, z lub bez złamań kręgów" - podkreśla prof. Marcinowska - Suchowiejska. Hamuje on złamania kręgów już na etapie osteopenii (mniejszej gęstości mineralnej kości, ale nie uznawanej jeszcze za osteoporozę).

    O kalcytoninie, kolejnym leku na osteoporozę, profesor mówi, że ma ona korzystne działanie przeciwzłamaniowe w obrębie trzonów kręgowych u osób ze stwierdzoną chorobą, a także z ujawnionymi już złamaniami. Środek wykazuje także działanie przeciwbólowe. Jego stosowanie można rozważyć u ludzi starszych ze złamaniem kręgów we wczesnym okresie.

    W leczeniu osteoporozy stosowane są również tzw. aminobisfosfoniany. Prof. Marcinowska - Suchowiejska uważa, że wykazują one dużą skuteczność w zmniejszaniu nowych złamań w obrębie zarówno szkieletu osiowego (kręgosłup i żebra - PAP), jak i obwodowego (obręczy i kończyn - PAP). Te leki zalecane są u chorych z zaistniałymi złamaniami, a także u osób starszych, u których ryzyko złamania szyjki kości udowej wzrasta z wiekiem.

    Profesor dodaje, że bisfosfoniany - alendronian (10 mg/dobę, 70 mg raz w tygodniu) i risedronian (5 mg/dobę, 35 mg raz w tygodniu) - hamują ryzyko złamań bliższego końca kości udowej u pacjentek z zaawansowaną osteoporozą. I stanowią one pierwszą propozycję dla kobiet w zaawansowanym wieku.

    "Kolejny bisfosfonian - ibandronian wykazuje natomiast znamienną skuteczność w osteoporozie ze złamaniami, ograniczając zagrożenie nowymi złamaniami kręgów i pozakręgowymi" - twierdzi prof. Marcinowska - Suchowiejska.

    Dodaje, że jest on dostępny w dawce 150 mg do stosowania raz w miesiącu, a także w postaci dożylnej w dawce 3 mg (do stosowania raz na 3 miesiące). Z kolei zoledronian, również bisfosfonian, w 2006 r. uzyskał rejestrację do leczenia zaawansowanej osteoporozy pierwotnej u kobiet i mężczyzn oraz w osteoporozie posterydowej u obu płci. Podawany jest dożylne raz w roku w dawce 5 mg.

    Prof. Marcinowska - Suchowiejska omawia też parahormon PTH (odpowiadający za regulację hormonalną gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie - PAP). Hamuje on ryzyko złamań kręgowych i pozakręgowych u kobiet i mężczyzn w zaawansowanej osteoporozie pierwotnej, a także w osteoporozie posterydowej u obu płci. Lek przeznaczony jest głównie dla osób o najwyższym stopniu zagrożenia złamaniami i z niską masą kostną.

    Dodaje, że kolejny środek ranelinian strontu, który pobudza tworzenie i hamuje resorpcję kości, zmniejsza ryzyko złamań kręgów u kobiet z osteopenią, osteoporozą i zaawansowaną osteoporozą. Zmniejsza również ryzyko złamań pozakręgowych u kobiet w 8. i 9. dekadzie życia z niską masą kostną.

    Wspomina też o leku o nazwie denosumab, który zmniejsza ryzyko złamań kręgów, złamań pozakręgowych i złamań w odcinku bliższym kości udowej u kobiet z osteoporozą. Podawany jest raz na 6 miesięcy podskórnie.

    "Metaanaliza przeprowadzona przez Belgian Bone Club pozwala także wnioskować, że brak jest wystarczających dowodów na zwiększenie istotnej skuteczności poprzez łączenie wymienionych leków" - twierdzi prof. Marcinowska - Suchowiejska. Ostrzega też, że ich kojarzenie może nasilać objawy niepożądane i niekorzystnie hamować fizjologiczną, potrzebną przebudowę kości.

    Z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że na świecie liczba złamań tylko kości udowej, wynosząca obecnie 1,6 mln, w 2025 r. zwiększy się do prawie 4 mln, a w roku 2050 r. - do ponad 6 mln.

    PAP - Nauka w Polsce, Zbigniew Wojtasiński 

    zbw/ krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kwas zoledronowy – fosforoorganiczny związek chemiczny z grupy bisfosfonianów. Sole kwasu zoledronowego to zoledroniany. Stosowany jako lek (Aclasta firmy Novartis) w terapii osteoporozy u kobiet po menopauzie oraz u mężczyzn, u których występuje zwiększone ryzyko złamań kości. Coroczna dawka kwasu zoledronowego może również zapobiegać nawracającym złamaniom u pacjentów po złamaniu kości biodrowej. Osteoporoza (łac. osteoporosis, dawna nazwa zrzeszotnienie kości) – stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury przestrzennej kości oraz zwiększoną podatnością na złamania. Osteoporoza występuje najczęściej u kobiet po menopauzie (osteoporoza pomenopauzalna). Osteoporoza jest uogólnioną chorobą metaboliczną kości, charakteryzującą się niską masą kostną, upośledzoną mikroarchitekturą tkanki kostnej, a w konsekwencji zwiększoną jej łamliwością i podatnością na złamania. Z-score – jeden ze wskaźników mineralnej gęstości kości, zwykle stosowany w zaawansowanej osteoporozie. Z-score jest ilością standardowych odchyleń mineralnej gęstości kości (BMD) osoby badanej w populacji osób tej samej płci i w tym samym wieku, czasem również tej samej wagi i pochodzenia etnicznego.

    Spermicydy to inaczej środki plemnikobójcze. Występują w postaci globulek i kremów antykoncepcyjnych. Ich zaletą jest niska cena i dostępność bez recepty. Ich wady to niska skuteczność, niewygoda stosowania i ryzyko reakcji alergicznych. Substancja plemnikobójcza, Nonoxynol-9 może zwiększać ryzyko zakażenia HIV i chorobami przenoszonymi drogą płciową, ponieważ u wielu kobiet wywołuje podrażnienia tkanki pochwy. Ryzyko jest największe w przypadku wielokrotnych stosunków w ciągu dnia lub stosunków analnych. Ranelinian strontu (Strontium ranelate, ATC M05BX) – organiczny związek chemiczny, lek stosowany w leczeniu osteoporozy, o podwójnym działaniu: pobudzający kościotworzenie przez bezpośredni wpływ na osteoblasty (pobudza replikację preosteoblastów i wytwarzanie kolagenu przez dojrzałe osteoblasty) i jednocześnie hamujący niszczenie kości przez osteoklasty (hamuje różnicowanie i aktywność komórek kościogubnych). Badania na hodowlach tkankowych, na zwierzętach i badania kliniczne u ludzi potwierdziły anaboliczny wpływ strontu na tkankę kostną i efekt przeciwzłamaniowy leku.

    Osteopenia - stan, w którym mineralna gęstość kości jest niższa niż normalnie. Przez wielu lekarzy jest uznawana za początek osteoporozy. Jednak nie u każdej osoby z osteopenią rozwinie się osteoporoza. Chorobę tę rozpoznaje się, gdy T-Score wynosi od -1.0 do -2.5. Densytometria kostna – metoda obrazowania gęstości kości wykorzystująca zasadniczo trzy różne techniki otrzymywania obrazu anatomii pacjenta: • podwójną wiązkę promieniowania rentgenowskiego, • ultrasonografię, • tomografię komputerową. Badanie to pozwala na postawienie rozpoznania m.in. osteoporozy, osteopenii, ogniska kalcyfikacji.

    Selektywne modulatory receptora estrogenowego (ang. Selective Estrogen Receptor Modulators, SERM) – grupa leków działających za pośrednictwem receptorów estrogenowych, charakteryzujących się zróżnicowanym działaniem agonistycznym lub antagonistycznym w zależności od tkanki docelowej. Znajdują zastosowanie w leczeniu osteoporozy, raka sutka, w antykoncepcji, hormonalnej terapii zastępczej, braku owulacji. Osteoklasty, komórki kościogubne – wielojądrzaste komórki zwierzęce mające zdolność rozpuszczania i resorpcji tkanki kostnej. Posiadają istotne znaczenie w warunkach prawidłowego kształtowania się kości, procesów zrostu po złamaniach oraz w chorobach kości (np. osteoporozie). Są rodzajem makrofagów – powstają przez fuzję makrofagów jednojądrowych pobudzaną przez witaminę D.

    Ryzyko rezydualne – ryzyko lub niebezpieczeństwo zdarzenia, zjawiska lub okoliczności, które po zastosowaniu wszelkich możliwych, bądź częściowych środków kontroli oraz najlepszych praktyk w postępowaniu z nim nadal pozostaje. Nawet jeśli wszystkie teoretycznie możliwe środki bezpieczeństwa zostaną zastosowane. Jest to ryzyko jakie pozostaje po przeprowadzeniu przez kierownictwo firmy lub innej organizacji działań zmierzających do zminimalizowania wpływu (skutków) oraz prawdopodobieństwa wystąpienia niepomyślnych zdarzeń, włączając działania kontrolne podjęte w odpowiedzi na ryzyko.

    Ikariin – organiczny związek chemiczny z grupy flawonoidów o aktywności fitoestrogenu. Pozyskiwany jest zazwyczaj jako ekstrakt z bylin z rodzaju Epimedium, zawierający ikariin, genisteinę i daidzeinę w stosunku 20:5:1. W tradycyjnej medycynie chińskiej ekstrakt ten wykorzystywany jest jako afrodyzjak poprawiający erekcję oraz jako lek wzmacniający kości. Współczesne badania wykazały, że ikariin jest inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), której aktywność jest przyczyną impotencji (wykazuje działanie podobne do sildenafilu). Zwiększa też umiarkowanie produkcję bioaktywnego tlenku azotu, co może być przyczyniać się do działania ochronnego ikariinu przeciwko miażdżycy. Ponadto ikariin i ekstrakty z Epimedium wykazują działanie przeciwko osteoporozie.

    Kiła wrodzona – zakażenie krętkiem Treponema pallidum może nastąpić w każdym okresie ciąży, ale zmiany charakterystyczne dla kiły wrodzonej obserwuje się w przypadku zakażenia po 4 miesiącu ciąży, gdy zaczyna rozwijać się układ odpornościowy płodu. Wynika z tego, że patogeneza kiły wrodzonej zależna jest bardziej od odpowiedzi immunologicznej gospodarza niż od bezpośredniego szkodliwego wpływu T. pallidum. Ryzyko zakażenia płodu przez matkę chorą na kiłę wczesną wynosi 75–95% i zmniejsza się do około 35% jeżeli choroba trwa ponad 2 lata. Niewielkie ryzyko infekcji płodu dotyczy matek chorych na kiłę późną i utajoną. Natomiast zastosowanie odpowiedniego leczenia u matek przed 16 tygodniem ciąży powinno zapobiec zakażeniu płodu. Brak leczenia kiły u ciężarnej w 40% przypadków doprowadzi do śmierci płodu (częściej dochodzi do urodzeń martwych niż poronień), wcześniactwa, śmierci w okresie okołonoworodkowym lub rozwinięcia się objawów kiły wrodzonej. Przeprowadzone badania retrospektywne ujawniły, że u matek chorujących na kiłę ponad 2 lata 21% ciąż zakończyło się poronieniem lub urodzeniem martwego noworodka, 13% urodzeniem dziecka, która zmarło w pierwszych 2 miesiącach życia, 43% urodzeniem noworodka z cechami kiły wrodzonej a 23% urodzeniem zdrowego dziecka. Jak z powyższych danych wynika, najczęściej spotykaną sytuacją jest noworodek bez klinicznych cech choroby, ale z dodatnimi testami w kierunku kiły. W chwili obecnej uważa się, że wykonywanie testów w kierunku kiły we wczesnej ciąży jest uzasadnione ekonomicznie i zalecane wśród rutynowych badań w przebiegu ciąży. W grupach wysokiego ryzyka badania przesiewowe powinny być powtórzone także w III trymestrze ciąży jak i przy porodzie.

    Dodano: 29.06.2011. 19:40  


    Najnowsze