• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kwas foliowy- ile, dla kogo?

    16.05.2009. 19:36
    opublikowane przez: Przemysaw Szydzik

    Sałata, szpinak, pietruszka. Co je łączy? Nie tylko zielony kolor. Wszystkie zawierają kwas foliowy, niezbędny w diecie każdego z nas. Dowiedz się co grozi w przypadku niedoboru kwasu foliowego i jak prawidłowo wprowadzić go do naszej diety.

    Kwas foliowy (folacyna) to inaczej po prostu witamina B9. Nazwa nie wywodzi się wbrew pozorom od słowa "folia", ale z łacińskiego "folium", co oznacza liść, który jest głównym źródłem tej substancji.

    Folacynę znajdziemy w:
    • liściach sałaty,
    • brukselka,
    • brokuły,
    • wszystkie rodzaje kapust,
    • szpinaku,
    • pietruszce,
    • roślinach strączkowych,
    • owocach takich jak pomarańcze, kiwi, awokado,
    • wątrobie drobiowej i wołowej,
    • żółtku jaja.

    Obecnie coraz popularniejsze staje się dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilości kwasu foliowego w postaci tabletek kwasu foliowego.

    Ile dla kogo?

    Nasza codzienna dieta często nie dostarcza odpowiedniej dawki kwasu foliowego. Według różnych szacunków średnie spożycie kwasu foliowego przez dorosłego człowieka waha się w granicach 0,15 " 0,25 mg, podczas gdy powinno wynosić 0,4 " 0,6 mg. Dlatego osobom, które nie dostarczają organizmowi wystarczających ilości kwasu foliowego, zaleca się jego suplementację. W praktyce najczęściej preparaty z kwasem foliowym stosowane są w okresie planowania ciąży a także w I trymestrze ciąży, np. popularny Folik. Tego typu preparaty, które dostać można w każdej aptece bez recepty, mogą być jednak stosowane w każdym wieku.

    W przypadku przyszłych matek prawidłowy poziom kwasu foliowego jest szczególnie ważny dla ich nienarodzonych dzieci. Działaniem profilaktycznym zmniejszającym wystąpienie wad cewy nerwowej u płodu (takich jak bezmózgowie, rozszczep kręgosłupa, przepuklina oponowo-rdzeniowa) jest codzienna suplementacja w ilości 0,4 mg/dziennie szczególnie istotna dla kobiet, które próbują zajść w ciąże. Odpowiednia podaż witaminy zmniejsza ryzyko wystąpienia tych wad o ponad 70 proc. i jest niezmiernie ważna w pierwszych 4 tygodniach ciąży, gdy kobieta nie zawsze jest świadoma, iż doszło do poczęcia. Dlatego w przypadku planowania ciąży suplementacja powinna trwać minimum 3 miesiące przed planowanym poczęciem (w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu nasycenia organizmu folacyną). Istotne jest też kontynuowanie zażywania kwasu foliowego przynajmniej przez pierwszy trymestr, gdy zachodzą bardzo intensywne podziały komórkowe, a więc wzrost i rozwój komórek organizmu płodu. Zgodnie z najnowszymi zaleceniami Instytutu Żywności i Żywienia z 2008 roku powinna być to dawka 0,6mg dziennie (tabelka nr 1).W przypadku wystąpienia wad cewy nerwowej u płodu kobieta w kolejnej ciąży powinna przyjmować nawet 10-krotnie większą dawkę folacyny na dobę. W tym przypadku dzieje się to jednak pod opieką lekarza i z pomocą środków przepisanych na receptę.

    Komu zagraża niedobór

    Uzupełnianie kwasu foliowego w organizmie jest wskazanie nie tylko dla kobiet planujących potomstwo i będących w ciąży. Ze względu na korzystne działanie tej witaminy na wiele układów w naszym organizmie jest bardzo istotna dla wszystkich ludzi w każdym przedziale wiekowym. Jej niedobór szczególnie zagraża palaczom, osobom spożywającym alkohol, kobietom stosującym doustną antykoncepcję hormonalną bądź często korzystającym z solarium, a także osobom których dieta jest uboga w produkty bogate w foliany tj. ciemno zielone warzywa liściaste, pełne ziarna zbóż, rośliny strączkowe i wątróbkę. Dzięki zwiększaniu produkcji czerwonych krwinek, kwas foliowy pomaga zapobiegać anemii (niedokrwistości). Ponadto poprawia funkcjonowanie układu pokarmowego wspomagając trawienie poprzez wydzielanie soku żołądkowego, co ułatwia pracę żołądka, wątroby i jelit. Zapobiega także występowaniu chorób układu krążenia, miażdżycy i zawałom serca, a także niektórym nowotworom (zmniejsza ryzyko występowania raka okrężnicy czy szyjki macicy)

    Kwas foliowy dla szczęścia

    Kwas foliowy bierze udział w produkcji "hormonów szczęścia". Rzadko wspomina się, że z jego udziałem powstają tak zwane substancje neurostymulujące - serotonina, która uspokaja, relaksuje, wpływa korzystnie na sen i apetyt i adrenalina, której skutki są przeciwne, stymuluje organizm do wzmożonej pracy, szybkiej reakcji.

    Gdy spojrzymy na szerokie działanie tej witaminy w naszym organizmie, powinniśmy uzmysłowić sobie jak bardzo jest niezbędna dla zachowania zdrowia. Niestety niedobory folacyny występują bardzo często, dlatego pamiętajmy o jej odpowiedniej podaży zarówno z pożywieniem, a w razie konieczności o suplementacji, szczególnie istotnej dla przyszłych matek.

    Diana Wolańska, licencjonowany dietetyk

    Źródło
    * "Normy żywienia człowieka. Podstawy prewencji otyłości i chorób niezakaźnych." red. Jarosz M.; Bułhak- Jachymczyk B., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008
    ** "Normy żywienia człowieka. Fizjologiczne podstawy." red. Ziemiański Ś.; Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001
    *** RDA (mg/os) (ang. Recommended Daily Allowance) - zalecana dawka dzienna

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Niedokrwistość megaloblastyczna to niedokrwistość makrocytarna powstała na skutek nieprawidłowej syntezy DNA (do której te witaminy są niezbędne) przy prawidłowej syntezie białek i RNA. Efektem jest zaburzenie dojrzewania komórek krwi, zwane dyssynchronizacją. Niedokrwistość megaloblastyczna jest wynikiem niedoboru witaminy B12 lub kwasu foliowego. Antagoniści kwasu foliowego – grupa leków wykorzystujących właściwości kwasu foliowego jako jednego z najważniejszych koenzymów w syntezie kwasów nukleinowych: RNA i DNA. Kwas orotowy (nazwa systematyczna - kwas 2,6-diokso-1,2,3,6-tetrahydro-4-pirymidynowy lub kwas 6-uracylokarboksylowy) - organiczny związek chemiczny, pochodna uracylu, uczestniczy w metabolizmie kwasu foliowego i witaminy B12. Powstaje i jest niezbędny przy przemianach pirymidyn, np. w trakcie syntezy nukleotydów.

    Rozszczep kręgosłupa, tarń dwudzielna (łac. spina bifida) – wada rozwojowa kręgosłupa polegającą na nieprawidłowym rozwoju kręgosłupa spowodowanym rozszczepem – niezamknięciem kanału kręgowego (inaczej: brakiem tylnej części łuków kręgowych). Wada ta powstaje około 3 tygodnia ciąży. W zależności od obszaru wystąpienia wyróżnia się przepukliny okolicy szyjnej, piersiowej, lędźwiowej i krzyżowej. Suplementacja kwasu foliowego w trakcie ciąży redukuje przypadki rozszczepu kręgosłupa. Niedokrwistość syderoblastyczna (łac. anaemia sideroblastica) – polega na zwiększeniu ilości (najczęściej patologicznych) syderoblastów, wskutek zaburzenia aktywności hemu. Jest to konsekwencją zwiększonego zatrzymywania żelaza w erytoblastach, które powinno być wykorzystywane do tworzenia hemu. Często występuje zmniejszenie zawartości kwasu foliowego we krwi. Mechanizm powstawania tej choroby nie jest jednolity. Czasami występuje leukopenia i małopłytkowość.

    Aminopteryna (kwas 4-amino-pteroiloglutaminowy, kwas 4-amino-PGA, kwas 4-aminofoliowy) – organiczny związek chemiczny, antagonista kwasu foliowego. Należy do antymetabolitów. W roku 1948 lekarz z bostońskiego szpitala Sidney Farber zastosował aminopterynę w leczeniu ostrych białaczek. Witamina B14 – mieszanka witamin B9 (Kwas foliowy lub witamina M) i B10 (Kwas p-aminobenzoesowy), którą początkowo błędnie uznano za jeden związek chemiczny. Mieszanina uzyskiwana była z drożdży, jaj i roślin strączkowych. Niedobór wywoływał anemię.

    Kwas foliowy (folacyna, witamina B9, witamina M, witamina B11, kwas listny) – organiczny związek chemiczny z grupy witamin B. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa folium oznaczającego "liść". Kwas lewomefoliowy (5-metylotetrahydrofolian, 5-MTHF) – organiczny związek chemiczny, aktywna postać kwasu foliowego, pełni istotną funkcję w syntezie DNA, konwersji homocysteiny do metioniny, metaboliźmie cysteiny oraz syntezie neuroprzekaźników (serotoniny, dopaminy i norepinefryny).

    Dodano: 16.05.2009. 19:36  


    Najnowsze