• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lekarze: Depresja może być wywołana zaburzeniami zegara biologicznego

    24.01.2009. 16:47
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Depresja może być spowodowana zaburzeniami w pracy zegara biologicznego, regulującego nasze dobowe rytmy snu i aktywności - o tej nowej koncepcji na temat przyczyn depresji mówili lekarze na konferencji prasowej w Warszawie.
    Zainaugurowano nią trzecią edycję ogólnopolskiej kampanii pt.: "Forum Przeciw Depresji". Jak przypomniała dr Joanna Meder z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uważa depresję za jeden z najcięższych problemów zdrowotnych.

    SKŁONNOŚĆ DO DEPRESJI JAK "NIEWYWOŁANE ZDJĘCIE"

    "Od zwykłego smutku odróżnia ją to, że utrzymuje się długo - całymi tygodniami lub miesiącami; upośledza zdolność normalnego życia i znacznie obniża jego komfort. Poza tym, depresji nie zawsze towarzyszy smutek. Wtedy mówimy o tzw. depresji maskowanej" - wyjaśniła specjalistka.

    Depresja obciąża nie tylko pacjentów, ale też ich rodziny i bliskich - zwiększa umieralność z powodu samobójstw; wpływa na wzrost liczby rozwodów i osób samotnych; powoduje przerwy w pracy, spadek osiągnięć zawodowych i bezrobocie; ma związek z obniżeniem statusu materialnego społeczeństwa; prowadzi do uzależnień i nałogów.

    Obecnie, depresja zajmuje czwarte miejsce na liście najczęstszych schorzeń gnębiących ludzi, a szacuje się, że do 2020 r. może przesunąć się na miejsce drugie - tuż po niedokrwiennej chorobie serca.

    "Ze statystyk wynika, że w Polsce 17 proc. osób wymaga leczenia z powodu depresji, ale lekarze oceniają, że faktyczna liczba tych, którzy potrzebują pomocy jest dwukrotnie wyższa, czyli przekracza 30 proc." - podkreśliła dr Meder. Jej zdaniem, fakt, że liczba nowych zachorowań na depresją rośnie i będzie rosła ma związek m.in. z migracjami, obecnym kryzysem gospodarczym, wydłużeniem średniej życia, a także zwiększeniem się ilości związków chemicznych w naszym środowisku.

    Według dr. Łukasza Święcickiego z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, większość pacjentów doszukuje się przyczyn swojej depresji w czynnikach zewnętrznych, chcąc w ten sposób zobiektywizować chorobę. Tymczasem, najczęściej jest ona efektem nakładania się na siebie czynników środowiskowych oraz wewnętrznych, jak czynniki biologiczne, genetyczne i emocjonalne.

    Wewnętrzne predyspozycje do depresji dr Święcicki porównał do niewywołanego zdjęcia, którego nigdy nie zobaczymy jeśli przy pomocy odczynników nie wywołamy naświetlonej kliszy. "Samo środowisko zewnętrzne nie jest w stanie spowodować depresji. Potrzebna jest do tego ta +naświetlona klisza+, czyli wrodzona skłonność" - podkreślił.

    DEPRESJA A ZEGAR BIOLOGICZNY

    Podstawą leczenia depresji jest farmakoterapia. Obecnie odwołuje się ona do jednego mechanizmu powstawania objawów depresyjnych, tj. zaburzenia stężenia różnych neuroprzekaźników w mózgu - serotoniny, noradrenaliny, dopaminy. Dlatego najpopularniejszymi lekami przeciw depresji są dziś te, które wpływają na poziom tych związków. "Dziś wiemy już jednak, że zaburzenia w neuroprzekaźnictwa są tylko przejawem, a nie bezpośrednią przyczyną depresji" - podkreślił dr Święcicki.

    Jedna z koncepcji mówi o tym, że depresja to efekt zaburzeń hormonalnych w układzie regulującym reakcję organizmu na stres (tzw. oś podwzgórze-przysadka-nadnercza). Powodują one, że organizm zachowuje się tak, jakby był w stanie ciągłego stresu, przy braku realnych bodźców stresujących. Dziś nie ma leków, które działałyby na ten mechanizm, zaznaczył dr Święcicki.

    Ostatnio naukowcy przywiązują coraz większa wagę do teorii, która łączy depresję ze złym wyregulowaniem centralnego zegara biologicznego (zlokalizowanego w jądrach nerwowych nad skrzyżowaniem nerwów wzrokowych). Potwierdzałyby ją obserwacje, że chorzy na depresję mają znaczne pogorszenie nastroju rano i odczuwają poprawę wieczorem; a także fakt, że wymuszanie bezsenności u pacjentów powoduje poprawę nastroju. Dziś dostępne są już nowe leki, które mają odpowiednio nastrajać zegar biologiczny i zapobiegać depresji, wyjaśnił badacz.

    Jak zaznaczył, bardzo ważną, choć uzupełniającą, rolę w terapii depresji odgrywa psychoterapia. "Ważne jest to, aby jak najwcześniej podjąć leczenie, bo wtedy objawy depresji będą lżejsze i mniejsze jest ryzyko, że przejdzie ona w postać ciężką" - wyjaśnił.

    DEPRESJA NA FORUM

    Kampania "Forum Przeciw Depresji" ma uświadomić społeczeństwu skalę problemu depresji, edukować na temat jej objawów i potrzeby leczenia.

    "Depresja to nie jest chwilowy smutek, który minie jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. To jest choroba, która nie minie, jeśli nie zgłosimy się do specjalisty i nie zaczniemy leczenia" - podkreślił Michał Czyżewski, psychoterapeuta i wiceprezes Fundacji ITAKA - Centrum Poszukiwania Ludzi Zaginionych, współorganizatora kampanii.

    Jak wyjaśnił, depresja jest jedną z przyczyn zaginięć; często dotyka też rodzin osób zaginionych, stąd zainteresowanie Fundacji tym tematem.

    W ramach kampanii prowadzony jest m.in. "antydepresyjny telefon" zaufania, który działa w poniedziałki i czwartki w godzinach 17- 20. Dyżurują przy nim psychiatrzy, którzy udzielają informacji nt. depresji oraz w miarę możliwości - wsparcia psychicznego. "Rozmowa przez telefon ogrywa głównie rolę edukacyjną i nie zastąpi leczenia" - zaznaczył Czyżewski.

    W styczniu i lutym, w 6 miastach Polski odbędą się z kolei tzw. dni otwarte, podczas których będzie można skorzystać z bezpłatnych konsultacji psychiatrycznych, posłuchać wykładów specjalistów (więcej na stronie: www.forumprzeciwdepresji.pl). Trwa również konkurs na etiudę filmową lub komiks na temat depresji. Prace na niego można nadsyłać do 10 lutego.

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dystymia (depresja nerwicowa, depresyjne zaburzenie osobowości, przewlekła depresja z lękiem) – typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym kilka lat lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej. Szacuje się, że około 2-5% populacji ogólnej wykazuje objawy dystymiczne. Depresja maskowana – szczególna forma depresji atypowych, polegająca na tym, że depresja jako objaw podstawowy jest mało nasilona i trudna do wykrycia, a na pierwszy plan obrazu klinicznego wysuwają się objawy somatyczne lub zaburzenia zachowania. Skala depresji Becka (ang. Beck Depression Inventory, BDI) – skala stosowana w diagnostyce depresji, autorstwa Aarona Becka.

    Geriatryczna Skala Depresji – jedno z najczęściej używanych przesiewowych narzędzi do samooceny depresji w wieku podeszłym. Depresja anaklityczna - termin wprowadzony w 1940 przez R.A. Spitza na oznaczenie zaburzeń obserwowanych u części noworodków i niemowląt, które to zaburzenia mają wiązać się z izolacją od matki (np. w związku z pobytem dziecka w szpitalu, lub umieszczeniem w domu dziecka). Obraz depresji anaklitycznej obejmuje:

    Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją – święto obchodzone 23 lutego po ustanowieniu przez Ministerstwo Zdrowia od 2001 roku (lub od 2002 ustanowione przez Ministra Zdrowia Mariusza Łapińskiego, według niektórych źródeł). Celem tego dnia jest upowszechnienie wiedzy na temat depresji i zachęcenie chorych do leczenia. Organizowane są akcje informacyjne m.in. przez Fundację ITAKA. Atelophobia (z greckiego: ατελής, atelès, "niedoskonałe, niepełne" oraz φόβος, phóbos, "strach") - lęk przed niedoskonałością. W niektórych przypadkach może być to bardzo poważna przyczyna depresji.

    Sabcha Tah (fr. Sebkha Tah) – depresja, najniższy punkt Maroka o wysokości 55 m p.p.m. Znajduje się w południowej części kraju przy granicy z Saharą Zachodnią. W obszarze depresji położone jest miasto Tarfaja. Nördlinger Ries – kolista depresja w zachodniej części Bawarii, Niemcy. Miasto Nördlingen jest położone ok. 6 km na południowy zachód od punktu centralnego tej depresji. Jest to krater uderzeniowy powstały 14,3 – 14,5 miliona lat temu (w miocenie).

    Triada depresyjna – pojęcie wywodzące się z modelu poznawczego depresji, zwana także triadą poznawczą. Jest to pojęcie ukute przez Aarona Becka i oznacza występowanie negatywnych myśli w trzech obszarach:

    Rów Balsas, Depresja Balsas (hiszp. Depresión del Balsas) - szeroki region leżący poniżej poziomu morza pomiędzy Kordylierą Wulkaniczną a pasmem górskim Sierra Madre Płd. w Meksyku. W swym najniższym punkcie depresja ta osiąga głębokość 300-500 m. Z depresji Balsas źródło bierze rzeka o tej samej nazwie. Florę tego obszaru stanowią głównie krzewiaste zarośla oraz karłowate drzewa, jak również kaktusy

    Lej depresji - obszar obniżonego statycznego zwierciadła wód gruntowych w stosunku do jego naturalnego poziomu wokół miejsca ich poboru. Przyczyną powstawania leja depresji jest wypompowywanie wody dla celów gospodarczych lub bytowych, a także podczas działalności kopalń odkrywkowych i podziemnych. Efektem tego jest zachwianie stosunków wodnych danego obszaru, przesuszenie gruntów, trudności z zaopatrzeniem w wodę na terenach wiejskich (np. wysychanie studni) itp. W Polsce leje depresji występują na obszarach dużych miast i okręgów przemysłowych, przykładowo w rejonie Gdańska ma on ok. 300 km, w rejonie Lublina ok. 250 km. Ingresja morza, ingresja morska - jest to proces polegający na zalewaniu nisko położonych obszarów lądowych, np. depresji przez morze w wyniku podnoszenia się poziomu wód albo też obniżania lądu.

    Górny Zachód – lekko wznoszący się zachód na północnych stokach Długiego Giewontu w Tatrach Zachodnich. Zaczyna się pod gładką i niemal pionową ścianą Turni nad Białem, ciągnie pod depresją Wyżnich Wrótek, ścianą Juhaskiej Kopy i nagle urywa się nad głęboką depresją Juhaskiej Przehyby, w miejscu, w którym znajduje się najtrudniejszy próg tej depresji. Szerokość zachodu wynosi od kilkunastu do 20 m. Małołącki Ogród – trawiasty stok w środkowej części wielkiej północnej depresji pomiędzy Wielką Turnią a Pośrednią Małołącką Turnią w Dolinie Małej Łąki w polskich Tatrach Zachodnich. Z taternickiego punktu widzenia jest umiarkowanie stromy. Znajdują się w nim także niewielkie skaliste ścianki i upłazy. W ściany Pośredniej Małołąckiej Turni przechodzi płynnie, nie oddzielają go od niej żadne formacje skalne. natomiast od północnego, urwistego filara Wielkiej Turni oddziela go niemal na całej długości Komin Flacha. Małołącki Ogród jest najbardziej łagodnym odcinkiem tej depresji. Od dołu podcięty jest pionową ścianą opadającą do Komina Flacha. Znajduje się w niej skośny zachód dzielący ją na dwa piętra. Górna część depresji powyżej Małołąckiego Ogrodu znów jest stroma. Z Pośredniego Małołąckiego Siodła do prawej górnej części (patrząc od dołu) Małołąckiego Ogrodu opada tutaj mały żlebek, w swojej dolnej części podcięty bardzo stromym progiem o wysokości ok. 10 m. Próg ten można jednak ominąć. Zejście tym żlebkiem, czy też sąsiednim Skrytym Żlebem z Czerwonego Grzbietu do Małołąckiego Ogrodu jest łatwe, chodzono tędy na pewno jeszcze w czasach pasterskich.

    Hiperosmia – nadwrażliwość węchowa. Występuje rzadziej niż anosmia i hiposmia. Hiperosmia może występować z przyczyn psychologicznych (np. jako częsta somatyzacja depresji) lub neurologicznych. Nawrót depresji gangstera (tytuł oryg. Analyze That) – film fabularny koprodukcji amerykańsko-australijskiej z 2002 roku w reżyserii Harolda Ramisa. Sequel filmu Depresja gangstera (1999).

    Nawrót choroby - ponowne wystąpienie objawów choroby po okresie poprawy. W medycynie znanych jest szereg takich chorób, które po pierwszym w życiu przechorowaniu ustępują, aczkolwiek czynnik etiologiczny pozostaje w ustroju (np. genom wirusa, czy domniemany, nieodgadniony czynnik psychozy i wiele innych). Nawrót choroby nie zawsze oznacza, że jest ona nieuleczalna. Pojęcie to dotyczy między innymi depresji, chorób nowotworowych, stwardnienia rozsianego, uzależnień, na przykład alkoholizmu czy narkomanii, .

    Dodano: 24.01.2009. 16:47  


    Najnowsze