• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Leki przeciwnowotworowe niszczą pasożyta wywołującego malarię

    28.03.2011. 11:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Finansowani przez UE naukowcy odkryli, że pewna klasa leków do chemioterapii, opracowanych pierwotnie do blokowania kluczowych szlaków sygnałowych w komórkach nowotworowych, likwiduje pasożyta wywołującego malarię. Badacze wierzą, że odkrycie to może zapoczątkować nową strategię zwalczania tej śmiertelnej choroby, która każdego roku dotyka 250 milionów ludzi na świecie a zabija od 1 do 3 milionów. Dotychczasowe próby znalezienia skutecznego środka nie przynosiły efektu ze względu na zdolność pasożyta do szybkiego uodparniania się na leki. Badanie opublikowano w internetowym wydaniu magazynu Cellular Microbiology.

    Naukowcy prowadzący badania we Francji i Szwajcarii wykazali, że pasożyt malarii pod względem reprodukcyjnym zależny jest od szlaku sygnałowego nosiciela, początkowo występując w komórkach wątroby, a następnie w czerwonych krwinkach. Enzymy aktywne na szlaku sygnałowym nie są kodowane przez pasożyta, ale raczej "porywane" i wykorzystywane do własnych celów. Na niektóre z tych szlaków wpływ ma nowa klasa cząsteczek opracowanych pod kątem chemioterapii nowotworów, zwanych inhibitorami kinazy. Gdy zespół naukowców potraktował lekiem do chemioterapii zakażone malarią czerwone krwinki, nastąpiło zatrzymanie rozwoju pasożyta.

    Naukowcy poddali testom czerwone krwinki zakażone pasożytem Plasmodium falciparum i wykazali, że określona ścieżka sygnałowa PAK-MEK jest silniej aktywowana w komórkach zakażonych niż niezakażonych. Gdy zablokowali ścieżkę środkami farmakologicznymi, pasożyt nie zdołał się rozmnożyć i zginął. Aplikowany metodą in vitro lek do chemioterapii zlikwidował także pasożytniczą odmianę malarii (P. berghei) zarówno w komórkach wątroby, jak i w czerwonych krwinkach. Według naukowców wskazuje to, że "przechwytywanie" ścieżek sygnałowych w komórkach nosiciela to powszechna strategia malarii, dlatego też blokada ścieżki może być skuteczną metodą w zwalczania wielu szczepów pasożyta zakażającego ludzi.

    Do tej pory pasożyta nie dało się kontrolować ze względu na jego zdolność do szybkiego wykształcania odporności na leki poprzez szereg mutacji. Po wniknięciu do organizmu pasożyt ukrywa się przed układem odpornościowym w komórkach wątroby i czerwonych krwinkach, gdzie następuje reprodukcja. Zdaniem naukowców odkrycie faktu, że przejmuje on kontrolę nad szlakiem sygnałowym w komórkach gospodarza otwiera drogę dla całkowicie nowej strategii walki z chorobą. "Zamiast atakować samego pasożyta możemy sprawić, że komórki gospodarza staną się dla niego bezużyteczne, kładąc w ten sposób kres śmiercionośnemu procesowi", zauważają. "Ponieważ strategia ta w sposób niepowtarzalny wpływa na enzymy komórkowe, pasożyt pozbawiany jest głównego sposobu działania w zakresie wykształcania odporności na leki, a mianowicie mutowania w leczonym organizmie".

    Obecnie w chemioterapii klinicznie stosuje się kilka inhibitorów kinazy, a znacznie więcej przeszło już etap pierwszy i drugi badań klinicznych. Jak twierdzą naukowcy, mimo że leki te mają działanie toksyczne, nadal są stosowane lub uwzględniane do zastosowania podczas długotrwałych terapii nowotworowych. Są zdania, że wykorzystanie tych leków w zwalczaniu malarii będzie wiązało się ze skróceniem czasu leczenia, ograniczając tym samym problem toksyczności. Naukowcy zasugerowali niezwłoczne przeprowadzenie oceny tych leków pod kątem właściwości przeciwmalarycznych, ograniczając znacznie w ten sposób czas i koszy niezbędne do zastosowania tej nowej strategii zwalczania choroby w praktyce.

    Badanie zostało częściowo sfinansowane w ramach czterech projektów UE: ANTIMAL ("Rozwój nowych leków w leczeniu malarii"), BIOMALPAR ("Biologia i patologia pasożyta malarii"), MALSIG ("Sygnałowanie na etapach cyklu życia pasożytów malarii") oraz EVIMALAR ("W kierunku ustanowienia stałego europejskiego instytutu wirtualnego poświęconego badaniom malarii").

    Projekty ANTIMAL i BIOMALPAR były finansowane w ramach obszaru tematycznego "Nauki przyrodnicze, genomika i biotechnologia na rzecz zdrowia" Szóstego Programu Ramowego (6PR) UE kwotami odpowiednio 17,75 mln euro oraz 16 mln euro. Projekty MALSIG i EVIMALAR uzyskały wsparcie w ramach Siódmego Programu Ramowego (7PR) w wysokości odpowiednio 3 mln euro oraz 12 mln euro.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Żywiciel ostateczny – organizm, w którym powstaje dorosła, rozmnażająca się płciowo forma pasożyta. Bardzo często żywiciel ostateczny umiera z powodu wyczerpującego jego organizm pasożyta, co jednak nie musi być koniecznością, gdyż znaczna część pasożytów jest specjalnie przystosowana do życia w cudzym organizmie w taki sposób aby nie doprowadzić do jego śmierci.

    Leki przeciwmalaryczne to grupa leków przeciwpierwotniakowych, stosowanych w profilaktyce i leczeniu malarii. Tradycyjnymi lekami przeciwmalarycznymi są pochodne chinoliny: chlorochina, amodiachina, prymachina. W walce z tą chorobą stosuje się też nowsze, syntetyczne leki należące do następujących grup:

    Leki przeciwmalaryczne to grupa leków przeciwpierwotniakowych, stosowanych w profilaktyce i leczeniu malarii. Tradycyjnymi lekami przeciwmalarycznymi są pochodne chinoliny: chlorochina, amodiachina, prymachina. W walce z tą chorobą stosuje się też nowsze, syntetyczne leki należące do następujących grup:

    Biguanidy – grupa leków będących pochodnymi biguanidu, stosowanych m.in. w leczeniu cukrzycy typu 2 i malarii. Obecnie zastosowanie w leczeniu cukrzycy znajduje jedynie metformina, gdyż fenformina i buformina z uwagi na istotne efekty uboczne zostały wycofane z rynku. Mechanizm ich działania polega na zmniejszeniu syntezy ATP w wielu komórkach, co skutkuje hamowaniem glukoneogenezy w komórkach wątrobowych, wzrostem obwodowej beztlenowej glikolizy oraz zahamowaniem lipolizy, co skutkuje obniżeniem poziomu glukozy i lipidów we krwi oraz obniżeniem masy ciała.

    Światowy Dzień Malarii (ang. World Malaria Day, fr. Journée mondiale du paludisme) – święto ustanowione przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia (WHA, WHO) w maju 2007 roku, upamiętniające globalną walkę z malarią. Obchodzone corocznie od 2008 roku w dniu 25 kwietnia. Jego celem jest wzrost świadomości społecznej dotyczącej malarii oraz redukcja skutków i skali choroby.

    Nadpasożytnictwo, pasożytnictwo wyższych rzędów, hiperpasożytnictwo, hiperparazytyzm – rodzaj pasożytnictwa wyższego (drugiego, a nawet trzeciego) rzędu, w którym żywicielem pasożyta jest inny pasożyt, co może skutkować pozytywnym wpływem na ograniczenie jego działań na żywiciela podstawowego. Żywicielem nadpasożyta (hiperparasitus) jest pasożyt pierwszego lub drugiego stopnia.

    Chilodonelloza - jest to choroba skrzeli i skóry ryb wywoływana przez orzęski Chilodonella cyprini oraz Chilodonella hexasticha będące pasożytami skrzeli i skóry wielu ryb. W złych warunkach środowiskowych chowu stawowego, na karpiach mogą osiedlać się wolno żyjące orzęski takie jak Chilodonella cucullanus i Ch. uncinata.
    Orzęski z rodzaju Chilodonella kształtem przypominają liść lub ziarno kawy z wypukłą stroną grzbietową, a brzuszną wyraźnie wklęsłą. Stronę brzuszną pasożyta pokrywają podłużne szeregi rzęsek ułożone równolegle wokół powierzchni nieurzęsionej, tzw. kinety. Ich liczba jest charakterystyczna dla gatunku i u Ch. cypryni wynosi 7-15 po stronie prawej i 8-14 po stronie lewe zaś u Ch. hexasticha liczba rzęsek po prawej i lewej stronie ciała jest jednakowa i wynosi 6-10. Długość orzęska wynosi 40-80 µm, szerokość 20-70 µm.
    W zimie lub niesprzyjających warunkach fizykochemicznych wody pasożyt może tracić rzęski i oraz uzbrojenie gardzieli i otaczać się błoną tworząc cysty spoczynkowe, które lokują się na lub poza ciałem żywiciela. Tworzenie cyst trwa 3-4 godziny. Cysty przebywające w środowisku wodnym mogą długo zachowywać żywotność i zdolności inwazyjne. Pasożyty rozmnażają się przez podział odbywający się na ciele ryby, co powoduje iż ich liczba na ciele żywiciela może się zwiększać. U orzęsków tych pojawia się także rozmnażanie płciowe polegające na koniugacji i autogamii. W koniugacji między dwoma osobnikami dochodzi do wymiany jądra wegetatywnego, a także części cytoplazmy.
    W momencie przeniesienia pasożyta do wody o temperaturze 23-25 °C większość pasożytów w ciągu 2-3 dni traci zdolności inwazyjne. Po tym czasie część z nich ginie, część tworzy cysty, pozostałe adoptują się do nowych warunków życia, po pewnym czasie mogą wywoływać chorobę u ryb nawet w wodzie o temperaturze 22-27 °C. W wodzie o temperaturze 28 °C pozbawionej ryb pasożyt zamiera w ciągu 3-5 dni. Niektórzy autorzy wskazują także na to, iż silne oświetlenie może hamować rozwój tego orzęska.
    Orzęski te występują u wielu gatunków ryb zarówno w naturalnych zbiornikach jak i stawach hodowlanych czy akwariach. Źródła podają m.in. następujących żywicieli:

    Dodano: 28.03.2011. 11:26  


    Najnowsze