• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Magnetyczny rezonans jądrowy - przełom w badaniach leków

    06.08.2010. 05:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Magnetyczny rezonans jądrowy to najlepsza z dostępnych obecnie metod analitycznych - szybka, dokładna i uniwersalna; jej jedyna wada to wysoki koszt aparatury, której w Polsce wciąż jest za mało - uważa prof. Iwona Wawer z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

    4 sierpnia odbyła się w Warszawie kolejna konferencja w ramach ogólnopolskiej kampanii "Lek bezpieczny", zorganizowana przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

    Zjawisko magnetycznego rezonansu jądrowego (ang. Nuclear Magnetic Resonance, NMR) odkryto w 1945 roku. Próbki, umieszczone w bardzo silnym polu magnetycznym, najlepiej wytwarzanym przez nadprzewodzący, chłodzony helem elektromagnes, są poddawane działaniu fal radiowych, a obecne w próbkach atomy drgają w charakterystyczny, dający się rejestrować sposób.

    "NMR jako pierwsi zainteresowali się fizycy - mówiła prof. Wawer. - Później znalazł zastosowanie w chemii - umożliwiał identyfikację atomów wodoru i węgla w cząsteczkach organicznych, a tym samym poznanie struktury związku".

    Metoda okazała się bardzo przydatna dla farmaceutów. Została powszechnie zaakceptowana do identyfikacji leków, szczepionek oraz potwierdzania ich czystości. Analiza metodą NMR jest równie dokładna i precyzyjna jak standardowa chromatografia, tyle że nie jest potrzebna obróbka chemiczna ani wzorce. Inna wersja metody NMR - MAS - umożliwia wykonanie analizy próbek, na przykład tabletek, w stanie stałym.

    "NMR daje tak wiele informacji o składzie próbki, że w przypadku analiz medycznych jeszcze nie wszystko - mimo stosowania metod sztucznej inteligencji - można zinterpretować. Widma NMR płynów ustrojowych (moczu, plazmy krwi, surowicy, płynu nasiennego) są bardzo złożone, ale charakterystyczne dla stanu pacjenta. Wraz z gromadzeniem danych dotyczących próbek pojawią się nowe sposoby wczesnego wykrywania chorób" - mówiła prof. Wawer.

    Jak czuła jest metoda NMR, świadczą przeprowadzone przez nią badania leków homeopatycznych, które w procesie produkcyjnym są silnie wytrząsane. Podczas tych wstrząsów w roztworze zwiększa się zawartość powietrza i rozpuszczonego szkła z naczynia.

    Wykorzystując sygnał rezonansowy wody, można uzyskać przekroje i trójwymiarowe rekonstrukcje ludzkiego ciała (ang. Magnetic Resonance Imaging, MRI), co stało się cennym narzędziem w diagnostyce medycznej. Można nawet śledzić obecność związków chemicznych w mózgu i jego aktywność. Komputerowa analiza położenia i intensywności charakterystycznych sygnałów w widmie pozwala na jednoczesną ocenę wielu parametrów i daje obraz metabolizmu w organizmie (metabolomika).

    Skanery do funkcjonalnego MRI pozwalają badać aktywność mózgu na przykład u zakochanych czy osób pytanych o sprawy związane z religią. Pojawiły się głosy, by wykorzystywać funkcjonalny rezonans magnetyczny jako wykrywacz kłamstw, ale naukowcy są temu przeciwni.

    Jak zaznaczyła prof. Wawer, mimo swej niezwykłej przydatności rezonans magnetyczny wciąż jest w Polsce za mało rozpowszechniony. Kosztujący kilkaset tysięcy euro sprzęt powinien się znaleźć w każdym polskim ośrodku akademickim - samo badanie jest stosunkowo tanie, zaś korzyści dla zdrowia pacjentów, nauki, gospodarki, a nawet wymiaru sprawiedliwości - trudne do przecenienia. "W kraju mamy znakomitych fachowców, co gwarantuje, że aparatura nie będzie stała bezczynnie" - mówiła Wawer.

    Wśród zaprezentowanych na konferencji przykładów zastosowań było między innymi zidentyfikowanie w Narodowym Instytucie Leków podejrzanych preparatów masowo importowanych z Chin przez pewną Polkę (toksyczny środek odchudzający - sibutramina) czy głośna w roku 2006 sprawa Corhydronu. Prof. Wawer przypomniała, że partia ampułek sprzedana jako ten lek zawierała bardzo podobnie wyglądający biały proszek - niebezpieczną sukcynylocholinę. By to odkryć, wystarczyła krótka analiza NMR.

    Do kierowanego przez prof. Wawer Zakładu Chemii Fizycznej zgłosił się pewien producent proszku do prania - w dostarczanym mu fosforanowym granulacie były czarne ziarenka. Jak wykazało badanie NMR, był to rzepak. Przewoźnika skusił dodatkowy zarobek - w wolnych chwilach woził cysterną rzepak, a nie chciało mu się jej czyścić po rozładunku. PMW

    PAP - Nauka w Polsce

    abe/ gma/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Nuroobrazowanie – metody umożliwiające obrazowanie struktury i funkcji mózgu. Metody neuroobrazowania pozwalają na obserwację czynności mózgu podczas przeprowadzania wybranych procesów, np. odliczania co 3, zapamiętywania twarzy, poruszania palcem wskazującym, czytania słów, itd. Neuroobrazowanie umożliwia lokalizację obszarów funkcjonalnych mózgu, odpowiednich dla danych procesów. Istotną sprawą jest to, aby w eksperymencie z wykorzystaniem neuroobrazownia dobrać odpowiednio warunek kontrolny dla wybranego warunku eksperymentalnego (zadania wykonywanego przez osobę badaną). Do badań tego typu można stosować funkcjonalny magnetyczny rezonans jądrowy. W technikach magnetycznego rezonansu jądrowego (ang. Nuclear Magnetic Resonance, NMR) są stosowane skrótowce zamiast pełnych nazw wielu technik eksperymentalnych. Poniżej lista większości skrótowców z wyjaśnieniem ich znaczenia. Funkcjonalny magnetyczny rezonans jądrowy (ang. functional Magnetic Resonance Imaging, fMRI) – wyspecjalizowana odmiana obrazowania rezonansu magnetycznego. Za pomocą tej metody mierzona jest hemodynamiczna odpowiedź ośrodkowego układu nerwowego. Istotą badania jest skoordynowany z bodźcem pomiar efektu BOLD (blood-oxygen-level-dependent contrast), który powstaje wskutek wzrostu przepływu i utlenowania aktywnej okolicy mózgu.

    Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych powstał 1 października 2002 w wyniku połączenia dwóch instytucji: Biura Rejestracji Środków Farmaceutycznych Materiałów Medycznych, które było częścią Instytutu Leków oraz Centralnego Ośrodka Techniki Medycznej. Początkowo Urząd działał w oparciu o ustawę z dnia 27 lipca 2001 roku o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Anin jest osiedlem południowo-wschodniej (prawobrzeżnej) Warszawy w dzielnicy Wawer. Powstałe wśród starych, ogromnych drzew na początku XX w. W tym samym czasie powstawały osiedla sąsiednie takie jak: Wawer, Glinki, Nowy Wawer, Marysin Wawerski.

    Fort Wawer – jeden z fortów Twierdzy Warszawa, wzniesiony w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku na prawym brzegu Wisły, na terenie osiedla Wawer. Obecnie na jego obszarze zlokalizowany jest park im. Matki Mojej (w granicach ulic: Łysakowskiej, Bychowskiej, Strusia i Akwarelowej). Borków - osiedle w Warszawie, w dzielnicy Wawer, dawniej wieś szlachecka, założona w XV wieku . Położony jest w niedużej odległości od Traktu Lubelskiego.

    Linia Otwocka - regionalny tygodnik ukazujący się od 1998 roku, na terenie powiatu otwockiego i warszawskiej dzielnicy Wawer. Centralna Ewidencja Badań Klinicznych – wydział Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zajmujący się oceną formalną i merytoryczną zgłoszonych badań klinicznych. Sponsor badania klinicznego, aby rozpocząć badanie kliniczne na terytorium Polski, musi zgłosi badanie kliniczne do CEBK i uzyskać zgodę Ministerstwa Zdrowia.

    Nadwiśle - rejon Miejskiego Systemu Informacji miasta Warszawy w dzielnicy Wawer, nie mający historycznych korzeni. Nazwa została wymyślona wyłącznie na potrzeby systemu i nie odnosi się do żadnego osiedla.

    Gmina Miłosna – alternatywna nazwa dawnej wiejskiej gminy Wawer istniejącej od XIX wieku w guberni warszawskiej. Nazwa pochodzi od miejscowości Miłosna, lecz siedzibą władz gminy był Wawer (obecnie część Warszawy).

    Karczma (austeria) wawerska – budynek znajdujący się w Wawrze (Warszawa), obecnie mieszczący hotel Zajazd Napoleoński. Wawer (osiedle): Wawer - osiedle w dzielnicy Warszawy Wawer, położone w okolicach ulicy Płowieckiej i Widocznej na wschód od Pragi Południe, na północ od Anina i na południe od Marysina Wawerskiego.

    Lądowisko Międzylesie – lądowisko sanitarne w Warszawie, w dzielnicy Wawer, położone przy Alei Dzieci Polskich 20. Przeznaczone jest do wykonywania startów i lądowań śmigłowców sanitarnych i ratowniczych w dzień i w nocy o dopuszczalnej masie startowej 5700 kg. Instytut Elektrotechniki (IEL) – instytut badawczy, którego podstawowym celem działalności jest pełne i rzetelne zaspokojenie obecnych i przyszłych potrzeb klientów w zakresie prac badawczo-rozwojowych, produkcji jednostkowej i małoseryjnej, produkcji doświadczalnej, badań laboratoryjnych i certyfikacji wyrobów oraz prac wydawniczych i normalizacyjnych. Znajduje się w Międzylesiu w warszawskiej dzielnicy Wawer, a dyrektorem instytutu od 8 grudnia 2008 jest dr hab. Wiesław Wilczyński.

    Dodano: 06.08.2010. 05:18  


    Najnowsze