• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mniej szkodliwa ulga w bólu dzięki rozpracowywaniu przez naukowców działania paracetamolu

    19.12.2011. 16:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zespół naukowców odkrył, jak działa jeden z najpowszechniej stosowanych w gospodarstwach domowych środków przeciwbólowych, co oznacza, że już niedługo może być dostępny lek uśmierzający ból o mniej szkodliwych skutkach ubocznych.

    Prezentując swoje odkrycia w czasopiśmie Nature Communications naukowcy z Francji, Szwecji i Wlk. Brytanii wyjaśniają, jak faktycznie działa paracetamol, jeden z najpowszechniej stosowanych środków na świecie.

    Chociaż paracetamol został po raz pierwszy odkryty w latach 90. XIX w. i jest sprzedawany od lat 50. XX w. jako środek przeciwbólowy bez recepty, to do tej pory nie było wiadomo, w jaki dokładnie sposób uśmierza ból.

    W ramach przełomowego odkrycia zespół ustalił, że to białko zwane TRPA1, odkryte na powierzchni komórek nerwowych, stanowi molekularny klucz nieodzowny w skutecznym łagodzeniu bólu przez paracetamol.

    Współautor raportu z badań, dr David Andersson z King's College London mówi:
    "To niezwykle ekscytujące odkrycie, które ujawnia tajemnice jednego z najpowszechniej stosowanych leków i może wywrzeć ogromny wpływ na prace nad nowymi lekami przeciwbólowymi. Paracetamol to medykament przydatny w leczeniu pospolitych dolegliwości bólowych, ale jeżeli zalecana dawka zostanie znacząco przekroczona, to może doprowadzić do śmiertelnych powikłań. Teraz rozumiemy zasadniczy mechanizm leżący u podstaw działania tego leku i możemy rozpocząć poszukiwanie molekuł, które funkcjonują w taki sam sposób, aby skuteczne uśmierzać ból, ale są mniej toksyczne i nie prowadzą do poważnych powikłań w następstwie przedawkowania."

    Wyniki ostatnich badań pokazały, że systematyczne zażywanie zbyt dużych dawek paracetamolu naraża pacjentów na wysokie ryzyko przypadkowego przedawkowania, co może być śmiertelne. Obok powszechnego zastosowania jako środek przeciwbólowy w czystej postaci, jest również głównym składnikiem popularnych leków na grypę czy przeziębienie.

    Zespół naukowców przeprowadził test "gorącej płytki", aby zaobserwować oddziaływanie paracetamolu na myszy. Polega on na pomiarze czasu w sekundach, jaki potrzebny jest, by mysz zdjęła łapkę z dosyć ciepłej płytki. Naukowcy odkryli, że paracetamol wydłużył czas, jaki myszy potrzebowały do zdjęcia łapki, co pokazuje, że lek osłabił ból wywoływany ciepłem.

    Następnie przeprowadzili doświadczenia, aby zaobserwować, co się stanie, kiedy myszy zostaną całkowicie pozbawione białka TRPA1. Stwierdzili, że po usunięciu białka TRPA1 i powtórzeniu testu gorącej płytki, paracetamol nie łagodził bólu. To oznacza, że białko to jest kluczową molekułą dla skutecznego uśmierzania bólu przez paracetamol.

    Profesor Bevan, jeden z autorów raportu z badań, również z King's College London zauważył: "Wyniki są zaskakujące, ponieważ wcześniejsze badania wykazały, że TRPA1 może tak naprawdę wywoływać ból, kaszel i nadwrażliwość - to receptor wielu pospolitych czynników drażniących, jak cebula, musztarda i gaz łzawiący. A zatem nasze odkrycie po raz pierwszy wskazuje, że de facto jest odwrotnie - białko jest nowym mechanizmem działania środka przeciwbólowego."

    Zespół odkrył również, że zażywanie paracetamolu uruchamia wytwarzanie szkodliwego "produktu rozpadu" NAPQI, odpowiedzialnego za toksyczne skutki uboczne obserwowane po przedawkowaniu w rdzeniu kręgowym i wątrobie. Na szczęście odkrycia pokazują też, że inne związki chemiczne również potrafią uśmierzać ból kręgosłupa, co oznacza, że w przyszłości mogą zostać opracowane bezpieczniejsze leki działające w ten sam sposób.

    Jeżeli zespół zdoła teraz zidentyfikować inne związki chemiczne uśmierzające ból, podobne do paracetamolu, wykorzystujące tę samą ścieżkę TRPA1 do zapobiegania przesyłaniu sygnałów o bólu przez komórki nerwowe do mózgu, to istnieje możliwość znalezienia przez naukowców związku chemicznego, który nie ma skutków toksycznych i obniża ryzyko przedawkowania.

    Publikacja raportu z badań daje zielone światło do wykorzystywania TRPA1 jako nowego celu leków uśmierzających ból i jak wyjaśnia dr David Andersson:
    "W przeszłości zidentyfikowanych zostało wiele celów, ale ponieważ wiemy, że paracetamol dobrze działa na ludzi, to daje nam przewagę w poszukiwaniu skutecznych molekuł wykorzystujących te same ścieżki, ale mniej szkodliwych."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    NAPQI (z ang. N-acetyl-p-benzoquinone imine = N-acetylo-p-benzochinoimina) – organiczny związek chemiczny, pochodna acetamidu i 1,4-benzochinonu. W organizmach zwierząt jest metabolitem paracetamolu. Wykazuje działanie wybitnie hepatotoksyczne, może też uszkadzać nerki. Powstaje podczas metabolizowania paracetamolu przez cytochrom P450. Przy normalnym dawkowaniu, ilość NAPQI powstającego w wątrobie wykazuje znikomą szkodliwość – paracetamol jest metabolizowany (a właściwie: unieczynniany) głównie przez glutation na drodze glukuronidacji. Natomiast w razie przedawkowania (np. w celach samobójczych lub omyłkowo) glukuronidacyjny szlak metaboliczny paracetamolu zostaje wysycony i lek ten zaczyna być silnie metabolizowany przez cytochrom P450; powstająca imina uszkadza wówczas komórki wątrobowe i nerkowe, co w razie braku leczenia może doprowadzić nawet do bolesnej śmierci w ciągu kilku kolejnych dni. Specyficzną odtrutką dla NAPQI jest acetylocysteina, można też stosować metioninę (skuteczność niższa od acetylocysteiny). Kwestia odczuwania bólu przez płód stanowi przedmiot rozważań środowisk medycznych i jest częścią większej dyskusji na temat aborcji. Wielu naukowców zajmujących się rozwojem płodowym jest zgodnych, że odczuwanie bólu przez płód przed siódmym miesiącem ciąży jest wysoce nieprawdopodobne, mimo to zwolennicy ruchu pro-life proponują ustawodawstwo nakazujące informować kobietę poddającą się aborcji, iż płód może odczuwać ból podczas zabiegu. Analgetyk, środek przeciwbólowy – substancja chemiczna prowadząca do analgezji, tzn. zniesienia czucia bólu. Należą do nich substancje o różnej budowie oraz sile i mechanizmie działania. Zgodnie z drabiną analgetyczną dzielą się na leki nieopioidowe oraz słabe i silne leki opioidowe. Do analgetyków opioidowych należą np. tramadol (słaby) i morfina (silny). Wśród środków nieopioidowych stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. kwas acetylosalicylowy lub ibuprofen oraz inne leki, np. paracetamol.

    Mialgia, inaczej mięśnioból lub ból mięśniowy to objaw chorobowy polegający na ostrym lub przewlekłym bólu, który odczuwany jest miejscowo lub w sposób uogólniony. Mięśnioból może mieć wiele przyczyn, i niekiedy może wskazywać na chorobę układu nerwowego, infekcję lub chorobę ogólnoustrojową. Ból (łac. dolor; gr. algos, odyne) – według definicji Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu, subiektywnie przykre i negatywne wrażenie zmysłowe i emocjonalne powstające pod wpływem bodźców uszkadzających tkankę (tzw. nocyceptywnych) lub zagrażających ich uszkodzeniem. Ból jest odczuciem subiektywnym, dlatego jest nim wszystko to, co chory w ten sposób nazywa, bez względu na obiektywne objawy z nim związane. Receptorami bólowymi są nocyceptory.

    Według definicji Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu, ból (łac. dolor; gr. algos, odyne) to subiektywnie przykre i negatywne wrażenie zmysłowe i emocjonalne powstające pod wpływem bodźców uszkadzających tkankę (tzw. nocyceptywnych) lub zagrażających ich uszkodzeniem. Ból jest odczuciem subiektywnym, dlatego jest nim wszystko to, co chory w ten sposób nazywa, bez względu na obiektywne objawy z nim związane. Receptorami bólowymi są nocyceptory. Pierwotny ból głowy związany z aktywnością seksualną (ang. primary headache associated with sexual activity) – szczególny typ samoistnego bólu głowy, związany z napięciem seksualnym i przeżywaniem orgazmu. Wyróżnia się ból przedorgazmowy i ból orgazmowy. Ból przedorgazmowy zaczyna się jako obustronny tępy ból, umiejscowiony nie tylko w głowie ale też w okolicy karku i szyi, nasilający się w miarę narastania podniecenia seksualnego. Ból orgazmowy często występuje nagle w trakcie orgazmu i jest opisywany jako bardzo silny (eksplodujący), może być jedno lub obustronny. Czasem u tych chorych występuje też ból wysiłkowy lub ból kaszlowy. Zaleca się stosowanie indometacyny p.o., a także tryptanów i ergotaminy.

    Ból ostry: Ból ostry – nieprzyjemne wrażenie zmysłowe o wysokiej skali natężenia, związane z działaniem bodźca bólowego na nocyceptory – neurony nocyceptorowe wyspecjalizowane w przewodzeniu czucia bólu. Przyczyna jego powstania jest zazwyczaj jasna i łatwa do precyzyjnego określenia – np. uszkodzenie tkanki, czynniki chorobowe zagrażające całemu organizmowi, zabieg diagnostyczny lub chirurgiczny. Czas trwania bólu ostrego jest wprost proporcjonalny do czasu gojenia się rany bądź zwalczenia czynników chorobowych. Zwykle ustępuje on po kilku lub kilkunastu dniach, maksymalnie po 3 miesiącach. Ból ostry pełni funkcję ostrzegawczo-obronną i jest mechanizmem niezbędnym do zachowania organizmu przy życiu. Towarzyszy mu autonomiczna, emocjonalna i behawioralna odpowiedź ustroju. Często bywa też pierwszy sygnałem alarmującym o niepokojących zmianach. Bramkowa teoria bólu – teoria według której każdy impuls nerwowy informujący o bólu musi najpierw przejść przez pewien punkt w rdzeniu kręgowym (Róg tylny rdzenia - łac. cornu posterius), który decyduje czy impuls ma zostać przesłany dalej, czy nie. Jeżeli na drodze impulsu bólowego znajduje się inny silniejszy, ten pierwszy może nie dotrzeć do mózgu i zostać nieodczuty. Teorią tą można wyjaśnić zmniejszenie się bólu podczas masowania jednego miejsca na ciele i ustępowaniu jego w drugim miejscu. Teoria ta przyczyniła się do późniejszego odkrycia endorfin - naturalnych opioidów występujących w ludzkim ciele.

    p-Aminofenol (para-aminofenol, 4-aminofenol) – organiczny związek chemiczny z grupy fenoli zawierający aminową grupę funkcyjną (–NH2). 4-Aminofenol najbardziej znany jest jako podstawowy składnik wywoływacza Rodinal w fotografii czarno-białej. W farmaceutyce używany do syntezy fenacetyny lub do produkcji paracetamolu (reakcja z bezwodnikiem octowym). Ma też zastosowania w przemyśle tekstowym, gumowym i jako półprodukt do syntezy barwników siarkowych i azotowych.

    Klasterowy ból głowy (ang. cluster headache) zwany dawniej bólem głowy Hortona występuje znacznie rzadziej niż migrena lub bóle głowy typu napięciowego, ale dokładna częstość jego występowania nie jest znana. Wydaje się, że w wielu przypadkach pozostaje nierozpoznany. Często bywa mylony z migreną czy nerwobólem. Nazwa pochodzi od angielskiego słowa cluster, które oznacza m.in. zgrupowanie, skupisko. Napady bólowe występują okresowo. Okresy te zwane rzutami lub klasterami pojawiają się w różnych odstępach czasu (najczęściej 1-2 rocznie) i trwają z różną długością, nawet do kilku miesięcy. Również długość napadów bólu jest rozmaita. Bardzo silny ból, który zlokalizowany jest zwykle po jednej stronie w okolicy oczodołu może trwać od kilku, kilkunastu minut do trzech godzin. W ciągu doby (częściej w nocy) może wystąpić do 8 napadów. Na ogół ból określany jest jako świdrujący, kłujący, palący czy żrący. Niekiedy może on promieniować do szczęki, karku lub ramienia. Mogą mu towarzyszyć: łzawienie i zaczerwienienie spojówek, pocenie twarzy, wyciek i uczucie zatkania nosa, opadanie powieki i zwężenie źrenicy po stronie występowania bólu (zespół Hornera). W czasie bólu chorzy zazwyczaj chodzą wkoło, bywają pobudzeni. Klasterowe bóle głowy mogą wystąpić w każdym wieku, nawet u małych dzieci, jednak najczęściej rozpoczynają się około 20.-30. roku życia. Kilkakrotnie częściej dotyczą mężczyzn. Przyczyna nie jest do końca wyjaśniona. Leczenie powinno być zawsze prowadzone przez lekarza specjalistę.

    Dodano: 19.12.2011. 16:37  


    Najnowsze