• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Morfologia pomaga wykrywać nie tylko białaczki

    28.12.2009. 09:50
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Morfologia to badanie diagnostyczne, które skutecznie pozwala wykrywać białaczki, ale też wiele innych schorzeń we wczesnej fazie, kiedy są jeszcze zupełnie uleczalne - mówili lekarze na konferencji prasowej w Warszawie. Spotkanie stało się też okazją do podsumowania pierwszej edycji kampanii "Białaczka - sprawdź czy nie weszła ci w krew", zorganizowanej przez Fundację Urszuli Jaworskiej oraz Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej.

    Jak podkreślali obecni na konferencji hematolodzy, niepokojące jest to, że w ciągu ostatnich 13 lat częstość wykonywania morfologii przez Polaków znacznie spadła. Miało to związek z tym, że od maja 1996 r. przestała ona być badaniem obowiązkowym, zlecanym przez lekarza medycyny pracy.

    Obecnie, zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Zdrowia odnośnie badań profilaktycznych pracowników, wykonywanie co roku morfologii rekomendowane jest tylko dla osób z grup podwyższonego ryzyka.

    "Morfologia krwi to proste, nie obciążające pacjenta badanie, które może ujawnić wiele schorzeń we wczesnej fazie ich rozwoju, kiedy są jeszcze całkiem uleczalne. Chodzi nie tylko o białaczki, ale też nowotwory innych narządów, zaburzenia w pracy tarczycy, niewydolność nerek czy przewlekle infekcje" - powiedział prof. Jerzy Hołowiecki, konsultant Pododdziału Transplantacji Szpiku i Leczenia Chłoniaków gliwickiego oddziału Centrum Onkologii.

    Jak zaznaczył, w późniejszej fazie rozwoju skuteczność leczenia wielu z tych schorzeń jest znacznie niższa, a terapia wiąże się nie tylko z wyższymi kosztami, ale też większym cierpieniem pacjenta.

    "Wykonując regularnie morfologię krwi można zyskać bardzo wiele za małą cenę" - podkreślił prof. Hołowiecki.

    Według prezesa Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych Henryka Owczarka, za 10 mln złotych można wykonać morfologię u 2 mln osób, z tego u 400 tys. prawdopodobnie wykryje się patologiczne zmiany.

    Zdaniem hematologów fakt, że polscy pacjenci rzadziej wykonują badania krwi, przekłada się na późniejsze wykrywanie różnych schorzeń. Przykładem może być przewlekła białaczka szpikowa. W Polsce średni poziom krwinek stwierdzany u pacjentów w momencie rozpoznania choroby wynosi 100 tys., podczas gdy w krajach Europy Zachodniej - od 20 do 60 tysięcy.

    Dlatego specjaliści uznali za konieczne przywrócenie morfologii krwi do pakietu badań obowiązkowych z zakresu medycyny pracy. Jak podkreślił krajowy konsultant ds. hematologii prof. Wiesław Wiktor Jędrzejczak, jest to badanie znacznie skuteczniejsze niż wiele innych refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

    Minister zdrowia Ewa Kopacz zwróciła uwagę, że obowiązkowa morfologia powinna też objąć dzieci oraz osoby będące na emeryturze. Byłoby to możliwe, gdyby z tzw. stawki kapitacyjnej, którą otrzymuje lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, wyasygnowano pewną pulę na badania laboratoryjne. Wówczas praktycznie wszystkie osoby, które wybrały lekarza rodzinnego, miałyby dostęp do tego badania - podkreśliła Kopacz.

    Aby zachęcić Polaków do regularnego wykonywania morfologii, Fundacja Urszuli Jaworskiej oraz Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej zorganizowały kampanię pt.: "Białaczka - sprawdź czy nie weszła ci w krew". W czasie jej trwania, tj. od marca do grudnia w 13 miastach Polski przeprowadzono liczne akcje bezpłatnych badań krwi, na które zgłosiło się ponad 2,5 tys. pacjentów. Niemal u jednej czwartej z nich stwierdzono nieprawidłowości, z czego niemal 9 proc. wymagało dalszej diagnostyki.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Choroba resztkowa (ang. Minimal Residual Disease (MRD)) - obecność małej liczby przetrwałych w organizmie (w trakcie leczenia lub w remisji) komórek nowotworowych, w ilościach nie wykrywanych standardowo stosowanymi metodami diagnostycznymi jak np. morfologia krwi i badanie szpiku. Ilość komórek nowotworowych w tej chorobie nie jest wystarczająca do wywołania objawów klinicznych, ale jest główną przyczyną nawrotu raka i białaczki. Białaczka (łac. leucaemia) – nazwa grupy chorób nowotworowych układu krwiotwórczego. Nazwa historycznie wywodzi się od białawego koloru próbki krwi chorego na ostrą białaczkę. Białaczka charakteryzuje się ilościowymi i jakościowymi zmianami leukocytów we krwi, szpiku i narządach wewnętrznych (śledzionie, węzłach chłonnych). Występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet w proporcji 3:2. Morfologia krwi, badanie morfologiczne krwi (ang. complete blood count, w skrócie CBC) – podstawowe, diagnostyczne badanie krwi, polegające na ilościowej i jakościowej ocenie występujących w niej elementów morfotycznych.

    Białaczka włochatokomórkowa – rzadka postać nowotworu hematologicznego, charakteryzująca się akumulacją nieprawidłowych limfocytów B. Zazwyczaj jest klasyfikowana jako podtyp przewlekłej białaczki limfatycznej. Pierwszy człon nazwy wywodzi się od białawego koloru próbki krwi chorego na ostrą białaczkę. Drugi człon nazwy jest związany z tym, iż z powodu części wystających promieniście z powierzchni nieprawidłowe limfocyty B wyglądają "włochato" pod mikroskopem, natomiast infiltracja szpiku kostnego i śledziony ma charakter rozproszony. Medycyna pracy – specjalność lekarska, której przedmiotem jest badanie wpływu środowiska pracy na pacjenta, diagnostyka, leczenie i profilaktyka chorób zawodowych. Lekarz medycyny pracy zajmuje się badaniami profilaktycznych pracowników (wstępne, okresowe, kontrolne), prowadzeniem poradni zakładowej dla pracowników z gabinetami specjalistycznymi, przeprowadzeniem badań uczniów, badań kierowców, osób pracujących na morzu (marynarzy, rybaków), nurków i płetwonurków oraz badań osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń.

    Markery nowotworowe (inaczej: znaczniki nowotworowe) – specyficzne substancje obecne we krwi, moczu bądź w wycinkach tkanek pacjenta, których identyfikacja wymaga analiz wykraczających poza typowe testy diagnostyczne używane w onkologii. Badanie ich rodzaju oraz stężenia ułatwia postawienie diagnozy, ocenę ryzyka i długookresowe monitorowanie stanu zdrowia chorego. Pomiar może być dokonany za pomocą różnorodnych technik, przystosowanych do badania próbek DNA, RNA, białek, całych komórek oraz tkanek. Antygen nowotworowy jest pojęciem bliskoznacznym, ale o węższym znaczeniu. O zmianach w przebiegu choroby nowotworowej świadczą również charakterystyczne odchylenia powszechnie stosowanych wskaźników. Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej - fundacja, której głównym celem jest upowszechnianie świadomości istnienia praw pacjenta. Fundacja ta została utworzona w 2004 r. z inicjatywy księdza Arkadiusza Nowaka,

    Ostra białaczka promielocytowa – podtyp ostrej białaczki szpikowej (AML); nowotwór złośliwy krwi i szpiku kostnego. Nazywana także ostrą białaczką progranulocytową; APL; AML z t(15;17)(q22,q12), PML-RARA i odmiany; FAB podtyp M3 i wariant M3. Cechuje się wysokim stopniem wyleczalności. Leukocytoza – zwiększona liczba krwinek białych (leukocytów) (oznaczenie: WBC - ang. white blood cells) w morfologii krwi obwodowej. Na liczbę leukocytów we krwi składają się różne rodzaje krwinek: neutrofile (40-75%), eozynofile (do 4%), bazofile (do 2%), limfocyty (20-40%) oraz monocyty (do 9%).

    Śródoperacyjne odzyskiwanie krwi – procedura medyczna polegająca na odzyskiwaniu krwi traconej podczas zabiegu operacyjnego i wprowadzenie jej na nowo do krwiobiegu pacjenta. Głównym wskazaniem do tej procedury jest brak zgody pacjenta na przetaczanie krwi od innego dawcy, np. z powodów religijnych. Stosowane jest też w poważnych zabiegach kardiochirurgicznych z dużą utratą krwi. Stosuje się trzy główne techniki śródoperacyjnego odzyskiwania krwi: odwirowanie czerwonych krwinek (centrifugation), ultrafiltrację (ultrafiltration) i bezpośrednią infuzję (direct infusion). Techniki te wymagają specjalistycznego sprzętu (np Cell Saver), w zależności od stosowanej techniki i aparatury różna jest efektywność odzyskiwania krwi.

    Anagrelid – organiczny związek chemiczny, lek cytostatyczny, stosowany w leczeniu nadpłytkowości samoistnej. Próbowano również stosować anagrelid w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej. Anagrelid zsyntetyzowano pierwotnie jako lek antyagregacyjny. Jego zdolność do zmniejszania poziomu płytek krwi wykryto zupełnie przypadkowo, pod koniec lat 80. w trakcie prowadzenia badań nad jego skutecznością w hamowaniu agregacji trombocytów. Od 1997 roku anagrelid zarejestrowany jest w USA jako lek przeznaczony do leczenia nadpłytkowości samoistnej.

    Prawo medyczne – zespół norm prawnych z zakresu prawa cywilnego, administracyjnego, karnego oraz procedur regulujących prawa i obowiązki pacjenta, lekarza (w tym lekarza dentysty), pielęgniarki, diagnosty laboratoryjnego i innych pracowników ochrony zdrowia oraz sposób funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej i innych podmiotów świadczących usługi medyczne. Szkoła Życia z Przewlekłą Białaczką Szpikową (Szkoła Życia z PBSz) - ogólnopolski program mający na celu pomoc pacjentom chorym na przewlekłą białaczkę szpikową w procesie leczenia oraz zapewnienie im wsparcia psychicznego.

    Gemtuzumab ozogamicyny — lek cytostatyczny, obecnie wycofany z rynku, stosowany dawniej w leczeniu ostrej białaczki szpikowej u pacjentów z dodatnimi wynikami badań w kierunku receptorów CD33, u których wystąpił nawrót choroby po wcześniejszym kursie leczenia oraz którzy nie kwalifikowali się do innych typów intensywnej chemioterapii. W dniu 18 października 2000 został oznaczony jako sierocy produkt leczniczy do leczenia ostrej białaczki szpikowej. Wczesnodziecięca białaczka nielimfocytowa, wczesnodziecięca białaczka mielomonocytowa (ang. juvenile myelomonocytic leukemia, JMML, juvenile chronic myeloid leukemia, JCML, chronic myelomonocytic leukemia of infancy, infantile monosomy 7 syndrome) – typ przewlekłej białaczki szpikowej, występujący głównie u dzieci poniżej 4. roku życia. Średnia wieku rozpoznania to 2 lata. U około 15-20% dzieci z JMML stwierdza się Nerwiakowłókniakowatość typu 1. Leczeniem z wyboru jest przeszczepienie szpiku. Osobnym zjawiskiem są zmiany imitujące JMML, które często towarzyszą zespołowi Noonan. W przeciwieństwie do JMML nie mają charakteru rozrostu klonalnego i ulegają samoistnej remisji, nie wymagają zatem leczenia.

    Anatomia człowieka, antropotomia (starogr. anthropos - człowiek) – nauka o budowie narządów i układów ciała człowieka, wchodzi w skład morfologii i posługuje się metodami na poziomie makroskopowym (np. obserwacji żywych organizmów i badań sekcyjnych zwłok). Jest to anatomia opisowa, zwana też anatomią klasyczną. Zajmuje się ona badaniem i opisaniem narządów, które spełniają wspólną funkcję, oraz poszczególnych części ustroju. Cytofotometria - technika automatycznego badania krwi pacjenta. Polega na przepływie krwi przez system kapilar, oświetlany wiązką lasera. Uzyskane przez laser dane są następnie porównywane z bazą danych i wyliczana jest bezwzględna ilość poszczególnych frakcji we krwi.

    α1-antytrypsyna jest białkiem osocza krwi (frakcji α1-globulin), które należy do najsilniejszych krążących inhibitorów proteaz serynowych (serpin). Genetycznie uwarunkowany niedobór α1-antytrypsyny występuje najczęściej u osób rasy białej, szczególnie pochodzących z Europy Północnej. W badaniach przeprowadzanych na różnych populacjach stwierdzono występowanie tej nieprawidłowości z częstością od około 1:1 500 do ok. 1:5 000 żywych urodzeń. Częstość występowania w rasach żółtej i czarnej jest mniejsza.

    Dodano: 28.12.2009. 09:50  


    Najnowsze