• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nadciśnienie ma związek z zaburzeniem zegara biologicznego

    18.12.2009. 17:34
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Gen, którego zaburzenia stanowią czynnik ryzyka dla nadciśnienia pozostaje pod kontrolą dobowego cyklu światła i ciemności - informują naukowcy z Japonii na łamach pisma "Nature Medicine". Ich praca sugeruje związek pomiędzy zaburzeniami rytmu zegara biologicznego i chorobą sercowo-naczyniową.

    Nieprawidłowości w działaniu zegara biologicznego - 24 godzinnego cyklu, który kontroluje większość procesów fizjologicznych większości organizmów żywych - leżą u podstaw wielu chorób. Poznano już wiele genów, które są niezbędne dla prawidłowego działania zegara. Przykład stanowią geny kodujące cząsteczki o nazwie kryptochromy, wiadomo że myszy ich pozbawione mają zaburzenia cyklu dobowego.

    Hitoshi Okamura wraz z zespołem z Kyoto University wykazał, że myszy które nie mają kryptochromów chorują na nadciśnienie oraz, że jest to związane z podwyższonym poziomem aldosteronu - hormonu, który powoduje zwiększone pobieranie sodu przez nerki, co z kolei jest przyczyną zwiększenia zatrzymania wody w organizmie.

    Naukowcy odkryli też, że zegar biologiczny bezpośrednio kontroluje aktywność genu o nazwie Hsd3b6, który koduje białko niezbędne w procesie produkcji aldosteronu.

    Teraz autorzy pracy podkreślają konieczność zbadania ludzkiego genu o nazwie HSD3B1, który jest odpowiednikiem opisanego przez nich mysiego Hsd3b6, co pozwoli stwierdzić odkryty przez nich mechanizm działa również u ludzi.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dawca czasu (niem. Zeitgeber) – egzogenne źródło synchronizacji zegara biologicznego organizmu do rytmu 24-godzinnego. Dla większości organizmów głównym dawcą czasu jest światło (sekwencje światła i ciemności). Funkcję tę mogą także pełnić rytmy temperatury otoczenia, dostępność pokarmu czy bodźce społeczne. Zegar biologiczny – wewnętrzny oscylator, zespół sterowanych genami procesów biochemicznych zachodzących w komórkach i tkankach organizmu umożliwiający ciągły pomiar czasu, niezależnie od zmian w środowisku zewnętrznym. Jest to mechanizm pozwalający na synchronizację procesów życiowych organizmów do cyklicznie powtarzających się zmian w zewnętrznych warunkach środowiska. Wytwarzanie rytmu zegara biologicznego związane jest z rytmiczną ekspresją genów zegarowych. Rolę koordynacyjną odgrywa melatonina. Wrodzone błędy metabolizmu (ang. inborn errors of metabolism) stanowią dużą grupę genetycznie uwarunkowanych chorób, których podłożem jest biochemiczne zaburzenie jakiegoś szlaku metabolicznego. Większość związana jest z uszkodzeniem pojedynczego genu, który koduje określony enzym odpowiedzialny za przekształcanie pewnego substratu (związku chemicznego) w określony produkt. W większości z tych schorzeń objawy chorobowe związane są albo z gromadzeniem się w nadmiernych ilościach substratu (który jest toksyczny lub szkodliwy), albo niemożnością wyprodukowania określonego produktu niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

    Fotoperiodyzm ─ fizjologiczna reakcja organizmu na zmianę czasu trwania okresów ciemności i światła w rytmie okołodobowym związana z działaniem zegara biologicznego. U podstaw fotoperiodyzmu leżą zjawiska fotoindukcji (zaprogramowana genetycznie odpowiedź organizmu na skracanie się lub wydłużanie dnia) i fotorefrakcyjności (zachodząca stopniowo adaptacja organizmu do skracającego się lub wydłużającego dnia). Okres indukcji świetlnej nazywany jest fotoperiodem, a graniczna wartość czasu trwania dnia lub nocy, uruchamiająca procesy fizjologiczne i behawioralne to fotoperiod krytyczny. Znajomość zjawisk związanych z fotoperiodyzmem jest wykorzystywana w hodowli roślin i zwierząt gospodarskich. Fenoldopam (łac. Fenoldopamum) – organiczny związek chemiczny, syntetyczny lek, będący obwodowym agonistą receptorów dopaminergicznych D1A. Stosowany jest w terapii nadciśnienia tętniczego. Obniża ciśnienie krwi poprzez wazodilatację tętniczek, zmniejszając obciążenie następcze. Powoduje również zwiększone wydalanie sodu przez nerki. Możliwymi efektami ubocznymi jego stosowania mogą być hipotonia oraz zwiększone ciśnienie śródgałkowe.

    Melatonina – organiczny związek chemiczny, pochodna tryptofanu. U zwierząt jest hormonem syntetyzowanym głównie w szyszynce. Koordynuje pracę nadrzędnego zegara biologicznego u ssaków, regulującego rytmy okołodobowe, m.in. snu i czuwania. Trimetafan (łac. Trimetaphanum) – lek ganglioplegiczny, który blokuje przekaźnictwo w zwojach układu współczulnego i przywspółczulnego. Stosowany rzadko, w stanach nagłych (przełom nadciśnieniowy, nadciśnienie złośliwe) oraz w zabiegach z kontrolowanym obniżeniem ciśnienia i temperatury. Ma gwałtowne, silne działanie, szybko rozwija się tolerancja. Podawany dożylnie (efekty po podaniu doustnym trudne do przewidzenia). Objawy niepożądane związane z zahamowaniem układu przywspółczulnego – suchość w jamie ustnej, zahamowanie wydzielania soku żołądkowego, rozszerzenie źrenic, zaburzenia akomodacji). Wyraźna hipotonia ortostatyczna.

    Metabolity wtórne – grupa związków organicznych, które nie są bezpośrednio niezbędne do wzrostu i rozwoju organizmu. Synteza związków określanych jako metabolity wtórne jest charakterystyczna dla roślin wyższych, grzybów i bakterii. Poznano kilkadziesiąt tysięcy związków zaliczanych do metabolitów wtórnych. Szacuje się, że może istnieć około 200 000 takich związków. W przypadku niektórych związków chemicznych występujących w komórkach roślinnych, ocena czy jest on bezpośrednio niezbędny do działania organizmu jest trudna. Acebutolol – organiczny związek chemiczny, lek należący do selektywnych leków beta-adrenolitycznych, wykazuje wewnętrzną aktywność sympatykomimetyczną oraz działa stabilizująco na błonę komórkową. Z tego względu jest bezpieczniejszy od innych beta-blokerów. Stosowany w dusznicy bolesnej, arytmii, nadciśnieniu tętniczym spowodowanym niewydolnością nerek.

    Zespół Wiskotta-Aldricha (ang. Wiskott-Aldrich syndrome, WAS) – rzadki dziedziczny zespół chorobowy, sprzężony z chromosomem X, o typie dziedziczenia recesywnym, na który choruje jedynie płeć męska. Choroba przebiega z zaburzeniami układu odpornościowego. Wystąpienie objawów choroby jest uwarunkowane mutacją genu WAS w locus Xp11.23-p11.22, kodującego białko o tej samej nazwie. Białko WASP jest obecne w komórkach progenitorowych krwi, limfocytach T i B, makrofagach oraz trombocytach, co wskazuje, że jest ono niezbędne do prawidłowego różnicowania się i funkcjonowania tych komórek. Choroba może przebiegać od postaci łagodnych z okresową trombocytopenią, po znaczne zaburzenia odporności. Niezależnie jednak od aktualnego stanu zaawansowania, objawy chorobowe nasilają się wraz z upływem czasu. Występuje z częstością 1:250 000 chłopców. Po raz pierwszy zespół opisany w 1954 przez Aldricha i współpracowników.

    Zespół Wiskotta-Aldricha (ang. Wiskott-Aldrich syndrome, WAS) – rzadki dziedziczny zespół chorobowy, sprzężony z chromosomem X, o typie dziedziczenia recesywnym, na który choruje jedynie płeć męska. Choroba przebiega z zaburzeniami układu odpornościowego. Wystąpienie objawów choroby jest uwarunkowane mutacją genu WAS w locus Xp11.23-p11.22, kodującego białko o tej samej nazwie. Białko WASP jest obecne w komórkach progenitorowych krwi, limfocytach T i B, makrofagach oraz trombocytach, co wskazuje, że jest ono niezbędne do prawidłowego różnicowania się i funkcjonowania tych komórek. Choroba może przebiegać od postaci łagodnych z okresową trombocytopenią, po znaczne zaburzenia odporności. Niezależnie jednak od aktualnego stanu zaawansowania, objawy chorobowe nasilają się wraz z upływem czasu. Występuje z częstością 1:250 000 chłopców. Po raz pierwszy zespół opisany w 1954 przez Aldricha i współpracowników.

    Atenolol – organiczny związek chemiczny, lek, należący do selektywnych leków beta-adrenolitycznych, bez wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej i działania stabilizującego błonę komórkową. Atenolol jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, zaburzenia rytmu serca, w ostrej fazie zawału serca oraz w profilaktyce wtórnej zawału. Sartany, antagoniści receptora angiotensyny II (ang. Angiotensin Receptor Blockers, ARBs) – grupa leków o wspólnym mechanizmie działania, polegającym na blokowaniu receptora angiotensynowego typu 1 (AT1), co uniemożliwia działanie angiotensyny II uwalnianej przez układ renina-angiotensyna-aldosteron, co doprowadza do uniemożliwienia rozwoju objawów uzależnionych od biologicznego działania angiotensyny, polegających na skurczu naczyń krwionośnych, retencji sodu i płynów w organizmie (zależnego od aldosteronu), co z kolei powoduje wzrost oporu następczego i przerost lewej komory serca. Angiotensyna II zwiększa też ekspresję inhibitora aktywatora plazminogenu (PAI-1, plasminogen activator inhibitor), co zmniejsza potencjał fibrynolityczny osocza i prowadzi do progresji zmian miażdżycowych.

    Nadciśnienie naczyniowonerkowe (NNN, ang. renovascular hypertension) – nadciśnienie tętnicze spowodowane przez niedokrwienie nerki i nadmierną aktywację układu RAA. Jest najczęstszą postacią nadciśnienia tętniczego wtórnego o potencjalnie odwracalnej przyczynie, odpowiadając za około 1-2% wszystkich przypadków nadciśnienia tętniczego.

    Dodano: 18.12.2009. 17:34  


    Najnowsze