• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Najnowsza technika badania mózgu testowana w Szpitalu Praskim

    16.06.2010. 21:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Najnowsza, nieinwazyjna technika badania mózgu osób po urazie metodą spektroskopii bliskiej podczerwieni będzie testowana klinicznie w praskim Szpitalu Przemienienia Pańskiego w Warszawie, w ramach europejskiego projektu nEUROPt. Umowę w tej sprawie podpisały 14 czerwca ze szpitalem Warszawski Uniwersytet Medyczny oraz Instytut Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej Polskiej Akademii Nauk im. Macieja Nałęcza.

    Rozwijana od kilku lat technologia optyczna, oparta na bliskiej podczerwieni, ma pozwalać na proste, nieinwazyjne i tanie badanie tkanek, m.in. wykrywanie raka piersi oraz ocenę kory mózgowej u osób z epilepsją, po urazie, udarze mózgu czy w czasie operacji kardiochirurgicznych, podczas których oziębia się mózg pacjenta. Docelowo możliwe ma być zarówno obrazowanie powierzchni mózgu (do głębokości mniej więcej 1 centymetra), jak i ocena wysycenia krwi tlenem.

    Niezwykle krótkie (liczone w trylionowych częściach sekundy) impulsy podczerwieni, wytwarzane przez specjalnie wyselekcjonowany laser, po rozproszeniu w tkankach są odbierane przez bardzo szybko reagujący i czuły detektor. Samo urządzenie ma na razie kształt niewielkiej szafki z ekranem, przypominającej nieco aparat USG (koszt też jest podobny). Pacjentowi przystawia się do głowy elementy oświetlające i czujniki.

    Jak powiedział dr Adam Liebert z Instytutu Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej, tą metodą można uzyskać obraz powierzchni mózgu, kory mózgowej i związanych z nią naczyń, by wykryć obecność krwiaków czy uszkodzenia naczyń lub tkanki mózgowej. Najpierw u pacjenta wykonuje się badanie metodą tomografii komputerowej (CT), które pozwala na ukazanie całego mózgu, ale jest drogie i kłopotliwe. W zależności od wyników można następnie kontrolować nową techniką zagrożone obszary kory mózgowej czy przestrzeni pomiędzy mózgiem a czaszką, gdzie może pojawiać się krew. Podczerwień nie daje tak dokładnego obrazu jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, ale pozwala na badania długotrwale, w sposób ciągły, przy łóżku pacjenta i niewielkim kosztem, a przy tym w sposób nieinwazyjny.

    Jak wyjaśnił dyrektor Szpitala Praskiego, Paweł Obermeyer, jednym z czynników, które zadecydowały o wyborze placówki, była duża liczba leczonych tam urazów głowy - około 200 rocznie. Pozwoli to dokładnie przetestować metodę i porównać ją z dotychczas stosowanymi.

    Polską częścią badań kieruje prof. Ewa Mayzner-Zawadzka z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, konsultant krajowy w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii.

    PAP - NAuka w Polsce, Paweł Wernicki


    hes/ jra/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Elektroencefalografia (EEG) − nieinwazyjna metoda diagnostyczna służąca do badania bioelektrycznej czynności mózgu za pomocą elektroencefalografu. Badanie polega na odpowiednim rozmieszczeniu na powierzchni skóry czaszki elektrod, które rejestrują zmiany potencjału elektrycznego na powierzchni skóry, pochodzące od aktywności neuronów kory mózgowej i po odpowiednim ich wzmocnieniu tworzą z nich zapis – elektroencefalogram. Jeśli elektrody umieści się bezpośrednio na korze mózgu (np. podczas operacji) badanie nosi nazwę elektrokortykografii (ECoG). Pierwszy polski zapis EEG został zarejestrowany przez Adolfa Becka na Uniwersytecie Jagiellońskim, który swoją pracę opublikował w 1890 r. Pierwsze badanie EEG na człowieku przeprowadził Hans Berger, psychiatra z Jeny. Implant mózgowy (ang. brain implant) - urządzenie techniczne łączące się bezpośrednio z mózgiem ludzkim lub zwierzęcym zwykle umieszczone na powierzchni mózgu lub podłączone do kory mózgowej (implantowane elektrody domózgowe). Obecnie badania neurobiologów i inżynierów biomedycznych koncentrują się na zbudowaniu takich implantów mózgowych, które byłyby zdolne zastąpić obszary mózgu uszkodzone po udarze lub urazie mózgowym. Obejmuje to także zastąpienie czynności uszkodzonych układów czuciowych, np. wzrokowego (proteza wzroku). Inne implanty mózgowe są wykorzystywane w doświadczeniach na zwierzętach w celu bezpośredniej rejestracji czynności elektrycznej mózgu dla celów naukowych. Niektóre implanty mózgowe umożliwiają stworzenie interfejsu pomiędzy układem nerwowym i układem scalonym komputera, co jest częścią szerszych badań nad interfejsami mózg-komputer. Głęboka stymulacja mózgu (ang. deep brain stimulation - DBS) – chirurgiczna metoda leczenia, polegająca na implantacji urządzenia zwanego rozrusznikiem mózgu, które wysyła impulsy elektryczne do określonej części mózgu.

    NIRS (z ang. near infrared spectroscopy) - technika wizualizacji aktywności mózgu, polegająca na przepuszczeniu promieni lasera przez czaszkę. Lasery te są bardzo słabe, jednak pracują z częstotliwością fali świetlnej (bliskiej podczerwieni), dla której czaszka jest przeźroczysta. Krew zawierająca tlen absorbuje inne częstotliwości fal świetlnych niż krew, w której tlen został już pochłonięty. Stąd obserwując ilość światła o różnych częstotliwościach odbijającą się od mózgu naukowcy mogą śledzić przepływ krwi. Kolumna neuronalna (ang. cortical column) – struktura kory mózgowej składająca się z 10000 do 100000 neuronów. Składa się zazwyczaj z sześciu warstw, sygnały z każdej z warstw wysyłane są do określonych obszarów mózgu. Kolumny neuronalne mają wysokość odpowiadającą grubości kory mózgowej, która waha się od 2 mm do 5 mm w obszarze V1. Kolumnowa funkcjonalna organizacja kory, jak oryginalnie sformułował Vernon Mountcastle, stwierdza, że neurony których horyzontalna odległość jest większa niż pół milimetra nie mają wspólnych nakładających się odbiorczych pól sensorycznych. Reguła ta odzwierciedla charakterystykę lokalnych połączeń w korze mózgowej, połączenia prostopadłe do płaszczyzny kory mózgowej są znacznie częstsze niż lokalne połączenia równoległe do płaszczyzny kory mózgowej.

    Odkorowanie (łac. decorticatio) – zniszczenie kory mózgowej, zależy zwykle od niedotlenienia, także w postępujących chorobach degeneracyjnych ośrodkowego układu nerwowego. Niekiedy dochodzi tylko do przejściowej utraty czynności kory mózgowej (odkorowanie odwracalne). Metoda B.S.M. (samoleczenie bioemanacyjnym sprzężeniem ciała z mózgiem lub trzymanie rąk na głowie w celach ozdrowieńczych) – metoda, przez jej zwolenników uznawana za leczniczą, która polega na przyłożeniu dłoni do głowy. Dłoń trzymana jest nieruchomo przez odpowiednio długi czas w ściśle określonych miejscach odpowiadających ośrodkom w korze mózgowej, które zawiadują chorymi narządami, częściami ciała lub całym organizmem. Według jej twórcy – Eugeniusza Uchnasta – naturalne promieniowanie (bioemanacja) dłoni miałoby przywracać zachwianą równowagę wewnętrzną organizmu (homeostazę). Zabieg można przeprowadzać samodzielnie lub może zostać wykonywany przez inną osobę, również na dzieciach i zwierzętach.

    Constantin Alexander Economo, baron San Serff (ur. 21 sierpnia 1876 w Braile, zm. 21 października 1931 w Wiedniu) – rumuńsko-austriacki lekarz neurolog i pionier awiacji. Niezależnie od Jean René Crucheta opisał śpiączkowe zapalenie mózgu (encephalitis lethargica epidemica, zapalenie mózgu von Economo), dokonał też pionierskich badań nad fizjologią snu i cytoarchitektoniką kory mózgowej. Odkrył neurony wrzecionowate. W jego dorobku naukowym znajdują się cztery monografie i około 140 artykułów, które napisał na przestrzeni 33 lat pracy naukowej. Jako pierwszy obywatel Austrii otrzymał międzynarodową licencję pilota. Śpiączka farmakologiczna – stosowana wyłącznie w zamkniętej opiece medycznej metoda leczenia polegająca na wyłączeniu funkcji mózgu odpowiedzialnych za odbieranie bodźców zewnętrznych. Podczas ś.f. następuje odseparowanie sfer mózgu działających automatycznie od tych, które reagują na środowisko zewnętrzne.

    Jądra podstawne, inaczej jądra podstawy (łac. ganglia basales, nuclei basales) – grupa jąder wysyłających projekcje do kory mózgowej, wzgórza i pnia mózgu. Jądra podstawne ssaków pełnią rozmaite funkcje związane z kontrolą ruchów, procesami poznawczymi, emocjami i uczeniem się.

    Małgorzata Frontczak-Baniewicz (ur. 1960) – polska badaczka, zajmująca się neurobiologią i patomorfologią. Należy do Stowarzyszenia Neuropatologów Polskich. Rozprawę doktorską pt. Reakcja naczyń kapilarnych na doświadczalne ogniskowe uszkodzenie mózgu szczura, obroniła w 1999 roku w Instytucie Centrum Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN. Habilitację (nauki medyczne, biologia medyczna, specjalność biologia komórki i neurobiologia) otrzymała w 2011 roku na podstawie pracy Złącze nerwowo-naczyniowe w uszkodzeniu i przebudowie kory mózgowej szczura po urazie chirurgicznym. Zatrudniona w Instytucie Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. M. Mossakowskiego PAN, jako pełniąca obowiązki kierownika Zakładu Ultrastruktury Komórki. Publikowała między innymi na temat choroby Alzheimera, uszkodzeń mózgu. Zajmowała się też nanorurkami. Pracuje na uczelni Collegium Varsoviense.

    Metoda wolnych skojarzeń - stosowana w psychoanalizie metoda badania nieświadomych przeżyć, pragnień, fantazji, impulsów, emocji. Wprowadzona przez Zygmunta Freuda, dopracowana i rozbudowana przez jego ucznia, Carla Gustava Junga. Metoda polega na tym, że psychoanalityk prosi pacjenta o odpowiadanie pierwszym skojarzeniem, jakie się pacjentowi nasunie w odpowiedzi na słowo - bodziec, które wypowiada psychoanalityk. Psychoanalityk mierzy czas w jakim następuje skojarzenie oraz analizuje jego treść. Słowa, które wywołują wyjątkowo szybkie skojarzenia i te, na które pacjent reaguje bardzo wolno (albo wcale) są związane z kompleksami pacjenta. Treść skojarzenia staje się jednym z elementów diagnozy osobowości pacjenta. Monopareza – niedowład jednej kończyny powstały w wyniku organicznego uszkodzenia części pola ruchowego kory mózgowej.

    Śmierć mózgu – definicja śmierci utożsamiająca śmierć człowieka jako całości z nieodwracalnym ustaniem funkcji mózgu. Obecnie przyjęta w Polsce definicja śmierci jako śmierci całego mózgu obowiązuje od 2007 roku. Rozpoznanie śmierci mózgu pozwala na zaprzestanie dalszego, niecelowego leczenia oraz na pobranie ze zwłok narządów do celów transplantacyjnych. Oś ruchowa - część układu nerwowego kontrolująca czynności mięśni narządów wewnętrznych i gruczołów. Impulsacja do efektora zdąża z CUN drogami eferentnymi. Można tu wyróżnić kilka hierarchicznych poziomów: rdzeń kręgowy, jądra podstawy mózgu i wzgórza, okolice somatoruchowe kory mózgowej.

    Dodano: 16.06.2010. 21:17  


    Najnowsze