• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy badają wpływ czynników genetycznych na depresję

    18.11.2011. 16:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Francuscy naukowcy badający jądro migdałowate - część mózgu, która jest hiperaktywna u osób cierpiących na zaburzenia lękowe i depresję - odkryli, że na aktywność mózgową pacjenta mają wpływ czynniki genetyczne.

    Choć naukowcy od dawna wiedzą, że zaburzenia lękowe i depresja są wywoływane przez czynniki psychologiczne i środowiskowe, pozostając często również pod wpływem czynników genetycznych, niejasnym pozostaje, jak dokładnie każdy z czynników oddziałuje na wystąpienie objawów zaburzeń lękowych i depresji.

    W artykule opublikowanym w czasopiśmie Human Brain Mapping zespół wyjaśnia, że aktywność mózgową można modulować odpowiednio do garnituru genetycznego danej osoby, jej indywidualnej historii i procesów poznawczych. Odkrycia sugerują, że oddziaływanie psychoterapii na aktywność mózgową pacjentów może być zróżnicowane w zależności od ich cech genetycznych.

    Ostatnie prace opierają się na kilku wcześniejszych badaniach, które wskazały, że być może gen 5-HTTLPR, który wpływa na serotoninę - hormon biorący udział w regulowaniu nastroju - odgrywa istotną rolę w początku depresji. Przyglądając się promotorowi genu 5-HTTLPR - obszarowi regulacyjnemu DNA, zlokalizowanemu w pobliżu genu, który transkrybuje - zespół zaobserwował, że dominująca forma krótka promotora nasila oddziaływanie emocjonalne stresujących zdarzeń.

    Naukowcy są obecnie przekonani, że krótka forma genu wywołuje silniejszą aktywację jądra migdałowatego, a przez to może doprowadzić do wystąpienia objawów zaburzeń lękowych i depresji, gdyż jądro migdałowate ma swój udział w emocjach i rozpoznawaniu sygnałów zagrożenia.

    Aby posunąć badania naprzód, francuski zespół przeanalizował wpływ czynników psychologicznych i środowiskowych na efekt "genetyczny" na podstawie skanów czynnościowych rezonansu magnetycznego (MRI) mózgu 45 zdrowych osób, nosicieli zarówno krótkiej, jak i długiej formy genu.

    W czasie wykonywania skanów MRI pokazywano badanym zdjęcia o przyjemniej i nieprzyjemnej treści i poproszono ich o wskazanie, kiedy widok zdjęcia jest przyjemny, a kiedy nie oraz o zastanowienie się nad powiązaniem zdjęć ze sobą samym.

    Wyniki pokazały znaczącą rozbieżność między nosicielami krótkiej formy genu, a tymi którzy jej nie posiadali. W przypadku nosicieli krótkiej formy, silniejsza aktywacja jądra migdałowatego występowała wtedy, kiedy kojarzyli zdjęcie z samymi sobą niż przy podejmowaniu decyzji, czy zdjęcie jest przyjemne czy nie. U badanych, którzy nie posiadają tego genu stwierdzono odwrotny efekt.

    To oznacza, że aktywność jądra migdałowatego zmienia się w zależności od formy genu oraz typu aktywności umysłowej, tj. czy jest ona obiektywna czy też wiązana ze sobą samym na poziomie osobistym.

    Przed wykonaniem skanu zespół przeprowadził wywiad z badanymi, aby dowiedzieć się o wszelkich negatywnych zdarzeniach, które zdarzyły im się w ciągu minionego roku. Wyniki pokazały, że wszelkiego typu stres doświadczony w ciągu roku przełożył się również wpływ genu na aktywację jądra migdałowatego.

    Badania wskazują zatem, że funkcja mózgu pozostaje pod wpływem zarówno czynników genetycznych, jak i historii osobistej i warunków psychologicznych. Ponadto zespół zauważył, że takie formy psychoterapii jak terapia kognitywna, mogą wywierać różne skutki w mózgu w zależności od pewnych genów.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Sekwencja regulatorowa genu (ang. gene regulatory sequence) – fragment DNA, który reguluje ekspresję genu. Do sekwencji regulatorowej przyłączają się białka regulujące transkrypcję, takie jak: czynniki transkrypcyjne i remodelatory, oraz polimeraza RNA. Kombinacja tych sekwencji, wraz z kombinacją czynników białkowych dostępnych w jądrze komórkowym i ich aktywności, sprawia, że poziom ekspresji genu jest regulowany w zależności od typu, stanu metabolicznego komórki i bodźców zewnętrznych. Wiarygodność rozpoznań wprowadza trudności w zmierzeniu względnego wpływu genów i środowiska (przykładowo, objawy w pewnym stopniu pokrywają się z chorobą dwubiegunową i wielką depresją), ale wyniki badań wskazują na to, że czynniki genetyczne w połączeniu ze środowiskowymi są ważnymi czynnikami etiologicznymi schizofrenii. Wyniki badań wykazują, że przyczyny powstania schizofrenii mają silną komponentę dziedziczną, ale początek choroby jest pod silnym wpływem czynników środowiskowych i stresorów. Hipoteza wrodzonej podatności na zranienie (diatezy) u niektórych ludzi, która może być ujawniona przez biologiczne, psychologiczne i środowiskowe stresory jest znana jako model stresu i diatezy (lub encefalopatii). Model wskazujący na istotność czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych nosi nazwę "biopsychosocjalnego". Efekt zielonej brody (ang. green-beard effect) – koncepcja wprowadzona w teorii samolubnego genu (ang. selfish gene theory). Postulowany gen może rozpowszechnić się w populacji jeśli nośnicy tego genu zachowują się altruistycznie w stosunku do innych nosicieli tegoż genu.

    Integron – element genetyczny obecny w genomie bakterii zdolny do włączania dodatkowych genów w wyniku umiejscowionej rekombinacji. Nazwa może być stosowana zarówno do genu kodującego specyficzną miejscowo rekombinazę, jak i do struktury składającej się z genu integrazy wraz z kasetą genową, czyli przenoszonych genów oraz promotora transkrypcji, umożliwiającego ekspresję przeniesionych genów. Stwierdzono także istnienie integronów z kilkoma kasetami genów. Penetracja genu – częstość pojawiania się cechy warunkowanej przez dany gen w fenotypie osobnika posiadającego ów gen. Penetracja wyrażana jest jako stosunek liczby osobników posiadających cechę warunkowaną przez dany gen do całkowitej liczby osobników posiadających ten gen. Penetracja genu może być pełna, gdy dany gen przejawia się fenotypowo u wszystkich osobników posiadających ten wariant genu, bądź niepełna, gdy gen ze względu na środowisko przejawia się, bądź też nie.

    Recesywność - w genetyce, brak możliwości stwierdzenia poprzez obserwację obecności jednego z pary genów (alleli) występujących u danego osobnika z powodu znacznego wpływu lub dominacji genu (allelu) działającego przeciwnie. Oba allele dotyczą tej samej dziedziczonej cechy, lecz chociaż gen warunkujący cechę recesywną jest obecny w genotypie, to cecha ta nie ujawnia się w fenotypie organizmu. Termin "recesywny" stosowany jest zarówno w odniesieniu do organizmu mającego oba allele, którego efekt może być maskowany przez inny allel tego samego genu. Jądro migdałowate, ciało migdałowate (łac. corpus amygdaloideum) – część układu limbicznego, ośrodek mózgowy, znajdujący się między biegunem skroniowym półkuli mózgu a rogiem dolnym komory bocznej (anatomia i zależności między poszczególnymi częściami są jak dotąd sprawą sporną).

    Zaburzenia lękowe należą do grupy zaburzeń nerwicowych mających wpływ na zachowanie, myślenie, emocje i zdrowie fizyczne. Są spowodowane zarówno czynnikami biologicznymi jak i indywidualnymi warunkami osobowymi. Ludzie dotknięci tymi zaburzeniami często cierpią na więcej niż jeden rodzaj zaburzeń lękowych, którym bardzo często może towarzyszyċ depresja, zaburzenia apetytu lub uzależnienie. Allel – jedna z wersji genu w określonym miejscu (locus) na danym chromosomie homologicznym. Allele tego samego genu różnią się jednym lub kilkoma nukleotydami. Występowanie więcej niż jednej wersji danego genu określa się jako polimorfizm. Dzięki zdegenerowaniu kodu genetycznego tylko część tych różnic przekłada się na różnice w budowie kodowanych białek. Powoduje to zróżnicowanie właściwości cząsteczek białka kodowanego przez różne allele tego samego genu.

    MLH1 (hMLH1, MutL homolog 1) – ludzki gen, kodujący białko MLH1. MLH1 jest homologiem genu MutL E. coli. Locus MLH1 to 3p21.3. Produkt białkowy genu bierze udział w mechanizmie naprawy DNA określanym jako naprawa niesparowanych zasad. mutacje konstytucyjne w jednym z alleli genu MLH1 prowadzą do zespołu predyspozycji do nowotworów – dziedzicznego raka jelita grubego niezwiązanego z polipowatością (HNPCC typu 2), mogą też być związane z zespołem Turcota.

    Kakosmia (ang. cacosmia) – spontaniczne, napadowe odczuwanie zwykle nieprzyjemnych, nieraz odrażających zapachów, mających swoje rzeczywiste źródło lub nie. Odczucia węchowe powstają przy podrażnieniu opuszki węchowej, ciała migdałowatego lub haka hipokampa. Mogą występować jako aura napadu padaczkowego (napady hakowe), co wskazuje na umiejscowienie ogniska padaczkowego w przednim i podstawnym obszarze płata skroniowego.

    Zespół abstynencyjny – przykre doznania psychologiczne oraz fizyczne, które pojawiają się po odstawieniu środka uzależniającego. Do typowych objawów należą: niekontrolowane drżenie mięśni, tiki nerwowe, mdłości, przyspieszona akcja serca; a w warstwie psychicznej – stany lękowe, depresja, zaburzenia snu, poczucie ogólnego rozbicia. Na zespół abstynencyjny z odstawieniem opiatów składają się: bezsenność, ziewanie, bóle mięśniowe, biegunka, wymioty, rozszerzenie źrenic, katar. Zespół abstynencyjny rozwija się w różnym czasie w zależności od substancji przyjmowanej. Zamek leucynowy (suwak leucynowy) – trójwymiarowy białkowy motyw strukturalny łączący ze sobą białkowe helisy α. Zamki leucynowe stanowią często fragment białek wiążących DNA w różnych czynnikach transkrypcyjnych, a zatem biorą udział w regulacji ekspresji genów. Spotyka się je zarówno w prokariotycznych, jak i w eukariotycznych białkach regulatorowych, przy czym u tych drugich są znajdowane częściej. Rodzina bZip czynników transkrypcyjnych oprócz zamka leucynowego zawiera region zasadowy, który poprzez wiązania wodorowe oddziałuje z większym rowkiem cząsteczki DNA.

    Histon H1 – jeden z 5 głównych histonów. Jednak histon H1 nie tworzy struktury nukleosomu, jest on odpowiedzialny za formowanie i stabilizację chromatosomu. Najbardziej zmienny spośród wszystkich histonów, odpowiada za kondensację włókien chromatyny i za regulację aktywności genów. Występuje zarówno w aktywnej transkrypcyjnie, jak i w nieaktywnej chromatynie. Indukuje kondensacje włókien polinukleosomowych wpływając na regulację ekspresji genów przez bezpośrednie lub pośrednie blokowanie wiązania czynników transkrypcyjnych. Wyróżnia się specyfiką gatunkową i tkankową. Białka H1 zbudowane są z trzech odrębnych strukturalnie domen pełniących różne funkcje w strukturze chromatyny. Histon ten występuje w aktywnej transkrypcyjnie, jak i w nieaktywnej chromatynie. Indukuje kondensacje włókien polinukleosomowych wpływając na regulację ekspresji genów przez bezpośrednie lub pośrednie blokowanie wiązania czynników transkrypcyjnych.

    Dodano: 18.11.2011. 16:49  


    Najnowsze