• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy: interakcje leków mogą być przyczyną zgonu

    22.04.2010. 03:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Niepożądane działania leków to jedna z 10 najczęstszych przyczyn zgonu. Tymczasem 30-40 procent z nich można uniknąć - mówił na konferencji "Niebezpieczne interakcje leków w praktyce klinicznej" dr Jarosław Woroń z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    Konferencja odbyła się w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, w ramach ogólnopolskiej kampanii "Lek bezpieczny".

    "Jest coraz gorzej - mówił dr Woroń. - Szkodliwe interakcje leków - czyli ich wzajemne na siebie oddziaływanie - będą się stawać coraz większym problemem. Jeśli bierze się dwa leki, ryzyko niekorzystnych interakcji wynosi 13 procent. Przy pięciu lekach to już 58 procent, przy siedmiu i więcej - 82 procent. Leki są powszechnie dostępne - często bez recepty, ich szkodliwe działania bywają bagatelizowane, a wielu pacjentów czy nawet lekarzy nie ma świadomości zagrożenia. Gdy w Krakowie eksperymentalnie dano pacjentom listę leków, by poprosili lekarzy o przepisanie śmiertelnie groźnej kombinacji, tylko w jednym przypadku na 10 lekarze odmówili wypisania recepty".

    Jedną z metod zwiększania bezpieczeństwa farmakoterapii jest zwalczanie zjawiska samoleczenia. Tymczasem producenci reklamują leki jak proszek do prania, zachęcając do kupowania większych, "ekonomicznych" opakowań, które później "szkoda wyrzucić". Chorzy często stosują preparaty mające różne nazwy handlowe, ale zawierające to samo, np. paracetamol czy ibuprofen. Bywa, że nie informują lekarza, co biorą.

    Zbyt często samoleczenie podejmowane jest pod wpływem przypadkowych osób. W czasie zakończonej właśnie żałoby do szpitala trafiła pacjentka, której znajomi doradzili - dla poprawy nastroju - sześć różnych benzodiazepin. Dramatycznie spadło jej ciśnienie tętnicze i nie można się było z nią porozumieć.

    Bardzo niekorzystne konsekwencje ma jednoczesne zażywanie kilku niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Takich leków - np. ibuprofenu i naproksenu - nie wolno łączyć ze sobą - nie są wtedy bardziej skuteczne, natomiast zwiększa się ryzyko uszkodzenia przewodu pokarmowego, wątroby i nerek. Poza aspiryną, wszystkie niesterydowe leki przeciwzapalne mogą szkodzić układowi krążenia.

    Łączenie leków wykrztuśnych z przeciwkaszlowymi nie ma sensu - przykładem takiego połączenia są "inteligentne" syropy na "każdy kaszel". Leków rozrzedzających wydzielinę nie należy łączyć z podawaniem preparatów wapnia, które zagęszczają wydzielinę. Pyralgina to skuteczny lek przeciwbólowych, ale wraz z kotrimoksazolem może uszkodzić szpik. Żeń-szeń czy efedryna zmniejszają skuteczność leczenia nadciśnienia. Zażywany przez wiele osób - choćby w postaci środków "na nerwy" - dziurawiec może zakłócać działanie leków antydepresyjnych, a nawet antykoncepcyjnych, co bywa przyczyną nieplanowanej ciąży. Z pozoru niewinny paracetamol w zbyt dużej dawce potrafi zniszczyć wątrobę, a w połączeniu z warfaryną zwiększa ryzyko krwawień - ostrzegał specjalista.

    Interakcje to szczególnie duży problem w przypadku osób starszych, biorących wiele różnych leków. Każdy z wielu specjalistów może leczyć pacjenta na jedną z dolegliwości zgodnie z regułami sztuki - a sumaryczny efekt bywa opłakany. Jeśli ktoś bierze wiele leków przeciwbólowych, odstawienie jednego z nich pomaga bardziej niż dodanie kolejnego specyfiku. Mnożenie leków to błędne koło - nowy lek zwalczający objawy dotychczasowych leków wywołuje nowe objawy. Są leki, których nigdy nie powinno się podawać osobom w podeszłym wieku - na przykład barbiturany, petydyna czy butylobromek hioscyny (Buscopan).

    Jak mówił dr Woroń, w Polsce nie ma centralnej, wiarygodnej strony internetowej informującej o interakcjach leków, a dostępna w sieci wiedza nie zawsze jest wiarygodna. W wielu krajach lekarze pracujący w szpitalach i przychodniach wykorzystują programy, które ich ostrzegają przed łączeniem niektórych leków. Pacjentom pozostają popularno-medyczne książki, wiedza czerpana z mediów i pisane drobnym drukiem ulotki.

    PAP - Nauka w Polsce, Paweł Wernicki

    kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Polipragmazja – termin medyczny określający sytuację, w której chory przyjmuje więcej niż kilka leków jednocześnie. Jest to jeden z częstszych błędów w leczeniu, prowadzący m.in. do znacznego zwiększenia występowania niezamierzonych interakcji lek–lek lub lek–pożywienie. Najczęściej jest to zażywanie przez chorego wielu leków równocześnie bez znajomości mechanizmów ich działania i występujących między nimi interakcji, albo przepisywanie nadmiernej liczby leków bez wyraźnej potrzeby. Pozarejestracyjne stosowanie leków(ang. off-label use) – praktyka przepisywania pacjentom leków na schorzenia inne niż przewidziane w procesie autoryzacji rynkowej. Sytuacja dotyczy często leków stosowanych w psychiatrii, onkologii i pediatrii. Przykładem zastosowania tej praktyki jest m. in zapisywanie leków z grupy SSRI (stosowanych głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych) w celu leczenia przedwczesnego wytrysku. Pozarejestracyjne stosowanie leków ma istotne implikacje ekonomiczne, etyczne i prawne. Nadciśnienie tętnicze oporne (NTO) – postać nadciśnienia tętniczego, w którym nie uzyskuje się docelowych wartości ciśnienia tętniczego krwi, pomimo jednoczesnego stosowania 3 leków hipotensyjnych z różnych grup, stosowanych w optymalnych dawkach, przy czym diuretyki powinny być jedną ze stosownych grup leków. Jako nadciśnienie tętnicze oporne klasyfikuje się też często trudności z obniżeniem ciśnienia skurczowego poniżej 160 mm Hg u pacjentów w podeszłym wieku.

    Farmakopea (kodeks apteczny) – urzędowy spis leków dopuszczonych w danym kraju lub na danym terenie do obrotu, oraz obwarowany tymi samymi zastrzeżeniami spis surowców służących do ręcznego sporządzania niektórych z tych leków w aptece (leków recepturowych). Zawiera opis wszystkich tych substancji, sposoby ich przechowywania oraz dostępu do nich osób powołanych, rodzaje opakowań, dozwolone metody dystrybucji, dawkowanie, sposoby kontroli jakości, a w przypadku leków robionych w aptece, także metody ich przygotowywania. Opisuje też metody identyfikacji leków, ich standaryzację, sposoby nazewnictwa i możliwe zamienniki. Postacie leków dermatologicznych czyli postacie leków do stosowania miejscowego – formy leków przepisywanych do stosowania zewnętrznego, przygotowywane przez farmaceutę.

    Farmakogenetyka - dział nauki z pogranicza farmakologii i genetyki zajmujący się badaniem wpływu pojedynczych genów na reakcję organizmu na podanie określonych leków.
    Badania farmakogenetyczne mają istotne znaczenie dla prowadzenia prawidłowej i bezpiecznej farmakoterapii. W tych badaniach ocenia się: skuteczność, bezpieczeństwo leków (działania niepożądane), a także interakcje lekowe. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, NLPZ, NSLPZ (ang. Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs, NSAIDs) – to szeroka, niejednorodna grupa leków przeciwzapalnych, przeciwbólowych i przeciwgorączkowych. Ich działanie polega na hamowaniu cyklooksygenazy prostaglandynowej (COX). Nazywane są niesteroidowymi ze względu na strukturę, odmienną od innych leków mających właściwości przeciwzapalne – kortykosteroidów.

    Leki przeciwlękowe (anksjolityki, leki anksjolityczne; ATC N 05B) – grupa leków psychotropowych o zróżnicowanej budowie chemicznej, które przez działanie na przekaźnictwo impulsów nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym powodują działanie zmniejszające lęk, niepokój, napięcie emocjonalne i objawy somatyczne towarzyszące tym stanom. Większość leków z tej grupy ma dodatkowo też działanie uspokajające i nasenne. Leki przeciwlękowe (anksjolityki, leki anksjolityczne; ATC N 05B) – grupa leków psychotropowych o zróżnicowanej budowie chemicznej, które przez działanie na przekaźnictwo impulsów nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym powodują działanie zmniejszające lęk, niepokój, napięcie emocjonalne i objawy somatyczne towarzyszące tym stanom. Większość leków z tej grupy dodatkowo ma też działanie uspokajające i nasenne.

    Farmakologia (gr. φάρμακον (phármakon) - lekarstwo, lógos - słowo, nauka) – dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków, czyli mechanizmach ich działania na organizm oraz skutkach tego działania. Jako nauka zajmującą się najważniejszym aspektem leków, bywa czasami mylona z samą farmacją – czyli dziedziną wiedzy nadrzędną w stosunku do wszystkich zagadnień dotyczących leków.

    Dodano: 22.04.2010. 03:18  


    Najnowsze