• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy odkryli 95 wariantów genetycznych powiązanych z czynnikiem ryzyka chorób serca

    06.08.2010. 21:12
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Międzynarodowy zespół naukowców zidentyfikował 95 wariantów genetycznych powiązanych z wysokim poziomem cholesterolu i trójglicerydów we krwi, który wiąże się z poważnymi czynnikami ryzyka choroby wieńcowej. Badania, których wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie Nature, dofinansowane w części ze środków unijnych, mogą przełożyć się na nowe sposoby zapobiegania chorobom serca i leczenia ich.

    Choroba wieńcowa jest najczęstszą przyczyną śmierci na całym świecie. Wiadomo, że nieprawidłowy poziom cholesterolu całkowitego, lipoproteiny niskiej gęstości (LDL-C czyli tzw. "zły cholesterol"), lipoproteiny wysokiej gęstości (HDL-C) i trójglicerydy są głównymi czynnikami ryzyka choroby serca i stanowią istotne cele dla leków.

    W swoim artykule naukowcy opisują, w jaki sposób przeprowadzili analizę asocjacyjną całego genomu (GWAS), skanując genomy 100.000 osób pochodzenia europejskiego i szukając zmian w materiale genetycznym, które są wiązane ze zmianami w poziomie lipidów.

    "Chociaż od dawna wiadomo, że stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi stanowi czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, niezwykle trudna okazała się rekonstrukcja zakresu, w jakim genetyka przyczynia się do poziomu tych stężeń oraz sposobu, w jaki zmiany w podstawowych genach prowadzą do rozwoju choroby" - wyjaśnia dr Sekar Kathiresan z Massachusetts General Hospital w USA.

    Przeprowadzona przez naukowców analiza pozwoliła odkryć 95 wariantów genetycznych, z których 59 nie było jeszcze wcześniej rozpoznanych. Zdaniem zespołu całościowe ujęcie 95 wariantów "wyjaśnia 10%-12% całkowitej wariancji odpowiadającej 25%-30% wariancji genetycznej".

    Wiele wariantów zlokalizowanych w genach jest, jak wiadomo, powiązanych z poziomem lipidów i chorobami serca. "Dokładniejsza analiza loci genów ujawniła, że znane nam warianty genetyczne stanowią cel molekularny dla leków obniżających poziom cholesterolu" - zauważa profesor Thomas Meitinger z Niemieckiego Centrum Badań Środowiska i Zdrowia.

    Naukowcy zeskanowali również genomy tysięcy osób z Azji Wschodniej i Południowej oraz pochodzenia afroamerykańskiego. Dzięki temu ujawniono, że większość wariantów występuje w różnych grupach etnicznych.

    "Nowe odkrycia wskazują na specyficzne drogowskazy genetyczne, które umożliwiają nam pełniejsze zrozumienie, dlaczego wiele osób z różnych środowisk społecznych i zawodowych ma nieprawidłowy poziom cholesterolu i innych lipidów we krwi, prowadzący do chorób serca" - mówi Christopher O'Donnell z Narodowego Instytutu Zdrowia (NIH) w USA. "Rzeczą naprawdę ekscytującą w tej pracy jest przejście od odkrycia do zrozumienia całkowicie nowych informacji na temat sposobu, w jaki geny zmieniają lipidy, przyczyniające się do chorób serca."

    Obok rzucenia światła na przyczyny genetyczne nieprawidłowego poziomu lipidów, a co za tym idzie, na ryzyko choroby serca, badania potwierdzają przydatność GWAS przy jeszcze większej grupie osób. Wcześniejsze badania czynników genetycznych stojących za wysokim poziomem lipidów obejmowały 20.000 osób i niektórzy naukowcy sugerowali, że prowadzenie badań na większą skalę nie doprowadzi już do nowych wariantów lub wskaże na warianty, których wpływ jest tak niewielki, że nieistotny z punktu widzenia biologicznego czy klinicznego.

    "Często podnoszony jest argument, że zakrojone na szeroką skalę metaanalizy obejmujące ponad 100.000 badanych mają nikłe znaczenie dla biologii skomplikowanych chorób" - mówi profesor H.-Erich Wichmann z Niemieckiego Centrum Badań Środowiska i Zdrowia. "Nasze badania w sposób dobitny przeczą temu twierdzeniu. Jest dokładnie odwrotnie, niektóre z nowoodkrytych loci genów mają ewidentnie znaczenie biologiczne i kliniczne."

    Źródłem unijnego wsparcia było kilka projektów. Projekt ENGAGE (Europejska sieć genetyki i epidemiologii genetycznej) dofinansowany z tematu "Zdrowie" Siódmego Programu Ramowego (7PR). Oraz projekty INGENIOUS HYPERCARE (Zintegrowana genomika, badania kliniczne i opieka w nadciśnieniu), DIABESITY (Nowe cele molekularne leków przeciw otyłości i cukrzycy typu 2) i EUROSPAN (Europejska sieć badawcza populacji szczególnych - ujęcie ilościowe i wykorzystanie różnic genetycznych w odkrywaniu genów), które zostały dofinansowane z tematu "Nauki o życiu, genomika i biotechnologia na rzecz zdrowia" Szóstego Programu Ramowego (6PR). Wreszcie projekt GENOMEUTWIN (Badania genomu wśród europejskich bliźniaków i w kohortach populacji w celu zidentyfikowania genów w powszechnych chorobach), dofinansowany z tematu "Jakość życia i zarządzanie żywymi zasobami" Piątego Programu Ramowego (5PR) UE.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Hipercholesterolemia (łac. hypercholesterolemia) - podwyższone powyżej normy stężenie cholesterolu w osoczu krwi. Nie jest to schorzenie, ale nieprawidłowość metaboliczna, która może towarzyszyć innym chorobom i jest ważnym czynnikiem ryzyka wystąpienia wielu chorób układu krążenia, jak zawał serca, udar mózgu i inne. Geny kodujące białka mechanizmów naprawy DNA człowieka: DNA komórki jest stale narażone na czynniki uszkadzające. Sprawnie działające mechanizmy naprawy DNA funkcjonują w komórkach organizmów zarówno prokariotycznych jak i eukariotycznych. Badania genomu ludzkiego pozwoliły zidentyfikować szereg genów kodujących białka biorące udział w różnorodnych mechanizmach naprawy DNA. Poznano dotąd ponad 130 genów o takiej, udowodnionej lub prawdopodobnej, funkcji. Nowe geny naprawy DNA są ciągle odkrywane dzięki badaniom porównawczym sekwencji genów człowieka i homologów tych genów u organizmów modelowych, takich jak E. coli i S. cerevisiae. Badania te mają znaczenie dla medycyny, ponieważ do tej pory zidentyfikowano już kilkanaście chorób, w których patogenezie mają udział niesprawne mechanizmy naprawy DNA. Choroby genetyczne w populacji fińskiej: Opisano około 35 genetycznych chorób, których częstość w populacji fińskiej jest znacznie wyższa niż w jakiejkolwiek innej grupie etnicznej. Uważa się to za jeden z najlepszych przykładów na rolę efektu założyciela w epidemiologii chorób genetycznych. W historii Finów wielokrotnie dochodziło do ograniczenia puli genowej populacji: przez zmniejszenie jej liczebności lub izolację małych grup ludności w trudno dostępnych regionach kraju. Mutacje założycielskie odpowiadają za 70 do nawet 100% alleli warunkujących wystąpienie chorób należących do tej grupy. Natomiast choroby dziedziczone autosomalnie recesywnie, typowe dla populacji europejskiej: mukowiscydoza, galaktozemia, fenyloketonuria, są prawie niespotykane u rdzennych mieszkańców Finlandii.

    Komisja bioetyczna – niezależna instytucja opiniująca i kontrolująca projekty badań klinicznych stworzona w celu zapewnienia właściwej ochrony godności ludzkiej podczas prowadzenia badań. Komisja Bioetyczna sprawdza m.in.: zasadność, wykonalność i plan badania klinicznego, analizę przewidywanych korzyści i ryzyka, poprawność protokołu badania klinicznego. Badania klinicznego nie można rozpocząć bez zgody komisji bioetycznej. Echo serca płodu jest rodzajem badania echokardiograficznego wykonywanego kobietom ciężarnym. Badanie obejmuje ocenę anatomii klatki piersiowej i serca płodu oraz jego funkcjonowania. Podczas tego badania można zdiagnozować nieprawidłowości budowy (wady serca) oraz zaburzenia rytmu i funkcji serca. Informacje uzyskane w czasie badania płodu mogą być pomocne przy podejmowaniu decyzji o dalszym przebiegu ciąży oraz miejscu i czasie porodu. Dzieci z rozpoznanymi wadami serca powinny się rodzić w wysokospecjalistycznych ośrodkach posiadających odpowiednie doświadczenie i warunki do opieki.

    Nutrigenomika - dział nauki zajmujący się badaniem wpływu składników żywności na regulację ekspresji genów, które mogą warunkować m.in. występowanie stanu zdrowia lub choroby . Jednym z celów nutrigenomiki jest opracowanie indywidualnej diety zmniejszającej ryzyko wystąpienia choroby i poprawiającej stan zdrowia poszczególnych osób i społeczeństw . Termin nutrigenomika często jest mylony z terminem nutrigenetyka. Badanie przekrojowe, badanie częstości choroby, badanie rozpowszechnienia choroby – rodzaj badania naukowego mającego na celu opis pewnego stanu lub zjawiska w określonym czasie. W badaniu oceniane są jednocześnie narażenie na czynnik ryzyka oraz stan chorobowy wśród przedstawicieli dobrze określonej populacji. W ten sposób otrzymuje się informacje na temat częstości i cech choroby w postaci „zdjęcia” przedstawiającego stan zdrowotny populacji w danym okresie.

    Kardiomiopatia przerostowa (łac. Cardiomyopathia hypetrophica, ang. hypertrophic cardiomyopathy – HCM), inaczej idiopatyczne przerostowe zwężenie podaortalne, kardiomiopatia zaporowa – genetycznie uwarunkowana choroba serca polegająca na występowania samoistnego, zwykle asymetrycznego przerostu lewej komory serca pod postacią uogólnionego lub odcinkowego pogrubienia ściany lewej komory, przy nieposzerzonej jamie lewej komory serca.
    Kardiomiopatia przerostowa, w części przypadków, zwiąże się ze zwiększoną częstością występowania nagłych zgonów sercowych u ludzi młodych, jednak z drugiej strony u innych osób z tym schorzeniem nie powoduje skrócenia przewidywanej długości życia.
    Występuje z częstością ok. 1:500 u dorosłych, z równą częstością u mężczyzn jak u kobiet.
    Kardiomiopatia przerostowa odznacza się znaczną odmiennością obrazu klinicznego i ujawnienia się zmian genetycznych leżących u podłoża choroby. Gemfibrozyl (łac. Gemfibrozilum) – organiczny związek chemiczny, lek hipolipemiczny. Wpływa normująco na stężenie tłuszczów w osoczu, obniża poziom cholesterolu LDL oraz trójglicerydów, zwiększa poziom cholesterolu HDL.

    Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Istotne jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób takich jak otyłość, nowotwory, choroby serca. Zdrowa dieta polega na przyjmowaniu odpowiednich ilości niezbędnych składników odżywczych i wody. Składniki pokarmowe mogą być dostarczane w postaci różnych produktów, dlatego wiele sposobów odżywiania i diet może być uznane za zdrowe. Należy zapewnić odpowiednią ilość makroskładników (tłuszcze, białka, węglowodany), mikroskładników (sole mineralne) oraz energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

    Beth Israel Deaconess Medical Center – szpital kliniczny w Bostonie w stanie Massachusetts. Zaingurował działalność w 1996 - powstał z połączenia Beth Israel Hospital (założonego w 1916) i New England Deaconess Hospital (założonego w 1896). Od wielu lat stale zajmuje bardzo wysoką pozycję (mieści się w pierwszej trójce) wśród wszystkich niezależnych szpitali klinicznych w Stanach Zjednoczonych pod względem wysokości dotacji na badania biomedyczne, przyznawanej od rządowej agencji National Institutes of Health, która dysponuje tymi środkami. Coroczna suma dotacji na wyżej wymieniony cel wynosi około 200 mln USD. Naukowcy zatrudnieni w BIDMC prowadzą ponad 850 projektów sponsorowanych oraz 200 badań klinicznych. Kardiolodzy zatrudnieni w tym szpitalu opracowali stymulator serca i byli jednymi z pierwszych, którzy prowadzili badania w zakresie skuteczności angioplastyki balonowej, jak również innych metod leczenia niewydolności serca, takich jak wstawianie stentów w celu udrożnienia tętnic wieńcowych. W skład szpitala wchodzi również Harvard-Thorndike General Clinical Research Center - najstarsze kliniczne laboratorium w Stanach Zjednoczonych (1973).

    Formuła Friedewalda – wzór matematyczny umożliwiający obliczenie stężenia cholesterolu frakcji LDL, wykorzystujący wcześniejsze oznaczenie stężenia cholesterolu całkowitego (TC), cholesterolu frakcji HDL oraz trójglicerydów (TG). Lipoproteina niskiej gęstości (ang. Low Density Lipoprotein, LDL) – heterogenna populacja lipoprotein. Jest to główny transporter cholesterolu z wątroby do innych narządów (przede wszystkim nerek, mięśni i kory nadnerczy). W LDL zawarta jest większość cholesterolu w osoczu krwi. Prawidłowe stężenie LDL-cholesterolu w surowicy powinno wynosić poniżej 135 mg/dl (3,5 mmol/l).

    Formuła Friedwalda – wzór matematyczny umożliwiający obliczenie stężenia cholesterolu frakcji LDL, wykorzystujący wcześniejsze oznaczenie stężenia cholesterolu całkowitego (TC), cholesterolu frakcji HDL oraz trójglicerydów (TG).

    Dodano: 06.08.2010. 21:12  


    Najnowsze