• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy odkryli nieuchwytny gen odpowiedzialny za rzadką chorobę wrodzoną

    23.08.2011. 16:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Brytyjsko-francuski zespół naukowców odkrył tajemniczy gen odpowiedzialny za niezwykle rzadki, wrodzony zespół szarych płytek, który wywołuje chorobę krwotoczną. Do tej pory odnotowano zaledwie 50 przypadków. Naukowcy mają nadzieję, że wyniki ich badań przyczynią się do opracowania testu DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego) pozwalającego zdiagnozować chorobę. Odkrycia opublikowano w czasopiśmie Nature Genetics.

    Płytki krwi to drugie pod względem powszechności występowania komórki krwi, a ich podstawowym zadaniem jest dbanie o ścianki naczyń krwionośnych i naprawianie ich uszkodzeń. Są odpowiedzialne za organizację w razie potrzeby prac mających naprawić ścianki naczynia. Niemniej płytki krwi mają również "ciemną stronę". W przypadku uszkodzenia ścianek naczynia krwionośnego, płytki krwi mogą wytworzyć skrzepliny, które doprowadzają do udaru lub zawału serca.

    Dzięki ostatnim badaniom, prowadzonym pod kierunkiem profesora Willema Ouwehanda i dr Cornelisa Albersa z Wellcome Trust Sanger Institute i Uniwersytetu Cambridge w Wlk. Brytanii wraz z dr Paquitą Nurden z Laboratoire d'Hématologie Centre de Référence des Pathologies Plaquettaires przy Hopital Xavier Arnozan we Francji, naukowcy dowiadują się więcej o najlepszych sposobach diagnozowania zagrożonych pacjentów.

    Eksperci twierdzą, że niektóre osoby rodzą się z dysfunkcją płytek i panuje przekonanie, że zaburzenie to jest dziedziczne. Zespół szarych płytek może wywołać poważne i zagrażające życiu przypadki chorobowe, ponieważ wzrasta ryzyko krwotoku, zwłaszcza w razie pojawienia się tego problemu w okolicach mózgu.

    Chorobę po raz pierwszy zidentyfikowano w latach 70. XX w. Nazwane od szarawego wyglądu płytek pod mikroskopem schorzenie nie poddawało się naukowcom, którzy niestrudzenie pracowali nad ustaleniem przyczyny zaburzenia oraz wzmożonego krwawienia u młodych pacjentów.

    Eksperci wskazują, że świat naukowy bardzo potrzebuje prostszych i szybszych testów diagnostycznych opartych na DNA. Jest to szczególnie istotne, gdy chodzi o przełożenie odkryć naukowych w genetyce człowieka i wypracowanie lepszej opieki nad pacjentami.

    Zespół jest przekonany, że kluczowym punktem było zidentyfikowanie genu odpowiedzialnego za to rzadkie schorzenie krwotoczne. Nie można było tego dokonać wcześniej, ponieważ naukowcy musieli najpierw zidentyfikować i poddać analizie genetycznej kilka dużych rodzin dotkniętych tym samym schorzeniem. Aby opanować ten problem, naukowcy zastosowali prostsze podejście, ustalając około 40 milionów liter kodu genetycznego, obejmujących całą frakcję kodującą genomu 4 niespokrewnionych francuskich pacjentów dotkniętych chorobą.

    Według naukowców to gen NBEAL2 jest dysfunkcyjnym w zespole szarych płytek. Jest członkiem rodziny genów, która zawiera unikalną domenę zwaną BEACH. W toku badań zespół wykazał, że białko kodowane przez ten gen jest w zmienionej pozycji w czterech niespokrewnionych przypadkach. Chorzy odziedziczyli dwie niefunkcjonujące kopie genu (tj. po jednej od każdego z rodziców).

    "To naprawdę wspaniałe zobaczyć, jak wykorzystanie nowoczesnych technologii genomicznych przełoży się na bezpośrednią korzyść dla opieki nad pacjentem" - zauważa profesor Ouwehand. "Te badania stanowią tego przykład i napawają nas przekonaniem, że osiągniemy to samo w przypadku wielu innych rzadkich, dziedzicznych schorzeń krwotocznych związanych z dysfunkcją płytek. Teraz istotne jest wykorzystanie tego odkrycia do doskonalenia opieki nad chorymi w ramach państwowej służby zdrowia i nie tylko."

    Naukowcy potwierdzają również zidentyfikowanie genu NBEAL2 u danio pręgowanego, który posiada płytki krwi (zwane trombocytami). Wyłączenie genu NBEAL2 ryby spowodowało 100% brak tych komórek, u niemal 50% ryb wystąpiły samorzutne krwawienia, takie jak te zaobserwowane u chorych.

    Wypowiadając się na temat odkryć dr Albers powiedział: "Nasze odkrycie, że kolejny członek rodziny białek BEACH leży u podstaw rzadkiego, ale poważnego zaburzenia ziarnistości płytek zdecydowanie wskazuje na istotną rolę tej klasy białek w biologii ziaren. Powodem, dla którego płytki chorych na zespół szarych płytek są szare, jest brak ziaren alfa. Ziarna alfa przenoszą białka, które pobudzają naprawę naczyń krwionośnych i tworzą czop płytkowy. Lepsze poznanie procesu powstawania tych ziaren i ich odpowiedniego uwalniania przez płytki na poziomie molekularnym może pewnego dnia stanowić podstawę do opracowania nowej klasy bezpieczniejszych leków przeciwpłytkowych do stosowania przez pacjentów po zawale serca i udarze. Fascynującą była droga identyfikacji nowej i ważnej ścieżki poprzez połączenie szybkich postępów technologii sekwencjonowania z analizą obliczeniową."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zespół szarych płytek (ang. grey platelet syndrome, GPS) – rzadka anomalia polegająca na zmniejszeniu liczby lub całkowitym braku ziarnistości α płytek krwi. Zespół Kasabacha-Merritt (ang. Kasabach-Merritt syndrome, KMS) – rzadka choroba dotykająca głównie dzieci, w której nowotwór tkanki naczyniowej prowadzi do obniżenia ilości płytek krwi oraz niekiedy innych, potencjalnie groźnych dla życia zaburzeń krwawienia. Inhibitory receptora glikoproteinowego IIb/IIIa – grupa leków przeciwpłytkowych, działających na receptory powierzchniowe płytek GP IIb/IIIa, odgrywające istotną rolę w procesie agregacji płytek. Odkrycie tych leków było możliwe dzięki wyjaśnieniu patogenezy rzadkiej choroby genetycznej, trombastenii Glanzmanna, w której mutacje receptora IIb/IIIa powodują wrodzone upośledzenie zdolności agregacji płytek.

    Nadpłytkowość wtórna – choroba polegająca na patologicznym wzroście płytek krwi, wywoływana przez inne schorzenia. Liczba płytek krwi we krwi obwodowej wynosi powyżej 400 000/µl. Tromboksany (łac. thrombus – zakrzep; w skrócie TX) – jedna z biologicznie czynnych substancji zaliczanych do eikozanoidów. Produkowana jest z kwasu arachidonowego przez enzym cyklooksygenazę. Powodują m.in. agregację płytek krwi i skurcz naczyń krwionośnych.

    Zespół Wiskotta-Aldricha (ang. Wiskott-Aldrich syndrome, WAS) – rzadki dziedziczny zespół chorobowy, sprzężony z chromosomem X, o typie dziedziczenia recesywnym, na który choruje jedynie płeć męska. Choroba przebiega z zaburzeniami układu odpornościowego. Wystąpienie objawów choroby jest uwarunkowane mutacją genu WAS w locus Xp11.23-p11.22, kodującego białko o tej samej nazwie. Białko WASP jest obecne w komórkach progenitorowych krwi, limfocytach T i B, makrofagach oraz trombocytach, co wskazuje, że jest ono niezbędne do prawidłowego różnicowania się i funkcjonowania tych komórek. Choroba może przebiegać od postaci łagodnych z okresową trombocytopenią, po znaczne zaburzenia odporności. Niezależnie jednak od aktualnego stanu zaawansowania, objawy chorobowe nasilają się wraz z upływem czasu. Występuje z częstością 1:250 000 chłopców. Po raz pierwszy zespół opisany w 1954 przez Aldricha i współpracowników. Zespół Wiskotta-Aldricha (ang. Wiskott-Aldrich syndrome, WAS) – rzadki dziedziczny zespół chorobowy, sprzężony z chromosomem X, o typie dziedziczenia recesywnym, na który choruje jedynie płeć męska. Choroba przebiega z zaburzeniami układu odpornościowego. Wystąpienie objawów choroby jest uwarunkowane mutacją genu WAS w locus Xp11.23-p11.22, kodującego białko o tej samej nazwie. Białko WASP jest obecne w komórkach progenitorowych krwi, limfocytach T i B, makrofagach oraz trombocytach, co wskazuje, że jest ono niezbędne do prawidłowego różnicowania się i funkcjonowania tych komórek. Choroba może przebiegać od postaci łagodnych z okresową trombocytopenią, po znaczne zaburzenia odporności. Niezależnie jednak od aktualnego stanu zaawansowania, objawy chorobowe nasilają się wraz z upływem czasu. Występuje z częstością 1:250 000 chłopców. Po raz pierwszy zespół opisany w 1954 przez Aldricha i współpracowników.

    Sprzęgło wielopłytkowe cierne jest zwielokrotnionym sprzęgłem tarczowym. Płytki cierne są osadzone na przemian: jedna wewnątrz, następna na zewnątrz. Płytki w tulejach są osadzone na wypustach. Włączenie sprzęgła następuje w wyniku przesunięcia nasuwy, która za pomocą dźwigni dociska zespół płytek. Choroba von Willebranda (łac. morbus von Willebrandi, ang. Von Willebrand disease, vWD) – choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach (operacja, uderzenie itp.). Występuje w postaci ciężkiej, umiarkowanej i lekkiej. Przyczyną jej jest brak we krwi czynnika von Willebranda odpowiedzialnego za zlepianie się płytek krwi i ochranianie czynnika krzepnięcia VIII.

    Zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, zespół DIC (ang. disseminated intravascular coagulation, DIC) – zespół chorobowy polegający na wtórnej do wielu chorób aktywacji kaskady krzepnięcia i wytworzenie licznych mikrozakrzepów w świetle małych naczyń krwionośnych, co w efekcie często doprowadza do zużycia czynników krzepnięcia, szczególnie fibrynogenu, czynnika VIII i V oraz płytek krwi, powodując objawy skazy krwotocznej („koagulopatia ze zużycia”). Wykrzepianie jest wyzwalane przez uwolniony czynnik tkankowy, odsłonięcie warstwy podśródbłonkowej naczyń lub poprzez nieprawidłowe aktywatory krzepnięcia.

    Surowica krwi – produkt krzepnięcia krwi i retrakcji (rozpuszczania) skrzepu. Jej skład różni się znacząco od składu osocza. Płynna frakcja krwi pozbawiona krwinek, płytek krwi oraz fibrynogenu i czynników krzepnięcia (w przeciwieństwie do osocza surowica krwi nie krzepnie), w jej skład wchodzą natomiast rozpuszczalne produkty konwersji fibrynogenu w fibrynę oraz składniki uwalniane z płytek krwi. Nie można zatem powiedzieć, że w skład krwi wchodzi m.in. osocze, a w skład osocza m.in. surowica.

    Płytki wzorcowe (płytki Johanssona) – jednomiarowe końcowe wzorce długości w kształcie prostopadłościanów. Wynalazcą jest Carl Edvard Johansson, który w 1901 r. otrzymał na nie szwedzki patent No. 17017. Dzięki przywieraniu dokładnie obrobionych powierzchni pomiarowych, możliwe jest składanie ich w stosy. Pozwala to, korzystając z niewielkiej {~100) liczby płytek, utworzyć ponad 20 tys. wymiarów stopniowanych co 10 μm składając w stos co najwyżej 5 płytek. Płytki wzorcowe zostały wprowadzone do przemysłu ok. 1911 roku. Prostacyklina, PGI2 – hormon tkankowy z grupy prostaglandyn wytwarzany przez ściany naczyń krwionośnych głównie w śródbłonkach płuc z kwasu arachidonowego pod wpływem enzymów: syntazy prostaglandyny i syntazy prostacykliny. Hamuje zlepianie (agregację) płytek krwi, działa rozkurczowo na naczynia krwionośne i obniża ciśnienie krwi.

    Dodano: 23.08.2011. 16:17  


    Najnowsze