• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy odkrywają, że czytanie dobrze wpływa na mózg

    26.11.2010. 15:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Od najmłodszych lat jesteśmy zachęcani do czytania i często słyszymy, że to z korzyścią dla naszego mózgu. Ale jak dokładnie czytanie wpływa na mózg? Międzynarodowy zespół neuronaukowców postanowił udzielić odpowiedzi na to pytanie i odkrył, że ludzie umiejący czytać, niezależnie od tego czy nabyli tę umiejętność w dzieciństwie, czy jako osoby dorosłe, wykazują bardziej zdecydowane reakcje na słowa pisane w różnych częściach mózgu. Wyniki badań zostały niedawno opublikowane w magazynie Science.

    Naukowcy z Belgii, Brazylii, Francji i Portugalii, pracujący pod kierunkiem neuronaukowca kognitywnego Stanislasa Dehaene'a z Institut National de la Santé et de la Recherche Médicale (INSERM) w Gif-sur-Yvette we Francji, postanowili sprawdzić, czy umiejętność czytania i pisania usprawnia funkcjonowanie mózgu i czy również pociąga za sobą straty. Za pomocą funkcjonalnego MRI (rezonansu magnetycznego) zmierzyli reakcje mózgu 63 Portugalczyków i Brazylijczyków na język mówiony i pisany, wizerunki twarzy, domy i rozmaite narzędzia. W grupie 10 ochotników było analfabetami, 22 nauczyło się czytać i pisać jako osoby dorosłe, a 31 posiadło te umiejętności w dzieciństwie.

    Wyniki pokazały, że wszyscy wykazywali bardziej zdecydowane reakcje na słowa pisane w kilku obszarach mózgu, które przetwarzają to, co widzimy. Ponadto w przypadku osób umiejących czytać i pisać - ale nie w przypadku analfabetów - słowa napisane wywoływały aktywność mózgową w częściach lewego płata skroniowego, które reagują na język mówiony. Zdaniem zespołu to sugeruje, że czytanie wykorzystuje obwody w mózgu, które ewoluowały, aby wspomagać język mówiony - znacznie starszą innowację w komunikacji ludzi. Czytanie to stosunkowo świeży wynalazek w historii ludzkości. Czytamy i piszemy dopiero od około 5.000 lat.

    "Umiejętność czytania i pisania, niezależnie od tego czy nabyta w dzieciństwie czy wyuczona na lekcjach dla dorosłych, poprawia reakcje mózgu na co najmniej trzy odrębne sposoby" - czytamy w artykule. Naukowcy wyjaśniają, że "pobudza ona organizację kory wzrokowej" - części mózgu, która odbiera i przetwarza impulsy z nerwów wzrokowych. Umiejętność czytania i pisania wywiera taki wpływ "w szczególności poprzez wywoływanie zwiększonej reakcji na znane pismo w obszarze VWFA [obszar wzrokowej formy słów] w lewej bruździe potyliczno-skroniowej oraz poprzez wzmacnianie wczesnych reakcji wizualnych w korze potylicznej, w sposób częściowo retinotopiczny" - podkreślają.

    Po drugie, zdaniem zespołu, "umiejętność czytania i pisania umożliwia aktywowanie za pomocą napisanych zdań praktycznie całej sieci języka mówionego w lewej półkuli. W ten sposób czytanie, późny wynalazek kulturowy, staje się porównywalne w swej efektywności do najbardziej zaawansowanego kanału komunikacyjnego człowieka, a mianowicie mowy."

    Wreszcie naukowcy zwracają uwagę, że ich badania dowiodły, iż "umiejętność czytania i pisania doskonali przetwarzanie języka mówionego poprzez poszerzenie regionu fonologicznego - równiny skroniowej oraz udostępnianie kodu ortograficznego w układzie od ogółu do szczegółu".

    Niemniej dodatkowa aktywność mózgu może mieć także minusy. Naukowcy odkryli, że w przypadku osób, które nauczyły się czytać we wczesnym okresie życia, mniejszy region lewej bruzdy potyliczno-skroniowej reagował na wizerunki twarzy niż w przypadku ochotników-analfabetów.

    "Te w znakomitej mierze pozytywne zmiany nie powinny przysłaniać faktu, że umiejętność czytania i pisania, podobnie jak inne formy kompetencji, prowadzą również do efektu rywalizacji korowej" - zauważają autorzy. "W obszarze VWFA stwierdzono znacząco obniżoną aktywację w reakcji na szachownice i twarze." Jednakże zdaniem naukowców potrzebne będą dalsze badania, aby stwierdzić, czy rzeczywiście wpływa to negatywnie na naszą zdolność rozpoznawania twarzy.

    Znaczenie czytania dla mózgu zostało podkreślone nie po raz pierwszy. W ubiegłym roku, Manuel Carreiras z Baskijskiego Centrum Poznania, Mózgu i Języka w San Sebastián w Hiszpanii odkrył, że mózgi osób dorosłych, które nauczyły się czytać po osiągnięciu wieku dorosłego są inaczej ustrukturyzowane niż w przypadku osób, które nie potrafią czytać.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Analfabetyzm (gr. αναλφαβετος nieznający liter) – w rozumieniu potocznym, brak umiejętności pisania i czytania oraz wykonywania czterech podstawowych działań matematycznych u osób dorosłych, tj. według kryteriów UNESCO – powyżej 15. roku życia. Osoby nie posiadające takiej umiejętności nazywane są "analfabetami". Procesem zmniejszającym analfabetyzm jest alfabetyzacja. Czytanie – jedna z umiejętności nabywanych przez człowieka w procesie edukacji, która umożliwia odbiór informacji przekazywanych za pomocą języka pisanego. Współcześnie wciąż jedną z podstawowych form komunikowania się jest mowa pisana, dlatego czytanie jest jedną z najważniejszych umiejętności każdego człowieka. Kinezjologia edukacyjna - metoda terapii różnych zaburzeń, takich jak zaburzenia ruchowe, zaburzenia uwagi, trudności w nauce czytania i pisania, opracowana przez dra Paula E. Dennisona. Określana jest ona mianem "gimnastyki mózgu" (ang. Brain Gym), według jej twórcy i zwolenników skutecznie uczy i pokazuje w praktyce możliwości wykorzystania naturalnego ruchu fizycznego, niezbędnego do organizowania pracy mózgu i ciała w celu rozszerzania własnych możliwości. Ma korzystnie wpływać na stan równowagi psychicznej, poczucie własnej wartości, lepszą organizację wewnętrzną i zewnętrzną, komunikację ze sobą i z innymi, i w konsekwencji dawać łatwość w porozumiewaniu się, umiejętność podejmowania właściwych decyzji we właściwym czasie, redukcję stresu i naukę szybkiego sposobu rozluźniania się.

    Alfabetyzm – określenie odnoszące się do podstawowych zasobów wiedzy i umiejętności niezbędnych do uczestnictwa w życiu społecznym danej zbiorowości ludzkiej. Wymagany zestaw tych zasobów zależy od czynników historycznych i społeczno-kulturowych. Dotyczy kompetencji zdobywanych przez całe życie jednostki i uznawanych w danej epoce za podstawowe, stanowiące wymóg społeczny i poddawane kontroli społecznej. Dotyczy zarówno cech zdobywanych w edukacji nieformalnej, jak i drogą formalnego systemu nauczania. Alfabetyzm odnosi się nie tylko do umiejętności czytania i pisania, ale też do podstawowej wiedzy matematycznej, geograficznej, biologicznej, fizycznej, technicznej, o społeczeństwie oraz umiejętności jak posługiwanie się komputerem i internetem. Regresja - w metodyce szybkiego czytania zjawisko polegające na wykonywaniu wstecznych fiksacji do fragmentów tekstu już przeczytanych. Praktycy i badacze szybkiego czytania zgodnie uznają ją za jedną z głównych przeszkód w zwiększeniu tempa czytania.

    Komputerek - pierwszy w Polsce program multimedialny dla dzieci, wydawany jako miesięcznik z czasopismem pod tym samym tytułem. Pierwszy egzemplarz ukazał się w 1997 roku pod patronatem wydawnictwa MEDIA Sp. Z. o. o. Płyta zawierała zarówno dema gier, jak i interaktywne biuro, w którym dziecko mogło w czasie zabawy uczyć się pisania, czytania, ortografii i rozwijać wiele innych umiejętności. Glottodydaktyka - edukacja językowa - to innowacyjna metoda przygotowująca dziecko do nauki czytania i pisania. Metoda ta pozwala inaczej spojrzeć na wychowanie i nauczanie dziecka, na jego rozwój emocjonalny i społeczny. Odpowiednio wydłuża czas przygotowania dziecka do nauki czytania i pisania, aby skrócić do minimum czas opanowania płynnego czytania i pisania.

    Umiejętność (z ang. skill) to obok współczynników typ danych liczbowych w grach fabularnych, opisujących postać gracza. Umiejętności określają jak zaawansowana jest w danej dziedzinie postać. Im większa jest wartość danej umiejętności, tym łatwiej jest wykonać postaci test związany z nią. Umiejętności dotyczą zasadniczo dziedzin, których można się nauczyć; ponadto zwykle łatwiej jest je zdobyć (lub zwiększyć ich poziom) niż współczynniki. Edukacja dorosłych – kształcenie umiejętności, postaw i zachowań osób dorosłych podejmowane z powodu chęci rozwoju, dostosowania i zmiany kompetencji oraz kwalifikacji do przemian społeczno-gospodarczych.

    Dysleksja rozwojowa (gr. dys – nie + lexis – wyraz, czytanie) czyli specyficzne trudności w nauce czytania i pisania (ICD-10 R48.0 oraz w DSM IV "315.0" ) – według Światowej Federacji Neurologów, definicja utworzona w 1968r - zaburzenie manifestujące się trudnościami w nauce czytania i pisania przy stosowaniu standardowych metod nauczania i inteligencji na poziomie co najmniej przeciętnym oraz sprzyjających warunkach społeczno-kulturowych. Dysleksja została opisana pierwszy raz na przełomie XIX i XX wieku. Jest spowodowana zaburzeniami podstawowych funkcji poznawczych, co często uwarunkowane jest konstytucjonalnie. Zaburzenia te mogą dotyczyć percepcji wzrokowej - objawiającej się widzeniem, ale niedostrzeganiem, percepcji fonologicznej - objawiającej się słyszeniem, ale nieusłyszeniem oraz integracji powyższych procesów. Dysleksja jest jedną z najbardziej uznanych przyczyn zaburzenia czytania, jednak nie wszystkie zaburzenia czytania są związane z dysleksją. W Polsce obowiązujące przepisy prawne nakładają na poradnie psychologiczno-pedagogiczne, przedszkola, szkoły i placówki opiekuńczo-wychowawcze obowiązki związane z pomocą dzieciom z grupy ryzyka dysleksji oraz dzieciom dyslektycznym. Placówki te powinny rozpoznawać, diagnozować i opiniować trudności w nauce oraz organizować różne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i ich rodzicom.

    Gry terenowe – rodzaj gier rozgrywanych najczęściej w czasie rzeczywistym, do których wykorzystuje się teren, jego topografię oraz inne właściwości. Istnieje wiele rodzajów gier terenowych - zręcznościowe, siłowe, taktyczne, fabularne i RPG. Podstawową umiejętnością wymaganą od gracza jest dobra orientacja w terenie, umiejętność czytania mapy lub wykorzystania urządzeń GPS.

    Praca grupowa – forma współpracy naukowej. Ma ona na celu odkrycie różnic indywidualnych uczniów, kształtowanie ich wiedzy, umiejętności ogólnych (m.in. umięjętność współpracy, umiejętność komunikacji interpersonalnej, umiejętność krytycznego myślenia), postawy, jak również uczenia się od siebie i łączenia umiejętności poszczególnych uczniów do określonego zadania Polska Akademia Umiejętności (w skrócie PAU, do 1919 pod nazwą Akademia Umiejętności, w skrócie AU) – instytucja naukowa mająca status stowarzyszenia, korporacja uczonych skupiająca elitę kadry naukowej.

    Dodano: 26.11.2010. 15:49  


    Najnowsze