• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy odkrywają związek pomiędzy genem gospodarza a reakcją na grypę

    30.03.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Najnowsza historia pamięta kilka poważnych pandemii wywoływanych przez wirus grypy. Podjęte intensywne badania koncentrowały się na zjadliwości i ewolucji wirusa, podczas gdy wiedza na temat sposobu, w jaki określone geny lub profile genetyczne ludzi przyczyniają się do podatności lub odporności na chorobę jest ograniczona. W tym miejscu do akcji wkracza zespół naukowców z Centrum Badań Chorób Zakaźnych im. Helmholtza w Niemczech, który odkrył, że u myszy choroba ma skutek śmiertelny z powodu niewspółmiernej reakcji układu immunologicznego. Według naukowców reakcja układu immunologicznego ma podstawy genetyczne.

    Na początku XX wieku z powodu grypy umarło na całym świecie około 50 milionów osób. Rok rocznie, różne podtypy wirusa powodują sezonowe epidemie, a w skali światowej umiera około 1 miliona osób.

    W ramach ostatnich badań naukowcy sprawdzali, w jaki sposób myszy reagują na zakażenie grypą. Wyniki ich badań opublikowano w czasopiśmie PLoS ONE.

    Siedmiu różnym szczepom myszy z chowu wsobnego wszczepiono taką samą ilość wirusa grypy typu A - jak informują naukowcy, dodając że w ramach danego szczepu zwierzęta były identyczne pod względem genetycznym.

    Zespół był w stanie ułożyć łamigłówkę dzięki stwierdzeniu wyraźnych różnic, jakie zachodziły w postępie choroby między siedmioma szczepami. Naukowcy stwierdzili łagodną postać choroby u pięciu z siedmiu szczepów, w których myszy straciły na wadze, ale wróciły do zdrowia w ciągu ośmiu dni.

    W dwóch pozostałych szczepach, DBA/2J oraz A/J, naukowcy stwierdzili szybką utratę wagi u badanych osobników. Myszy zdychały na skutek choroby w ciągu siedmiu dni po zakażeniu lub były usypiane, ponieważ utrata wagi przekraczała 25%.

    Naukowcy badali reakcję układu immunologicznego myszy na wirusa. "Myszy zdychały z powodu własnych reakcji obronnych, które tak naprawdę powinny chronić je przed wirusem" - wyjaśnił profesor Klaus Schughart, kierownik Wydziału Eksperymentalnej Genetyki Myszy przy Centrum Badań Chorób Zakaźnych im. Helmholtza i współautor raportu z badań.

    "Układ immunologiczny wytwarza zbyt wiele przekaźników, które mają silny wpływ aktywujący na wszystkie komórki odpornościowe. Następnie komórki te zabijają komórki tkanki płucnej zakażone wirusem."

    Innym przykrym faktem jest to, że komórki - działając na najwyższych obrotach - skutecznie zabijają także zdrową tkankę. Poziomy wirusa u myszy, które zdechły były 100 razy wyższe niż u osobników, które doszły do siebie. Interesującym było odkrycie, że zakażone myszy DBA/2J wykazały wyższą wartość wiremii w płucach, podwyższoną ekspresję cytokin i chemokin oraz poważniejszą i bardziej zaawansowaną patologię płuc w porównaniu z zakażonymi myszami C57BL/6J (które należą do odporniejszego szczepu).

    Czynnik płci również porównano w obydwu tych szczepach, ale okazał się nie mieć wpływu na podatność na zakażenie grypą. Obserwowano samce i samice myszy z każdego szczepu i na podstawie wyników stwierdzono, że obydwie płcie ze szczepu DBA/2J wykazały podobne schematy utraty wagi oraz cechowały się wysoką podatnością, podczas gdy obydwie płcie ze szczepu C57BL/6J były odporne.

    "Wydaje się, ze zwierzęta posiadają specyficzne receptory na komórkach, które zwiększają wrażliwość na poważne infekcje wirusowe" - powiedział profesor Schughart. Czynniki genetyczne również mogą wpływać na rozwój grypy u człowieka. "Dopiero teraz zaczynamy rozumieć rolę czynników genetycznych gospodarza oraz znaczenie podwyższonej wrażliwości w przypadku grypy" - zauważył.

    W Niemczech odnotowuje się każdego roku od 10.000 do 30.000 zgonów z powodu grypy. Dane pokazują, że większość osób umiera z powodu wirusa grypy typu A. Szczepy H1N1 oraz H3N2 są najpowszechniej występującymi szczepami grypy u ludzi - stwierdzili eksperci. Nowy podtyp, H5N1, pojawił się niedawno i jest silnie patogeniczny u ptaków. Ludzie mogą zarazić się w wyniku bliskiego kontaktu z ptakami, a skutek śmiertelny obserwuje się w 50% przypadków.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    PLoS ONE:
    http://www.plosone.org/home.action

    Centrum Badań Chorób Zakaźnych im. Helmholtza
    http://www.helmholtz-hzi.de/en/

    Źródło danych: czasopismo PLoS ONE; Centrum Badań Chorób Zakaźnych im. Helmholtza
    Referencje dokumentu: Srivastava, B. et al. (2009) Host Genetic Background Strongly Influences the Response to Influenza A Virus Infections. PLoS ONE 4(3): e4857. doi:10.1371/journal.pone.0004857

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    H1N1 – podtyp wirusa grypy typu A, do którego odmian zalicza się m.in. wirusa tzw. hiszpanki, wirusy powodujące łagodnie przebiegającą grypę ludzką oraz wiele szczepów wirusów grypy występujących u ptaków i świń, w tym również odkrytą w kwietniu 2009 r. nową odmianę wirusa ludzkiej grypy typu H1N1/09. Pandemia grypy A/H1N1v w latach 2009 - 2010 - pandemia trwająca od 11 czerwca 2009 do 10 sierpnia 2010, spowodowana przez nowy wtedy szczep wirusa grypy A/H1N1, będącą zmutowaną wersją wirusa świńskiej grypy. Wyizolowane próbki wirusa z Meksyku okazały się identyczne z próbkami wyizolowanymi wcześniej w Kalifornii stąd wirus jest niekiedy oznaczany jako A/Kalifornia/04/2009. Obecność tego wirusa potwierdzono na wszystkich stale zamieszkałych kontynentach. Bezpośrednio na skutek pandemii zmarło 105 700 - 400 000 osób, a za sprawą powikłań dalsze 46 000 - 179 000. Świńska grypa (lub grypa świń) – zakaźna choroba układu oddechowego świń, którą powodują wirusy grypy typu A lub (rzadziej) wirusy grypy typu C. Nieściśle (i formalnie niepoprawnie) świńską grypą nazywa się również chorobę wywoływaną przez tzw. nowy wirus grypy północnoamerykańskiej (nazywany również wirusem grypy meksykańskiej).

    Skok antygenowy, genetyczna reasortacja (ang. antigenic shift) - zjawisko zmienności genetycznej polegające na wymianie jednego bądź kilku fragmentów jednoniciowego RNA wirusa grypy. Dochodzi do niego przy jednoczesnym zakażeniu komórki gospodarza przez dwa różne wirusy. Powstaje odrębny antygenowo szczep wirusa, o znacznych zmianach antygenowych głównie cząsteczek H (hemaglutynina) i N (neuraminidaza). Przeciwko takim szczepom wirusów grypy organizm nie ma wytworzonej uprzednio odporności, stąd często są one przyczyną epidemii lub pandemii. Miało to miejsce w wypadku kilku pandemii grypy do których doszło w XX wieku. Amantadyna – lek antywirusowy, stosowany w leczeniu i profilaktyce grypy typu A u dorosłych (zwłaszcza A2; nie działa na wirus grypy typu B). Działa przez hamowanie uwalniania materiału genetycznego wirusa z nukleokapsydu do komórki i dalsze etapy jego replikacji. Obecnie obserwuje się szybkie wytwarzanie oporności wirusów na ten lek.

    Szczepionka prepandemiczna przeciw grypie – szczepionka nowej generacji przeciwko grypie ptasiej. Jest przeznaczona do podawania osobom dorosłym (18–60 lat) w celu ochrony przed grypą ptasią, którą wywołuje szczep wirusa grypy A oznaczony H5N1. Zawiera fragmenty inaktywowanego (zabitego) wirusa A(H5N1) oraz system adiuwantowy. Wirus ptasiej grypy H5N1 jest uważany przez WHO za odmianę wirusa, która może stać się przyczyną kolejnej pandemii, w przypadku, gdyby doszło do jego mutacji i przekształcenia w szczep zaraźliwy dla człowieka. W związku z tym szczepionka jest przeznaczona do ewentualnych szczepień masowych. Charakteryzuje się zdolnością wywoływania odporności krzyżowej oraz ochrony przed nowymi odmianami wirusa H5N1. Została dopuszczona do obrotu 26 września 2008 na terenie wszystkich krajów UE decyzją Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) po zapoznaniu się z materiałami i wynikami badań przedstawionymi przez producenta, jednocześnie zobowiązując go do monitorowania działań niepożądanych tak długo, jak szczepionka będzie znajdowała się w obrocie. Na rynku farmaceutycznym występuje pod nazwą Prepandrix® i Pandemrix®. Producentem jest firma GSK Biologicals. Ptasia grypa, influenza ptaków – ostra choroba zakaźna występująca powszechnie u ptaków, wywołana przez typ A wirusa grypy, który należy do rodziny Orthomyxoviridae, rodzaju Influenzavirus A.

    Szczepionka przeciw grypie – zmieniana co roku szczepionka, chroniąca przed wirusem grypy charakteryzującym się dużą zmiennością antygenową. Szczepionka przeciw grypie sezonowej zawiera trzy najczęściej występujące zabite szczepy wirusa: dwa typy wirusów A (H3N2 i H1N1) oraz jeden typ wirusa B. Szczepionka przeciw grypie pandemicznej (syn. szczepionka pandemiczna przeciwko grypie lub szczepionka pandemiczna) – szczepionka przeciw grypie zawierająca antygen szczepu wirusa grypy, który wywołał pandemię, lub którego podejrzewa się o możliwość jej wywołania, stosowana w profilaktyce grypy w oficjalnie ogłoszonej pandemii. Szczepionkę podaje się w postaci iniekcji domięśniowej. Pierwszą dawkę wybranego dnia, a drugą co najmniej 3 tygodnie później.

    Pułapka na myszy (inaczej łapka na myszy) – urządzenie służące do łapania lub zabijania małych gryzoni, w szczególności myszy. Większe urządzania tego typu są także stosowane do łapania szczurów. Pierwsza sprężynowa pułapka na myszy została opatentowana w Stanach Zjednoczonych w roku 1897 przez Williama Hookera.

    Myszy i ludzie (ang. Of Mice and Men) – filmowa adaptacja powieści amerykańskiego pisarza Johna Steinbecka, Myszy i ludzie. Dramat przedstawiający historię przyjaźni łączącej wędrownych robotników rolnych. Film zrealizowany z psychologicznym wyczuciem przenikliwości i tragizmu.

    Materiał genetyczny - substancja chemiczna będąca nośnikiem informacji genetycznej. Inaczej mówiąc, materiał genetyczny jest fizycznym nośnikiem dziedziczności. U wszystkich znanych organizmów żywych materiałem genetycznym jest DNA. U niektórych wirusów, np. u wirusa grypy lub wirusa HIV, funkcję tę pełni RNA. Oseltamiwir (ATC: J 05 AH 01) – organiczny związek chemiczny, lek przeciwwirusowy będący selektywnym inhibitorem neuraminidazyenzymu wirusa grypy. Jest stosowany w leczeniu i profilaktyce grypy A i B.

    H9N2 – szczep wirusa ptasiej grypy, powstały z mutacji podstawowego wirusa typu A. W 1999 i 2003 r. szczep H9N2 spowodował chorobę u trzech osób w Hongkongu, wszystkie wyzdrowiały.

    Dodano: 30.03.2009. 15:11  


    Najnowsze