• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy wiążą zaburzenia funkcjonowania układu immunologicznego z celiakią

    03.03.2010. 17:12
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Częściowo finansowany ze środków unijnych międzynarodowy zespół naukowców zidentyfikował cztery aspekty zaburzenia funkcjonowania układu immunologicznego, które mogą doprowadzić do rozwoju celiakii. Odkrycia mogą przyczynić się do opracowania nowych metod leczenia tej choroby oraz cukrzycy typu 1, która jest z nią powiązana. Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie Nature Genetics.

    Źródłem unijnego wsparcia był projekt COPACETIC (Patologia COPD [przewlekła obturacyjna choroba płuc] - wypełnianie krytycznych luk, leczenie na wczesnym etapie i innowacyjne koncepcje), który uzyskał 2,98 mln EUR z tematu "Zdrowie" Siódmego Programu Ramowego (7PR). Badania również uzyskały wsparcie z programu Działania Marie Curie w ramach Szóstego Programu Ramowego (6PR).

    Celiakia jest schorzeniem autoimmunologicznym, które atakuje jelita. Wywołuje ją nietolerancja na gluten, lepką substancję, która występuje w pszenicy, jęczmieniu i życie. Nietolerancja na gluten jest dosyć powszechnym schorzeniem, które dotyka około jednej osoby na 300 w Europie i USA, powodując słabą absorpcję substancji odżywczych. Chorym przynosi zwykle ulgę wykluczenie z diety wszelkich produktów zawierających gluten, w tym tak popularnych jak pieczywo czy makaron.

    Celiakia pojawia się, kiedy gluten w pożywieniu wywołuje niepożądaną reakcję w jelicie cienkim. Choć może zostać zdiagnozowana na każdym etapie życia, często pojawia się wcześnie, u niemowlaków po odstawieniu od piersi i przestawieniu na produkty zbożowe. Wśród symptomów wymienić można wzdęcia, zaparcia i krańcowe znużenie. Wiąże się ją również z problemami tarczycowymi i wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy, zapalną chorobą jelita. Nieleczona, celiakia może ostatecznie doprowadzić do anemii, przewlekłego zmęczenia, utraty wagi i atrofii kości.

    Profesor David van Heel z Barts and the London School of Medicine and Dentistry w Wlk. Brytanii wypowiadając się na temat odkryć stwierdził: "Możemy obecnie rzucić światło na niektóre konkretne zaburzenia immunologiczne prowadzące do celiakii. Obejmują one sposób reakcji komórek T organizmu na toksyczne białko pszenicy, sposób w jaki grasica usuwa komórki T w czasie okresu niemowlęcego oraz reakcję organizmu na infekcje wirusowe."

    "Wiemy teraz, że wiele z tych genetycznych czynników ryzyka przejawia się zmianą ilości genów układu immunologicznego wytwarzanych przez komórkę. Dane sugerują również, że na celiakię składają się setki genetycznych czynników ryzyka, z których na dzień dzisiejszy znamy niemal połowę."

    Ważnym odkryciem w ramach badań było znalezienie dowodu na istnienie współzależnego zagrożenia pomiędzy genem wiązanym z celiakią a wieloma innymi przewlekłymi chorobami immunologicznymi. Zespół zidentyfikował już powiązanie między celiakią a cukrzycą typu 1 oraz celiakią a reumatoidalnym zapaleniem stawów.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dieta bezglutenowa – to specjalna dieta stosowana w leczeniu oraz w profilaktyce celiakii (choroby trzewnej, sprue nietropikalnej). Polega na całkowitej eliminacji z pożywienia produktów zawierających gluten czyli na wykluczeniu pokarmów z dodatkiem naturalnych bądź przetworzonych zbóż: Celiakia (choroba trzewna, sprue nietropikalna, enteropatia z nadwrażliwości na gluten) – schorzenie polegające na występowaniu zaburzeń trawienia i wchłaniania jelitowego związanych z nietolerancją glutenu zawartego w zbożach. Nieprawidłowa reakcja immunologiczna wywoływana jest nadmierną odpowiedzią immunologiczną na grupę białek zbożowych zwanych prolaminami, a dokładniej na pochodzące z nich frakcje: gliadynę (w pszenicy), sekalinę (w życie), hordeinę (w jęczmieniu). Istnieją sprzeczne dane co do toksyczności owsa. Grupa fińskich badaczy wykazała, że stosowanie płatków owsianych nie pogarsza obrazu histologicznego, ani zmian w badaniach serologicznych. Inne badania też wskazują na bezpieczeństwo owsa. Choroba Duhringa, opryszczkowate zapalenie skóry (inna pisownia choroba Dühringa, łac. dermatitis herpetiformis) – zespół jelitowo-skórny, w którym oprócz zmian o charakterze pęcherzowym występuje glutenozależna enteropatia. Jest najczęstszą chorobą pęcherzową u dzieci.

    Mąka ryżowa – mąka wytwarzana z drobno zmielonych ziaren ryżu. Stanowi szczególnie dobry substytut mąki pszennej, dla osób z nietolerancją glutenu. Mąka ryżowa doskonale nadaje się do wypieków oraz do zagęszczania sosów. Jest istotnym składnikiem kuchni japońskiej i innych krajów azjatyckich. Wykonuje się ją zarówno z białego ryżu jak i ryżu brązowego. Historia badań nad przewlekłą obturacyjną chorobą płuc – przewlekła obturacyjna choroba płuc jest poważnym problemem medycznych. Jest to choroba przewlekła i nieuleczalna. Szacuje się, że ponad 10% osób w wieku >40 lat jest dotkniętych tą chorobą. Jest ona związana głównie z paleniem tytoniu, ale inne czynniki, w tym również genetyczne, biorą w udział w patogenezie. Poniżej przedstawiono zarys badań, które na przestrzeni lat doprowadziły do lepszego poznania i zrozumienia mechanizmów POChP.

    Gluteomorfina (znana również jako gliadorfina) jest peptydem opioidowym, który powstaje w wyniku trawienia gliadyny, składnika glutenu, białka występujacego w ziarnach zbóż: pszenicy, żyta i jęczmienia. Jest zwykle rozkladana przez enzymy trawienne na aminokwasy. Przypuszcza się, że dzieci z autyzmem posiadają zaburzenia trawienne jelita cienkiego, cechujące sie wyciekiem z jelita tego związku, który następnie przedostaje się do krwi i do mózgu, zaburzając jego prawidłowe procesy . Ostre zapalenie krtani (łac.laryngitis acuta) – choroba zapalna błony śluzowej górnych dróg oddechowych, najczęściej o etiologii zakaźnej. Przyczyną ostrego zapalenia krtani najczęściej jest zakażenie wirusowe, które może wikłać się zakażeniem bakteryjnym lub zakażenie pierwotnie bakteryjne, rzadziej lotne toksyny lub zaburzenia immunologiczne. W wyniku ostrego zapalenia trwającego góra kilka dni może wystąpić miejscowe uszkodzenie nabłonka krtani, które goi się bez pozostawienia zmian. W przypadku przedłużania się stanu zapalnego może dochodzić do powstawania zmian włóknistych i rozwoju przewlekłego zapalenia. W zależności od czynników etiologicznych zapalenie często obejmuje również śluzówkę sąsiadujących struktur anatomicznych: gardła i tchawicy.

    Sporotrychoza – choroba wywołana przez grzyba Sporothrix schenckii. Najczęściej zajmuje skórę, choć może również zajmować stawy, kości, płuca i mózg. Sporotrychoza jest chorobą przewlekłą. Postępuje wolno, pierwsze objawy mogą wystąpić od 1 do 12 tygodni po zarażeniu. Chorobą tą można zarazić się przez ukłucie kolcem róży. Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) (ang. COPD Chronic Obstructive Pulmonary Disease, łac. Morbus obturativus pulmonum chronicum) – zespół chorobowy charakteryzujący się postępującym i niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Ograniczenie to wynika z choroby małych dróg oddechowych i zniszczenia miąższu płucnego (rozedmy) o różnym nasileniu i jest najczęściej związane z nieprawidłową odpowiedzią zapalną ze strony układu oddechowego na szkodliwe pyły i substancje, z jakimi chory ma do czynienia w ciągu swojego życia. Najczęstszą przyczyną POChP jest narażenie na dym tytoniowy, ale inne czynniki, takie jak substancje drażniące z powietrza oraz stany wrodzone, na przykład niedobór alfa1-antytrypsyny, również mogą doprowadzić do rozwinięcia się choroby. W Stanach Zjednoczonych POChP jest czwartą pod względem częstości przyczyną zgonów. Objawy są niespecyficzne, dominuje duszność. Rozpoznanie stawia się na podstawie badania spirometrycznego. Leczenie ma charakter objawowy. POChP jest chorobą nieuleczalną, a wszelkie działania lekarskie mają na celu spowolnienie procesu chorobowego i poprawę komfortu życia pacjenta.

    Mutacja heterochroniczna - mutacja w obrębie genu kontrolującego rozwój zarodkowy powodująca, że pewne grupy komórek zachowują się w sposób typowy dla innego stadium rozwojowego danego organizmu. Można się tutaj dopatrzyć pewnej analogii z mutacją homeotyczną; jednakże w przypadku mutacji homeotycznej mamy do czynienia ze zmianą wartości pozycyjnej komórki natomiast w przypadku mutacji heterochronicznej dochodzi do zaburzenia czegoś co można by nazwać "wartością czasową" komórki w odniesieniu do procesów programu rozwojowego w który zaangażowana jest komórka bądź ich grupa. Dosyć dobrze zbadane są tego typu mutanty u nicienia Caenorhabditis elegans będącego jednym z organizmów modelowych w biologii rozwoju. Zazwyczaj geny, których zmiany objawiają się w taki sposób, kodują białka wpływające na zachowanie się komórek podczas ontogenezy.

    Gluten – mieszanina białek roślinnych: gluteniny i gliadyny. Występuje w ziarnach zbóż: pszenicy, żyta i jęczmienia.

    Zespół jelita drażliwego, zespół jelita nadwrażliwego (łac. colon irritabile; ang. Irritable Bowel Syndrome, w skrócie IBS) – przewlekła (trwająca przez co najmniej trzy miesiące) idiopatyczna choroba przewodu pokarmowego o charakterze czynnościowym charakteryzująca się bólami brzucha i zaburzeniami rytmu wypróżnień, nieuwarunkowana zmianami organicznymi lub biochemicznymi. Przewlekłe zapalenie trzustki (łac. pancreatitis chronica) – przewlekła, zapalna choroba trzustki, charakteryzująca się postępującymi, nieodwracalnymi zmianami miąższu (z następowym włóknieniem) oraz przewodów trzustkowych, co prowadzi do stopniowego upośledzenia czynności zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczej tego narządu. Choroba ma przebieg wieloletni, jej podłożem jest najczęściej nadużywanie alkoholu, a dominującym objawem – zwykle ból brzucha. Jednym z następstw przewlekłego zapalenia trzustki jest wtórna cukrzyca.

    Ognisko zakażenia – zlokalizowana zmiana zapalna o charakterze przewlekłym spowodowana czynnikami bakteryjnymi, zwykle umiejscowiona w małej, ograniczonej przestrzeni i dająca najpierw objawy miejscowe, która jednak w przypadku obniżenia odporności może wywołać uogólniony odczyn ustrojowy zwany zakażeniem ogniskowym lub chorobą odogniskową. Jamistość rdzenia (łac. syringomielia, ang. syringomyelia) – przewlekła, dość rzadka choroba rdzenia kręgowego, a czasem także pnia mózgu (jamistość opuszki, syringobulbia) charakteryzująca się powstawaniem cewkowatych jam w rdzeniu kręgowym, zwykle w odcinku szyjnym, z tendencją do rozszerzania się na pozostałe odcinki. Choroba rozpoczyna się zwykle w trzeciej lub czwartej dekadzie życia i ma charakter powoli postępujący. Najczęstsze objawy to tzw. rozszczepienne zaburzenia czucia, osłabienie, często asymetryczne kończyn górnych z zanikami mięśniowymi, może dołączyć się także osłabienie kończyn dolnych i zaburzenia chodzenia a także (w późnym okresie choroby) zaburzenia zwieraczy. Przyczyna choroby pozostaje niejasna, chociaż interesujące jest współistnienie jej w dwóch trzecich przypadków z zespołem Arnolda-Chiariego. Leczenie jamistości rdzenia dotyczy przypadków z powiększającymi się jamami syringomielicznymi i polega na neurochirurgicznym drenażu jamy.

    Zespół Münchhausena – choroba z grupy zaburzeń pozorowanych polegająca na wywoływaniu u siebie objawów somatycznych w celu wymuszenia na personelu medycznym hospitalizacji. Pacjenci domagają się operacji chirurgicznych, aby doprowadzić do deformacji zdrowego organizmu. Zespół występuje u osób, które mają zaburzenia osobowości, zwłaszcza w psychopatii, oraz osób z tendencjami masochistycznymi lub obsesyjnymi. Celem zachowania jest wejście w rolę chorego. Zachowanie to często wiąże się ze znacznymi nieprawidłowościami w zakresie związków z innymi ludźmi.

    Dodano: 03.03.2010. 17:12  


    Najnowsze