• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Neuroradiochirurgia skuteczna w leczeniu guzów mózgu

    29.10.2011. 09:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Co roku u 3000 osób rozpoznaje się złośliwy nowotwór mózgu. Wielu mogą pomóc nowoczesne metody leczenia, choćby nóż gamma (Gamma Knife) - mówili uczestnicy konferencji prasowej w Centrum Radiochirurgii Allenort w Warszawie.

    Konferencja odbyła się z okazji IV Międzynarodowego Tygodnia Świadomości Nowotworów Mózgu (od 30 października do 5 listopada), nad którym patronat honorowy objęła małżonka prezydenta RP Anna Komorowska. Inicjatorami obchodów Tygodnia w Polsce są Fundacja Urszuli Jaworskiej oraz Klinika Neuroradiochirurgii Allenort.

    Bóle głowy, zaburzenia słuchu, wzroku czy mowy, napady padaczki - wszystko to może być objawem guza mózgu - mówił dr Sebastian Dzierzęcki, neurochirurg. Bywa, że nowotwór wykrywany jest przez przypadek - jedna z pacjentek uderzyła się w głowę, a tomografia komputerowa ujawniła guza zwanego oponiakiem.

    Nowotwory mózgu można podzielić na pierwotne (powstają w mózgu) i przerzutowe (przerzuty z innych miejsc). Nowotwory pierwotne dzielą się na łagodne i złośliwe. Pierwotne nowotwory mózgu są ważnym problemem onkologii dziecięcej - po białaczce to drugi co do częstości występowania nowotwór złośliwy wieku dziecięcego. Według statystyk Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem Polska jest obciążona wysokim ryzykiem zachorowania na nowotwór mózgu, zajmując 4. miejsce w Europie pod względem częstości występowania tego schorzenia. Liczba chorych najprawdopodobniej będzie rosła - coraz większa jest grupa ludności po 65. roku życia, zwiększa się też ekspozycja na czynniki rakotwórcze.

    Na świecie co roku ponad 50 tys. pacjentów leczonych jest nieinwazyjną metodą Gamma Knife, która polega na skupieniu w wybranym obszarze mózgu 192 wiązek promieniowania gamma wytwarzanego przez promieniotwórczy kobalt. Na głowie pacjenta montuje się specjalną ramę ze znacznikami, które umożliwiają precyzyjne wycelowanie w guz wiązek promieniowania. Sam zabieg symuluje się na monitorze tak długo, aż uda się osiągnąć optymalny efekt - wtedy dopiero zaczyna się naświetlanie Jak mówił prof. Mirosław Ząbek, tą techniką można leczyć także naczyniaki oraz - dzięki napromienianiu przysadki - niepoddające się leczeniu bóle u chorych terminalnie.

    W Polsce możliwość leczenia tą techniką istnieje tylko w jednym ośrodku - Centrum Radiochirurgii Allenort w Warszawie. Pierwsze zabiegi wykonywane były w marcu 2011 roku. Od 5 sierpnia 2011 roku leczenie jest finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Do początku października 2011 roku wykonano 94 procedury leczenia, z których skorzystali pacjenci z 15 województw. Najmłodsza pacjentka miała 16 lat, najstarszy pacjent - 83 lata. W grupie chorych poddanych zabiegom przeważały kobiety (82 proc.). Jak dotąd najczęściej rozpoznawalnymi i leczonymi zmianami byłyoponiaki (54 przypadki) oraz nerwiaki (11 przypadków).

    Obecnie na leczenie oczekuje ponad 200 pacjentów, którzy zostali zakwalifikowani do procedury Gamma Knife. Centrum Radiochirurgii Allenort w Warszawie jest w stanie przeprowadzić około 1 000 zabiegów rocznie.

    Jak przewiduje prof. Mirosław Ząbek, większość operacji guzów mózgu będzie w przyszłości wykonywana nie metodami czysto chirurgicznymi, a właśnie za pomocą radiochirurgii. Jej stosowanie ogranicza głównie wielkość guza - nie powinien być większy niż 4 cm.

    Skuteczne leczenie guzów mózgu nie byłoby możliwe bez nowoczesnych technik obrazowania, o których mówił dr Maciej Jakuciński. Przede wszystkim chodzi o tomografię komputerową (CT), pozytronową tomografię emisyjną (PET) oraz rezonans magnetyczny.

    Najlepiej do obrazowania mózgu nadaje się tomografia komputerowa. Im doskonalsza aparatura (nowsza i o silniejszym polu magnetycznym), tym drobniejsze szczegóły można rozróżnić podczas badania. W ramach samego rezonansu pojawiły się nowe techniki - na przykład rezonans funkcjonalny pozwala przewidzieć, czy zastosowane leczenie nie spowoduje u pacjenta chociażby utraty słuchu. Metody takie jak traktografia (śledzenie ruchu wody we włóknach nerwowych) pozwalają określić stosunek włókien nerwowych do guza i metabolizm tkanek. Dokładna analiza obrazów ułatwia odróżnienie zmian łagodnych od złośliwych

    Jak zauważyła obecna na konferencji pani Urszula Jaworska (założycielka Fundacji Urszuli Jaworskiej), pacjenci częściej dowiadują się o nowych metodach leczenia z internetu, niż od lekarza. Jedna z pacjentek była leczona przez specjalistów przez siedem lat, ale o naświetlaniu Gamma Knife dowiedziała się właśnie z internetowych serwisów.

    Po konferencji nastąpiło uroczyste wypuszczenie przez prelegentów i Ambasadorów chorych z guzami mózgu 150 balonów na znak solidarności z osobami, które zmagają się z tym nowotworem, jak również z tymi, które odeszły po latach walki z chorobą.

    PAP - Nauka w Polsce

    pmw/ tot/ bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Nóż gamma (ang. gamma knife) – urządzenie medyczne wykorzystywane w radiochirurgii, odmianie radioterapii stereotaktycznej – trójwymiarowej radioterapii, wykorzystującej wysokie wartości dawki (powyżej 10 Gy) w pojedynczej frakcji napromieniania, o bardzo wysokiej precyzji (z dokładnością powyżej 0,5mm). Operacja nożem gamma jest metodą konkurencyjną dla klasycznej neurochirurgii, stosowaną w najmniej inwazyjnym leczeniu guzów mózgu, w szczególności gdy przy użyciu tradycyjnej neurochirurgii usunięcie guza jest utrudnione. Nóż gamma jest również stosowany w celu uniknięcia powikłań chirurgicznych, a także u pacjentów, u których stan zdrowia wyklucza wykonanie klasycznej operacji. Głęboka stymulacja mózgu (ang. deep brain stimulation - DBS) – chirurgiczna metoda leczenia, polegająca na implantacji urządzenia zwanego rozrusznikiem mózgu, które wysyła impulsy elektryczne do określonej części mózgu. Śmierć mózgu – definicja śmierci utożsamiająca śmierć człowieka jako całości z nieodwracalnym ustaniem funkcji mózgu. Obecnie przyjęta w Polsce definicja śmierci jako śmierci całego mózgu obowiązuje od 2007 roku. Rozpoznanie śmierci mózgu pozwala na zaprzestanie dalszego, niecelowego leczenia oraz na pobranie ze zwłok narządów do celów transplantacyjnych.

    Zwojakoglejak desmoplastyczny wieku dziecięcego (ang. desmoplastic infantile ganglioglioma, DIG) – rzadki, mieszany glejowo-neuronalny nowotworowy guz mózgu, spotykany przede wszystkim w wieku niemowlęcym. Jest guzem o niskiej złośliwości (I° wg WHO). Ten typ nowotworu mózgu wyróżnił w 1987 roku VandenBerg i wsp.. Guzem niemal identycznym histologicznie i klinicznie jest desmoplastyczny niemowlęcy gwiaździak mózgu (ang. desmoplastic cerebral astrocytoma of infancy, DCAI), znany też jako powierzchowny gwiaździak opony twardej (ang. superficial dural astrocytoma) opisany przez Taratuto w 1984 roku. DCAI nie jest uwzględniony w najnowszej (2000) klasyfikacji guzów mózgu WHO. Proponowano objęcie obu guzów wspólną nazwą "desmoplastycznych guzów neuroepitelialnych położonych nadnamiotowo u dzieci", ale określenie nie przyjęło się. Rak mózgu – nieprawidłowe pojęcie, mające określać nowotworowy guz mózgu. Błąd polega na tym, że określenie rak w medycynie jest zarezerwowane dla nowotworów złośliwych wywodzących się z komórek nabłonkowych. W mózgu takich komórek jest stosunkowo mało. W obrębie ośrodkowego układu nerwowego, występuje rzadki rak splotu naczyniówkowego, wywodzący się z komórek produkujących płyn mózgowo-rdzeniowy. W mózgu mogą być również obecne przerzuty raków innych narządów (głównie raka płuc i raka piersi).

    Neuroteologia - dyscyplina naukowa w badaniach nad duchowością. Jej metodologia polega na używaniu neurologicznych metod obrazowania pracy mózgu takich jak np. EEG, FMRI, Pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa do ustalania związków pomiędzy aktywnością mózgu, a indywidualnym doświadczeniem duchowym. Badaniom w szczególności poddawane są siostry zakonne, Buddyści i inni ludzie wiary, którzy mają poczucie posiadania zdolności bezpośredniego komunikowania się z bóstwem. Nuroobrazowanie – metody umożliwiające obrazowanie struktury i funkcji mózgu. Metody neuroobrazowania pozwalają na obserwację czynności mózgu podczas przeprowadzania wybranych procesów, np. odliczania co 3, zapamiętywania twarzy, poruszania palcem wskazującym, czytania słów, itd. Neuroobrazowanie umożliwia lokalizację obszarów funkcjonalnych mózgu, odpowiednich dla danych procesów. Istotną sprawą jest to, aby w eksperymencie z wykorzystaniem neuroobrazownia dobrać odpowiednio warunek kontrolny dla wybranego warunku eksperymentalnego (zadania wykonywanego przez osobę badaną). Do badań tego typu można stosować funkcjonalny magnetyczny rezonans jądrowy.

    Gwiaździak włosowatokomórkowy (gąbczak, łac. astrocytoma pilocyticum, spongioblastoma, ang. pilocytic astrocytoma) – nowotworowy guz mózgu. Jest guzem o małej złośliwości (I° według WHO). Najczęściej lokalizuje się w półkulach mózgu, podwzgórzu, przednim odcinku drogi wzrokowej (glejak nerwu wzrokowego) i móżdżku. Postępowanie lecznicze zależy od umiejscowienia guza. Glejakowatość mózgu (ang. gliomatosis cerebri) – dość rzadki, złośliwy nowotwór mózgu szeregu astrocytarnego. Występuje głównie u ludzi młodych. Jest guzem o pośrednim stopniu złośliwości (II/III° wg WHO).

    Porażenie połowicze, hemiplegia – porażenie mięśni jednej połowy ciała (niedowład połowiczy, hemiparesis to z kolei niedowład mięśni jednej połowy ciała). Spowodowane jest uszkodzeniem drogi korowo-rdzeniowej w mózgu. Niedowład występuje po stronie przeciwnej do lokalizacji uszkodzenia z uwagi na skrzyżowanie dróg korowo-rdzeniowych (piramidowych)- droga rozpoczynająca się w jednej półkuli przechodzi na stronę przeciwną w pniu mózgu (skrzyżowanie piramid). Jeśli uszkodzenie występuje w torebce wewnętrznej mózgu porażenie połowicze przybiera charakterystyczną postać porażenia typu Wernickego-Manna. Jeśli uszkodzenie jest w lewej półkuli, to porażone będą kończyny po prawej stronie. Porażenie połowiczne najczęściej jest stwierdzane w przebiegu zawału mózgu, krwotoku do jamy czaszki (w tym udaru mózgu pochodzenia krwotocznego), bywa również objawem guza mózgu.

    Nerwiak komórkowy ośrodkowy (ang. central neurocytoma) – rzadki, nowotworowy guz mózgu. Jest guzem o pośredniej złośliwości (II° według WHO). Został opisany w 1982 roku przez Hassouna i wsp. Występuje równie często u kobiet i mężczyzn, zwykle około 30. roku życia. Objawia się klinicznie wodogłowiem, często niesymetrycznym. Uszkodzenie miąższu mózgu wywołuje później objawy ogniskowe. Leczeniem z wyboru jest resekcja guza, o ile zmiana zostanie usunięta całkowicie, rokowanie jest bardzo dobre.

    Niedokrwienie mózgu (ang. cerebral ischaemia, łac. ischaemia cerebri) – zaburzenie krążenia krwi w mózgu, spowodowane zakrzepem, skurczem lub uszkodzeniem ściany w określonej tętnicy doprowadzającej krew do mózgu, zatorem takiej tętnicy (najczęstsze są zatory sercowopochodne - materiał zatorowy np. skrzeplina pochodzi z jam serca lub tętniczo-tętnicze - materiałem zatorowym jest skrzeplina przyścienna w tętnicy). Niedokrwienie mózgu może dawać objawy przemijające i jeśli wycofują się one w ciągu 24 godzin, to określamy je jako przejściowe niedokrwienie mózgu czyli TIA, może też spowodować uszkodzenie trwałe i wtedy jest ono określane jako udar mózgu niedokrwienny. PACI (ang. partial anterior circulation infarct) – częściowy zawał mózgu obejmujący zakres unaczynienia tętnicy przedniej lub środkowej mózgu. Jest to rodzaj zawału mózgu związany z częściową niedrożnością jednej z tętnic krążenia przedniego mózgu (obejmującego tętnicę środkową i tętnicę przednią).

    Dodano: 29.10.2011. 09:47  


    Najnowsze