• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nobel z medycyny za badania nad odpornością; jeden z noblistów nie żyje

    04.10.2011. 00:53
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Bruce Beutler, Jules Hoffmann oraz Ralph Steinman zostali w poniedziałek laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii 2011. Okazało się jednak, że Steinman zmarł 30 września, o czym nie wiedział przyznający nagrodę Komitet Noblowski.


    Nazwiska laureatów ogłoszono przed południem w Sztokholmie. Beutler i Hoffmann podzielą się połową nagrody w wysokości 10 mln koron szwedzkich (ok. 1,5 mln dolarów).

    Drugą połowę miał otrzymać Steinman. Jednak już po ogłoszeniu werdyktu jego uczelnia - Uniwersytet Rockefellera w Nowym Jorku - poinformowała Komitet Noblowski, że uczony zmarł 30 września z powodu raka trzustki. Wiadomość o śmierci uczelnia otrzymała od jego rodziny w poniedziałek rano, tamtejszego czasu.

    Sekretarz generalny Komitetu Noblowskiego Goran Hansson powiedział, że podejmując decyzję o przyznaniu Nobla, Komitet nie wiedział o śmierci Steinmana. Jak wyjaśnił szwedzkiej agencji informacyjnej TT, panel ekspertów przeanalizuje, co zrobić z pieniędzmi przeznaczonymi na nagrodę, ale nie wybierze innego laureata. Zgodnie ze zmienionym w 1974 r. regulaminem, Nagrody Nobla przyznawane są żyjącym osobom. W ciągu kilku dni Komitet Noblowski poinformuje o swojej decyzji.

    W tym roku w dziedzinie medycyny i fizjologii Noblem nagrodzono naukowców za odkrycia dotyczące funkcjonowania układu odpornościowego. Amerykanin Bruce Beutler i Francuz Jules Hoffmann wyjaśnili, jak działa tzw. wrodzony układ odpornościowy. Jest to pierwsza linia obrony systemu immunologicznego, gdy patogeny, takie jak bakterie i wirusy, pokonają bariery fizyczne, chemiczne i biologiczne organizmu. Jest to odpowiedź natychmiastowa, lecz nieswoista (nie jest skierowana przeciwko konkretnym zarazkom).

    Zasługą pochodzącego z Kanady Ralpha Steinmana było odkrycie komórek dendrytycznych, pełniących kluczową rolę w drugiej linii obrony immunologicznej, czyli w tzw. adaptacyjnym układzie odpornościowym. Tego rodzaju odporność wytwarza się po tym, jak organizm zetknie się z patogenem i go wyeliminuje, ale jednocześnie zapamięta go tak, żeby można było uruchomić reakcję odpornościową natychmiast po ponownym ataku drobnoustroju.

    Oba rodzaje odporności, wrodzonej i adaptacyjnej, funkcjonują dzięki temu, że układ odpornościowy potrafi rozróżnić własne molekuły od obcych, nazywanych antygenami. Są to białka i substancje chemiczne wzbudzające przeciwko sobie odpowiedź odpornościową. Ponieważ organizm wytwarza przeciwko nim "pasujące" do nich przeciwciała, antygeny nazywane są również generatorami przeciwciał.

    "Zdumiewające jest to, że odkrycia zostały dokonane pod koniec XX wieku, kiedy już wiedzieliśmy, w jaki sposób układ immunologiczny niszczy bakterie czy wirusy" - powiedział PAP immunolog prof. Janusz Marcinkiewicz.

    Nobel z medycyny i fizjologii jest "w pełni zasłużony, choć konkurencja była silna" - ocenił prof. Paweł Kisielow z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN we Wrocławiu.

    Jak podkreśliła prof. Jolanta Myśliwska, kierownik Katedry Immunologii na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym, wiedzę uzyskaną dzięki odkryciom jednego z noblistów, Ralpha Steinmana, wykorzystuje się w transplantologii, terapii nowotworów i leczeniu niektórych chorób autoimmunizacyjnych.

    "Implikacje praktyczne tych odkryć są ogromne. Już w tej chwili dysponujemy lekami, które działając na zidentyfikowane cząsteczki mogą regulować odpowiedź układu odpornościowego. Kilka takich leków jest już zarejestrowanych, ale lawina przed nami" - powiedział PAP kierownik Zakładu Immunologii WUM prof. Jakub Gołąb.

    Zdaniem dr. hab. Sergiusza Markowicza, odkrycia tegorocznych noblistów są tym ważniejsze, że używając substancji, które pobudzają odporność wrodzoną można wzmacniać również odpowiedź nabytą. "Przyszłością medycyny jest sterowanie oboma ramionami odpowiedzi immunologicznej" - powiedział.

    Amerykanin Bruce A. Beutler z wydziału genetyki Scripps Research Institute w La Jolla w Kalifornii jest pionierem badań nad procesem zapalnym i odpornością wrodzoną. "To naprawdę jeden z najszczęśliwszych dni w moim życiu" - powiedział laureat w rozmowie z dziennikarzem agencji Reuters.

    Drugi z laureatów prof. Jules A. Hoffmann zaczynał swoją karierę naukową od badania komórek krwi szarańczy wędrownej, ale kluczowe doświadczenia, które przyniosły mu Nobla, przeprowadził w latach 90. na muszkach owocowych. Uznaje się go za odkrywcę roli rodziny receptorów Toll w zwalczaniu zakażeń.

    Dr Ralph Steinman historycznego odkrycia komórek dendrytycznych dokonał na Uniwersytecie Rockefellera. Ukazanie się w 1973 roku artykułu, w którym po raz pierwszy został użyty termin "komórka dendrytyczna", zapoczątkowało szereg badań nad wykorzystaniem tych komórek w różnych rodzajach terapii. 

    PAP - Nauka w Polsce

    ekr/ zbw/ jjj/ zan/ lt/ koc/ agt/ jra/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Odporność humoralna - jeden z mechanizmów odporności swoistej. W reakcji odpornościowej humoralnej organizm wykorzystuje różne substancje chemiczne, najważniejszymi są w niej przeciwciała (białka odpornościowe). Przeciwciała są produkowane, a następnie uwalniane przez uczulone limfocyty B w odpowiedzi na pojawiający się w organizmie antygen. CpG – niemetylowane sekwencje CpG to fragmenty DNA bakterii rozpoznawane za pomocą receptora TLR9 przez komórki układu odpornościowego. CpG jest celem odpowiedzi odpornościowej nieswoistej. Autoimmunizacja – odpowiedź odpornościowa układu odpornościowego organizmu, w przebiegu której powstają nieprawidłowo skierowane przeciw własnym tkankom limfocyty T lub przeciwciała i która może prowadzić do powstania chorób autoimmunologicznych.

    Odporność – zestaw wszystkich mechanizmów biorących udział w wytworzeniu odpowiedzi odpornościowej. W znaczeniu bardziej ogólnym oznacza zdolność do czynnej i biernej ochrony organizmu przed patogenami.
    Badaniem odporności zajmuje się immunologia. Aby organizm mógł zachowywać odporność, większość szczepień trzeba co pewien czas powtarzać. Odpowiedź odpornościowa, odpowiedź immunologiczna, reakcja odpornościowa lub immunologiczna – całokształt zmian, jakie zachodzą w organizmie pod wpływem kontaktu z antygenem. Każda odpowiedź odpornościowa składa się z:

    Fagocytoza (gr. phagein – jeść, kytos – komórka) – rodzaj endocytozy spotykany u komórek i organizmów jednokomórkowych. Polega na pobraniu ze środowiska pokarmów stałych, odizolowaniu od cytozolu poprzez utworzenie wodniczki pokarmowej (lub innego tworu o podobnym przeznaczeniu, np. heterofagocyty) i trawieniu z udziałem lizosomów. W tym procesie nie następuje utrata błony komórkowej. Ewentualne niestrawione resztki są usuwane przez włączenie się wodniczki z powrotem w błonę komórkową (jest to egzocytoza). Fagocytoza jest powszechnym zjawiskiem u pierwotniaków, ale występuje też u organizmów wielokomórkowych: makrofagi człowieka niszczą codziennie miliardy starych erytrocytów. Fagocytoza jest skuteczną metodą obrony przed organizmami chorobotwórczymi, stanowiąc ważny element odporności nieswoistej. Zjawisko fagocytozy odkrył w 1882 roku Ilja Miecznikow. Za badania z zakresu odporności organizmu otrzymał w 1908 Nagrodę Nobla. Neutrofile, granulocyty obojętnochłonne – komórki układu odpornościowego należące do granulocytów. Pełnią zasadniczą rolę w odpowiedzi odpornościowej przeciwko bakteriom, ale nie pozostają obojętne również względem innych patogenów. Ich znaczenie wynika głównie z faktu szybkiego reagowania na obce organizmowi substancje. Jest ono możliwe dzięki obecności odpowiednich receptorów na powierzchni komórki z jednej strony, z drugiej zaś dzięki możliwości wytwarzania wolnych rodników oraz użycia całej gamy białek o właściwościach bakteriobójczych i bakteriostatycznych.

    Georges Jean Franz Köhler (ur. 17 marca 1946 w Monachium, zm. 1 marca 1995 we Fryburgu Bryzgowijskim) – niemiecki biolog. W 1984 wspólnie z Césarem Milsteinem i Nielsem K. Jerne zdobył Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny za odkrycie mechanizmu powstawania przeciwciał monoklonalnych oraz inne badania układu odpornościowego. Interleukina 1 (IL-1) – zbiorcza nazwa, którą określa się cytokiny o kluczowym znaczeniu dla procesu zapalnego i szerokim spektrum działania. Cytokina ta jest wydzielana w odpowiedzi na różne antygeny pochodzenia wirusowego, bakteryjnego i grzybiczego. Oprócz komórek układu odpornościowego wydzielać ją mogą również komórki "nieimmunologiczne", takie jak keratynocyty, co jeszcze podkreśla jej rolę jako uniwersalnego czynnika pobudzającego reakcję zapalną. IL-1 jest także zdolna do indukowania wydzielania innych cytokin prozapalnych, takich jak: IFN-γ, Interleukina 6 czy TNF. IL-1 wpływa również na procesy odpowiedzi swoistej, indukując wydzielanie interleukiny 6 przez limfocyty T oraz wpływając na rozwój limfocytów B. Ogólnie można powiedzieć, że IL-1 wpływa aktywująco na leukocyty oraz wiele innych komórek nie związanych bezpośrednio z układem odpornościowym, bierze bowiem udział także w przebudowie tkanek, syntezie białek ostrej fazy, wywołuje senność i jest pirogenem.

    Odpowiedź odpornościowa wtórna - odpowiedź immunologiczna, występująca po uprzednim kontakcie z antygenem, podczas którego organizm nabywa odporności na ten antygen. Jeśli ten sam patogen pojawi się ponownie, układ odpornościowy reaguje wytwarzając większe ilości IgG. Uczestniczą w niej komórki pamięci, w które różnicują się limfocyty T i B.

    Limfocyty B, inaczej limfocyty szpikozależne (B od łac. Bursa Fabricii - kaletka Fabrycjusza) - komórki układu odpornościowego należące do limfocytów odpowiedzialne za humoralną odpowiedź odpornościową, czyli wytwarzanie przeciwciał. Limfocyty B powstają w szpiku kostnym, a w przebiegu odpowiedzi immunologicznej różnicują się w obwodowych narządach limfatycznych w komórki plazmatyczne i komórki pamięci. Stężenie limfocytów B we krwi obwodowej wynosi 0,06–0,66 x 10/l.

    Interleukina 1 (IL-1) – zbiorcza nazwa, którą określa się cytokiny o kluczowym znaczeniu dla procesu zapalnego i szerokim spektrum działania. Cytokina ta jest wydzielana w odpowiedzi na różne antygeny pochodzenia wirusowego, bakteryjnego i grzybiczego. Oprócz komórek układu odpornościowego wydzielać ją mogą również komórki "nieimmunologiczne", takie jak keratynocyty, co jeszcze podkreśla jej rolę jako uniwersalnego czynnika pobudzającego reakcję zapalną. IL-1 jest także zdolna do indukowania wydzielania innych cytokin prozapalnych, takich jak: IFN-γ, Interleukina 6 czy TNF. IL-1 wpływa również na procesy odpowiedzi swoistej, indukując wydzielanie interleukiny 6 przez limfocyty T oraz wpływając na rozwój limfocytów B. Ogólnie można powiedzieć, że IL-1 wpływa aktywująco na leukocyty oraz wiele innych komórek nie związanych bezpośrednio z układem odpornościowym, bierze bowiem udział także w przebudowie tkanek, syntezie białek ostrej fazy, wywołuje senność i jest pirogenem.

    Dodano: 04.10.2011. 00:53  


    Najnowsze