• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Noc bez szklanki wody

    03.03.2010. 16:36
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Trzy rodzaje komórek w naszym mózgu współdziałają hamując pragnienie podczas nocnego snu, a jednocześnie zapobiegając odwodnieniu organizmu - informują naukowcy z Kanady na łamach pisma "Nature Neuroscience".

    Ilość wody zatrzymywanej w naszym ciele jest pod ścisłą kontrolą wazopresyny - hormonu uwalnianego przez tzw. komórki neurowydzielnicze w podwzgórzu mózgu. Wazopresyna zwiększa resorpcję czyli odzyskiwanie wody z moczu. Komórki neurowydzielnicze, które ją uwalniają są aktywowane przez tzw. komórki osmosensoryczne zdolne do monitorowania zawartości wody we krwi.

    W podwzgórzu mózgu obecne są również komórki głównego zegara biologicznego naszego organizmu tzw. jąder nadskrzyżowaniowych. Codzienne, powtarzające się rytmicznie zmiany aktywności tych komórek wpływają na naturalny rytm naszego organizmu, odczucia głodu i sytości, potrzeby snu itp.

    Eric Trudel oraz Charles Bourque z Research Institute of the McGill University Health Centre w Quebecu badali połączenia i mechanizmy przekazywania sygnału pomiędzy tymi trzema grupami komórek.

    Zaobserwowali, że późną nocą połączenie między komórkami osmosensorycznymi kontrolującymi poziom wody, a wydzielającymi wazopresynę komórkami neurowydzielniczymi, stają się silniejsze - także nawet niewielki spadek poziomu wody powoduje znaczący wzrost uwalniania wazopresyny i zwiększenie resorpcji wody z moczu.

    Ponadto naukowcy wykazali, że nocą maleje aktywność jąder nadskrzyżowaniowych mózgu. Kiedy w sztuczny sposób badacze zwiększyli pobudzenie komórek zegara biologicznego, okazało się że połączenia pomiędzy komórkami osmosensorycznymi i neurowydzielniczymi słabną.

    Zdaniem autorów pracy, ich wyniki pozwalają stwierdzić, że aktywacja jąder nadskrzyżowaniowych osłabia połączenia pomiędzy komórkami osmosensorycznymi i neurowydzielniczymi i działa jak hamulec.

    W ciągu dnia, poziom wody w organizmie można uzupełnić po prostu wypijając jej trochę. W nocy sytuacja się zmienia - aktywność zegara biologicznego spada, co zwalnia hamulec i umożliwia większą resorpcję wody z moczu.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Resorpcja w nerkach (wchłanianie zwrotne) - jest to drugi etap tworzenia się moczu. Z moczu pierwotnego do krwi powraca wiele ważnych i cennych substancji dla organizmu. Proces przebiega bardzo intensywnie, gdyż kanaliki nefronów otacza gęsta sieć włosowatych naczyń krwionośnych. Wchłanianiu zwrotnemu podlegają: znaczna część wody, soli mineralnych, witamin, glukoza, aminokwasy, jony niektórych pierwiastków i innych składników odżywczych zawartych w moczu pierwotnym. Dzięki temu zagęszcza się mocz oraz zmienia się jego skład. Ok. 1,5 litra moczu powstaje w wyniku wchłaniniania zwrotnego. Skład moczu ostatecznego to : znaczna część wody, ok. 95%. Związki organiczne (m.in. mocznik i barwniki moczu), ok. 2,5%. Sole mineralne ( w większości chlorek sodu), ok. 1,5%. Zachodzi w kanalikach nefronów. Pragnienie – jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych organizmu, przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody. Pragnienie wzrasta wraz ze zmniejszaniem się ogólnej objętości płynu w ustroju lub ze zwiększeniem się ilości niektórych substancji, takich jak np. sole. Jeżeli poziom wody spada poniżej pewnego progu albo koncentracja jonów soli dochodzi do pewnego poziomu to wówczas osmoreceptory znajdujące się w przedniej części podwzgórza umożliwiają tej części mózgu wzmożenie procesu pragnienia. Protoksylem – jeden z rodzajów drewna pierwotnego, powstający jako pierwszy. Tkanka ta zbudowana jest z komórek, które jako pierwsze różnicują się z prokambium. Komórki protoksylemu są rozciągliwe, co umożliwia dalszy wzrost organu. Cienkie ściany komórek od wewnątrz wzmocnione są zgrubieniami w kształcie pierścieni lub spirali. Zdrewniałe zgrubienia chronią komórkę przed zgnieceniem podczas rozciągania, mającego miejsce podczas wzrostu korzenia lub łodygi. W skład protoksylemu mogą wchodzić cewki, naczynia i komórki parenchymatyczne. W tkance brak jest włókien drzewnych. Naczynia protoksylemu są komórkami martwymi, służącymi do przewodzenia wody.

    Hydroidy – komórki przystosowane do przewodzenia wody w rdzeniu gametoforów mchów. Wraz z leptoidami tworzą tkankę przewodzącą, niezbyt wydajną w swej funkcji (mchy korzystają nie tylko z wody pobieranej z podłoża, ale także absorbowaną z otoczenia całą powierzchnią). Hydroidy w dojrzałym stadium funkcjonalnym są komórkami martwymi, o dość dużym świetle, o zgrubiałych błonach zewnętrznych (bocznych) i skośnych, cienkich błonach poprzecznych (oddzielających komórki położone nad sobą w gametoforze). Gospodarka wodami – to wszelkie działania z zakresu planowania, rozwijania, dystrybuowania i zarządzania optymalnym zużyciem wody. Zrównoważone planowanie w obszarze gospodarki wodami uwzględnia konkurencję o zasoby w taki sposób, by przyczynić się do sprawiedliwej alokacji wody, która w całości zaspokoi popyt i różnorodne rodzaje przeznaczenia wody.

    Bateria dwuuchwytowa (z dwoma kurkami) – typ baterii, w której mieszanie wody odbywa się poprzez regulację pokrętłami zaworów ciepłej i zimnej wody. W ten sposób regulowane są temperatura i strumień wypływającej wody. Ustawianie odpowiedniej temperatury może trwać nawet kilkadziesiąt sekund, powodując zwiększone zużycie wody. Cytokiny − białka wpływające na wzrost, proliferację i pobudzenie komórek biorących udział w odpowiedzi odpornościowej oraz komórek hemopoetycznych. Cytokiny mogą wybiórczo pobudzać odpowiedź komórkową lub humoralną, co w połączeniu z ich ilością (ponad 100 opisanych cytokin i wciąż odkrywane nowe) powoduje, że powstaje niezwykle skuteczny, ale także bardzo skomplikowany i czuły system powiązań pomiędzy komórkami układu odpornościowego, tzw. sieć cytokin. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że cytokiny wpływają nie tylko na leukocyty, ale także na inne komórki organizmu, stymulując powstawanie gorączki, regulując morfogenezę komórek i tkanek, czy też biorąc udział w procesach patologicznych działając cytotoksycznie. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę oddziaływania pomiędzy cytokinami. Te i inne fakty nakazują spojrzeć na cytokiny nie tylko jako na białka działające lokalnie, ale także jako na grupę cząsteczek o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania organizmu.

    Rośliny pojkilohydryczne – rośliny cechujące się zmiennym uwodnieniem organizmów, które zależy i niewiele różni się od nawodnienia otoczenia. Typową cechą komórek tych roślin jest brak centralnie położonej wakuoli. Pomimo zmian zawartości wody nie dochodzi do uszkodzenia ultrastruktury komórki i po okresie suchy organizmy pojkilohydryczne powtórnie wykazują pełną aktywność metaboliczną. Strategię adaptacyjną polegającą na dopuszczeniu wysuszenia organizmu stosują mszaki oraz porosty. Zdolności do przetrwania organizmu po wysuszeniu wykazują także niektóre rośliny nagonasienne i okrytonasienne. Jednak strategia ta jest typowa dla wszystkich ziaren pyłku i nasion. Perlit (szkło wulkaniczne) – naturalnie występująca skała pochodzenia wulkanicznego. Zawiera dużą ilość związanej wody (2–6%). Szybkie ogrzanie perlitu do temperatury powyżej 871 °C powoduje odparowanie wody i powstanie struktury ekspandowanej. Perlit po odparowaniu wody zwiększa swoją pierwotną objętość do 20 razy i zmienia barwę z szarej na śnieżnobiałą. Charakteryzuje się bardzo małym ciężarem i pęcherzykowatą strukturą, dzięki czemu nadaje się jako materiał do tworzenia izolacji zimnochronnych (zamknięte pęcherzyki powietrza działają jak mikrotermosy).

    Stan wody jest to wzniesienie zwierciadła wody w cieku ponad umowny poziom odniesienia (co nie jest równoznaczne z głębokością cieku). Należy rozróżnić pojęcia stan wody i poziom wody. Są to te same wielkości fizyczne, jednak podawane względem różnych odniesień. Poziomy terenu liczymy od przyjętego poziomu morza, dlatego wysokość na której znajdują się obiekty na Ziemi wyrażamy w metrach nad poziomem morza. W Polsce sieć wodowskazowa odniesiona jest obecnie do poziomu morza w Kronsztadzie w Rosji.

    Ekonomiczny poziom wycieków (EPW, "OPW - optymalny poziom wycieków", "optymalny trend strat z wycieków") - poziom strat wody w sieci wodociągowej (również wieloletni trend), przy którym sumaryczne nakłady eksploatatora sieci na detekcję i usuwanie wycieków oraz koszty strat wody osiągają minimum. Jest to ekonomiczne optimum utrzymania ruchu sieci, przy którym dostawa wody /koszty eksploatacji i inwestycji/ kontynuowana jest po najmniejszych kosztach. Pojęcie optymalnego/ekonomicznego poziomu wycieków wiąże się bezpośrednio z normatywem taniej wody - wprowadzonym przez IWA dla wiejskich i miejskich sieci wodociągowych. Jeśli dostawca wody posiada wdrożony optymalny poziom wycieków i dąży do jego uzyskania w kolejnych latach wówczas woda sprzedawana odbiorcom jest najtańsza. Dostawca wody w celu osiągnięcia ekonomicznego poziomu wycieków może również używać szybszych operacyjnych metod, takich jak ekonomiczny remodelling strat.

    Dodano: 03.03.2010. 16:36  


    Najnowsze