• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowe badania nad schorzeniami mózgu

    25.02.2013. 16:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Schorzenia mózgu, w tym zaburzenia rozwojowe, psychiatryczne i zaburzenia zwyrodnieniowe układu nerwowego, są ogromnym obciążeniem, zarówno pod względem ogromu ludzkich cierpień, jak i kosztów gospodarczych. Wiele schorzeń ma charakter chroniczny i nieuleczalny, przy czym mogą im towarzyszyć różne rodzaje niepełnosprawności, trwających wiele lat, a nawet dziesięcioleci. Oznacza to, że obciążenia związane z tymi schorzeniami są znacznie większe niż mogłyby na to wskazywać same wskaźniki śmiertelności. Ponadto, według badań przeprowadzonych niedawno przez Europejską Radę Mózgu (European Brain Council - EBC), przewiduje się, że koszty związane ze schorzeniami, takimi jak depresja, lęk, bezsenność czy demencja, będą rosnąć wraz ze wzrostem długości życia, stając się najważniejszym wyzwaniem ekonomicznym dla europejskiej opieki zdrowotnej.

    Badania nad mózgiem są wspierane w ramach siódmego programu ramowego (7PR 2007-2013), co obejmuje działania pod hasłem "Research on the brain and related diseases" (Badania nad schorzeniami mózgu i innymi schorzeniami pokrewnymi), podejmowane w ramach obszaru tematycznego "Zdrowie". W tych działaniach nacisk kładziony jest na badania translacyjne, co oznacza zastosowanie podstawowych odkryć w praktyce klinicznej. W ramach pierwszych pięciu zaproszeń do składania wniosków w 7PR sfinansowano 39 projektów związanych z tymi działaniami, na łączną kwotę 194 mln euro. Jednym z nich jest projekt Paradise ("Psychosocial fActors Relevant to brain DISorders in Europe").

    Celem projektu Paradise jest opracowanie i przetestowanie nowego innowacyjnego podejścia poprzez zgromadzenie danych klinicznych dotyczących psychospołecznych trudności będących udziałem osób cierpiących na schorzenia mózgu. Choć istnieją przekonujące dowody, że ogólne osobiste, społeczne i gospodarcze koszty związane ze schorzeniami mózgu są wysokie, to jednak zdaniem konsorcjum projektu Paradise, koszty te są niedoszacowane. Przyczyną jest brak niezbędnych danych. Te schorzenia definiuje się za pomocą kryteriów diagnostycznych, w których nie uwzględnia się pełnego zakresu problemów psychospołecznych wpływających w rzeczywistości na doświadczenia cierpiących na nie osób.

    Podstawą istniejących w Europie danych dotyczących problemów psychospołecznych są kryteria diagnostyczne poszczególnych schorzeń, co sprawia, że dane te przyjmują postać zawężonych "silosów informacji", które nie są wszechstronne ani nie umożliwiają przeprowadzania porównań pomiędzy różnymi schorzeniami. Istnienie osobnych silosów informacji oznacza, że przy planowaniu i ocenie leczenia oraz przy ocenie wyników ignoruje się wspólne zagadnienia związane z psychospołecznymi konsekwencjami różnych schorzeń, co ogranicza sprawność i skuteczność leczenia, a w efekcie zwiększa koszty związane ze świadczeniem opieki społecznej i zdrowotnej.

    Nowe podejście zastosowane w tym projekcie polega na tym, że te trudności nie będą łączone z diagnozami konkretnych schorzeń pacjentów, ale będą uznawane za problemy wspólne dla osób cierpiących na bardzo różne schorzenia mózgu. W projekcie wzięto pod uwagę demencję, depresję, padaczkę, migrenę, stwardnienie rozsiane, chorobę Parkinsona, schizofrenię, udar mózgu oraz schorzenia związane z uzależnieniami.
    Jeżeli to nowe podejście jest słuszne, wówczas nowa metoda gromadzenia informacji może znacząco zmienić sposób, w jaki lekarze organizują i świadczą usługi zdrowotne na rzecz osób ze schorzeniami mózgu w całej Europie. To natomiast pozwoli podnieść jakość ich życia oraz otworzy nowe możliwości. Zatem w celu przetestowania tego podejścia, w ramach projektu wybrano reprezentatywną i heterogeniczną próbę schorzeń: demencja, depresja, padaczka, migrena, stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona, schizofrenia, udar mózgu oraz uzależnienia.

    Na podstawie systematycznych przeglądów piśmiennictwa dotyczącego każdego z tych dziewięciu schorzeń mózgu, grup tematycznych i rozmów z pacjentami, a także obszernych informacji pochodzących od ekspertów zajmujących się praktyką kliniczną, w ramach projektu Paradise zidentyfikowano istotne trudności napotykane powszechnie w przebiegu wielu z tych schorzeń. Te informacje posłużyły do opracowania projektu narzędzia do gromadzenia danych o nazwie Paradise Protocol (Protokół Paradise), służącego do gromadzenia danych zharmonizowanych za pomocą spójnej podstawy koncepcyjnej, generującego porównywalne dane dotyczące poszczególnych schorzeń mózgu. Tego narzędzia użyto do opracowania metryki problemów psychospołecznych. Wyniki potwierdzają ponadto, że problemy psychospołeczne stanowią przeszkody, z którymi osoby cierpiące na te schorzenia zmagają się na co dzień. Są to przeszkody uniemożliwiające im włączenie się w życie społeczne oraz pełny w nim udział.

    Ogólnym celem projektu jest opracowanie protokołu złożonego z 24 pytań dotyczących problemów psychospołecznych, na podstawie którego można generować i porównywać profile pacjentów. Protokół Paradise, a także zgromadzone dane zharmonizowane, zapewnią materiały na potrzeby przyszłej strategii europejskiej dotyczącej schorzeń mózgu.

    Zasadniczo uczestnicy projektu wykazali, że w przypadku osób cierpiących na schorzenia mózgu, kwestią naprawdę istotną jest radzenie sobie z problemami psychospołecznymi, takimi jak mobilność, włączenie się w działania społeczności, czy po prostu radzenie sobie z codziennymi czynnościami. Wielu z tych problemów nie można odpowiednio rozwiązać wyłącznie za pomocą interwencji medycznych i konieczne są uzupełniające interwencje psychologiczne i społeczne. Metoda stosowana w ramach projektu Paradise powinna zatem doprowadzić do skuteczniejszego planowania interwencji oraz zarządzania nimi, a tym samym do poprawienia jakości życia osób cierpiących na schorzenia mózgu.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Głęboka stymulacja mózgu (ang. deep brain stimulation - DBS) – chirurgiczna metoda leczenia, polegająca na implantacji urządzenia zwanego rozrusznikiem mózgu, które wysyła impulsy elektryczne do określonej części mózgu. Prewencja rentowa - działanie prowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych mające na celu leczenie ludzi pobierających od dłuższego czasu (min. 30 dni) zasiłek dla bezrobotnych i mających realną szansę na odzyskanie zdolności do pracy. Najczęściej są to ludzie cierpiący na choroby układu krążenia lub schorzenia układu ruchu. ZUS ma za zadanie wspierać ubezpieczonych, aby zminimalizować wydatki na świadczenia z tytułu niezdolności do pracy. W tym orzeka, a następnie kieruje na rehabilitację leczniczą i pokrywa część kosztów tej rehabilitacji. Zadaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest również przeprowadzanie badań na temat przyczyn inwalidztwa (wynikłego z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych) oraz finansowe wspieranie badań naukowych dotyczących tych kwestii. Wstrząśnienie mózgu – zaburzenie czynności pnia mózgu, będące wynikiem urazu lub zniesienia czynności komórek zwojowych mózgu bez znaczących zmian anatomicznych.

    Projekt poznania ludzkiego cognomu (ang. Human Cognome Project) – zespół projektów badawczych mających na celu rozszyfrowanie działania ludzkiego mózgu. Nazwa cognom bierze się od łacińskiego cogito (myślę) i nawiązuje do nazwy genom. Cognom oznacza zespół cech określających sposób myślenia człowieka. Podstawowym założeniem projektu jest próba zrozumienia mózgu ludzkiego jako bardzo skomplikowanej maszyny. Naukowcy chcą odszyfrować sposób działania naszego umysłu podobnie, jak to się udało w Projekcie poznania ludzkiego genomu. Śpiączka farmakologiczna – stosowana wyłącznie w zamkniętej opiece medycznej metoda leczenia polegająca na wyłączeniu funkcji mózgu odpowiedzialnych za odbieranie bodźców zewnętrznych. Podczas ś.f. następuje odseparowanie sfer mózgu działających automatycznie od tych, które reagują na środowisko zewnętrzne.

    PACI (ang. partial anterior circulation infarct) – częściowy zawał mózgu obejmujący zakres unaczynienia tętnicy przedniej lub środkowej mózgu. Jest to rodzaj zawału mózgu związany z częściową niedrożnością jednej z tętnic krążenia przedniego mózgu (obejmującego tętnicę środkową i tętnicę przednią). Pranie mózgu (nazywane także reformą procesu myślenia albo reedukacją) — termin używany na określenie działań przymusowych albo o charakterze dobrowolnym mających na celu zmianę poglądów lub zachowań jednej lub większej liczby osób. Dyskusyjne jest to, od jakiego momentu działanie nakierowane na zmianę osobowości należy uznać za pranie mózgu.

    Śmierć mózgu – definicja śmierci utożsamiająca śmierć człowieka jako całości z nieodwracalnym ustaniem funkcji mózgu. Obecnie przyjęta w Polsce definicja śmierci jako śmierci całego mózgu obowiązuje od 2007 roku. Rozpoznanie śmierci mózgu pozwala na zaprzestanie dalszego, niecelowego leczenia oraz na pobranie ze zwłok narządów do celów transplantacyjnych. Ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia (ang. Acute Disseminated Encephalomyelitis ADEM) – autoimmunologiczna demielinizacyjna choroba mózgu bardzo podobna do stwardnienia rozsianego (SM), które zazwyczaj jest chroniczną nawracającą i cofającą się chorobą młodych dorosłych, podczas gdy ADEM jest zazwyczaj jednofazową chorobą dzieci. Nieprawidłowe wyniki badań immunoglobulin w płynie mózgowo-rdzeniowym są znacznie rzadsze w ADEM niż w SM. W ADEM występuje uszkodzenie mózgu, które jest rzadkie w stwardnieniu rozsianym. ADEM zwykle występuje po zakażeniu z gorączką albo szczepieniu. U części chorych z początkowym rozpoznaniem ADEM, diagnozuje się później jednak stwardnienie rozsiane. Śmiertelność wynosi 5% i większość przeżywających posiada co najmniej małą niepełnosprawność.

    Komisurotomia – zabieg chirurgiczny polegający na przecięciu spoideł mózgowych łączących półkule mózgu. Wykorzystuje się go do łagodzenia objawów padaczki, ponieważ ogranicza rozprzestrzenianie się ataków epileptycznych pomiędzy półkulami. Ogranicza także przepływ informacji pomiędzy nimi co wiąże się z występowaniem objawów zespołów spoidłowych.

    Niedokrwienie mózgu (ang. cerebral ischaemia, łac. ischaemia cerebri) – zaburzenie krążenia krwi w mózgu, spowodowane zakrzepem, skurczem lub uszkodzeniem ściany w określonej tętnicy doprowadzającej krew do mózgu, zatorem takiej tętnicy (najczęstsze są zatory sercowopochodne - materiał zatorowy np. skrzeplina pochodzi z jam serca lub tętniczo-tętnicze - materiałem zatorowym jest skrzeplina przyścienna w tętnicy). Niedokrwienie mózgu może dawać objawy przemijające i jeśli wycofują się one w ciągu 24 godzin, to określamy je jako przejściowe niedokrwienie mózgu czyli TIA, może też spowodować uszkodzenie trwałe i wtedy jest ono określane jako udar mózgu niedokrwienny.

    Spastyczność (łac.spasticitas) – zaburzenie ruchowe, objawiające się wzmożonym napięciem mięśniowym lub sztywnością mięśni, związane z ich nieprawidłową reakcją na bodźce, które w zależności od przyczyny, czasu trwania i rodzaju schorzenia, może przybierać różne postaci. Spastyczność prowadzi do przykurczów i osłabienia mięśni głównie kończyn, a w konsekwencji do ograniczenia ruchów. U dzieci najczęstszą przyczyną spastyczności jest mózgowe porażenie dziecięce, natomiast u dorosłych może być wywołana przez udar lub stwardnienie rozsiane. Przyczyną może być również pourazowe uszkodzenie części mózgu i rdzenia kręgowego (drogi korowo-rdzeniowej, tzw. szlaku piramidowego), które są odpowiedzialne za odruchy warunkowe. Zawał mózgu (ang. cerebral infarction) – niedokrwienny udar mózgu. Od udaru mózgu spowodowanego zawałem mózgu należy odróżnić dwa inne rodzaje udarów: krwotok śródmózgowy i krwotok podpajęczynówkowy.

    Zespół eksfoliacji (ang. exfoliation syndrome, XFS) – choroba związana z wiekiem, w której dochodzi do powstawania i gromadzenia się w różnych tkankach narządu wzroku patologicznego, włókienkowego materiału. Objawy oczne zespołu dotyczą zarówno przedniego segmentu oka jak i spojówek i struktur oczodołu. Uważa się, że XFS jest najczęstszą z uchwytnych przyczyn jaskry. Wykazano związek XFS z zaćmą. Sugerowano, że XFS jest schorzeniem układowym, związanym z większą zachorowalnością na TIA, udary mózgu, nadciśnienie układowe i chorobę niedokrwienną serca. Triada Cushinga – zespół objawów klinicznych, towarzyszących zwiększonemu ciśnieniu śródczaszkowemu (obrzęk mózgu, wodogłowie, guz mózgu, krwotok), w którego skład wchodzą: wzrost ciśnienia tętniczego, przyspieszony oddech (tachypnoe), bradykardia.

    Dodano: 25.02.2013. 16:17  


    Najnowsze