• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowy współczynnik ryzyka genetycznego w chorobie Lou Gehriga (ALS)

    10.09.2010. 21:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Międzynarodowy zespół naukowców pracujący na Uniwersytecie Pensylwanii, USA, oraz na Uniwersytecie im. Goethego w Niemczech zidentyfikował nowy współczynnik ryzyka genetycznego stwardnienia zanikowego bocznego (ALS), zwanego potocznie chorobą Lou Gehriga od nazwiska bejsbolisty amerykańskiego, który zmarł na tę rzadką chorobę mózgu w wieku zaledwie 38 lat. Źródłem unijnego wsparcia badań był projekt EUROSCA (Europejski, zintegrowany projekt poświęcony ataksji rdzeniowo-móżdżkowej), który otrzymał ponad 9 mln EUR z tematu "Nauki o życiu, genomika i biotechnologia na rzecz zdrowia" (LIFESCIHEALTH) Szóstego Programu Ramowego (6PR) UE. Odkrycia opublikowano w czasopiśmie Nature.

    ALS jest jedną z najpowszechniej występujących chorób nerwowo-mięśniowych na świecie, na którą cierpią ludzie ze wszystkich ras i środowisk etnicznych. Eksperci twierdzą, że każdego roku na ALS zapada 1-2 osoby na 100.000. Choroba najczęściej dotyka ludzi między 40 a 60 rokiem życia, ale może się również pojawić u młodszych lub starszych osób.

    Zwykle postępuje szybko i jak dotąd zawsze ze skutkiem śmiertelnym, atakując komórki nerwowe odpowiedzialne za kontrolowanie mięśni podległych woli, które stopniowo słabną i niszczeją. Ostatecznie mózg traci zdolność kontrolowania świadomymi ruchami, a kiedy następuje niewydolność mięśni przepony i ściany klatki piersiowej, chorzy tracą zdolność oddychania bez pomocy respiratora.

    Wszelki postęp w poznaniu tej wyniszczającej choroby, na którą nie ma obecnie lekarstwa, jest oczywiście bardzo pożądany, a naukowcy pracujący pod kierunkiem dr Aarona Gitlera z Penn's School of Medicine są przekonani, że właśnie udało im się go osiągnąć.

    Wykorzystując drożdże i muszki owocówki jako modele, przed przystąpieniem do badań przesiewowych DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego) człowieka, zespół znalazł dowody na to, że mutacje genu ataksyna-2 stanowią element genetyczny przyczyniający się do choroby. Badania pokazały przede wszystkim że powielanie aminokwasu glutaminy w ataksynie-2 (zwane ekspansją) wiąże się z podwyższonym ryzykiem zachorowania na ALS, z częstotliwością na poziomie 4,7% zbadanych przypadków ALS.

    Naukowcy stwierdzili, że "identyfikacja patologicznych interakcji między ataksyną-2 a TDP-43, innymi białkiem powiązanym z chorobą ALS, wraz ze ścisłym powiązaniem genetycznym ekspansji glutaminy w ataksynie-2 z ALS, powinna pomóc w opracowaniu biomarkerów i umożliwić wypracowanie nowych metod leczenia choroby".

    Zespół zaczął od identyfikacji genów, które mogłyby osłabić lub wzmocnić toksyczność TDP-43 w drożdżach. Pośród genów zmieniających toksyczność znalazł się odpowiednik ataksyny-2 w drożdżach. Naukowcy przenieśli następnie geny do muszki owocówki, aby ocenić oddziaływanie genów na układ nerwowy i ich interakcje.

    Wyniki wskazywały na powiązanie białek z chorobą. Kiedy na przykład naukowcy skierowali ekspresję TDP-43 na oko muszki owocówki rozpoczęło się postępujące zwyrodnienie związane z wiekiem, a kiedy została skierowana na neurony ruchowe, następowała u muszek postępująca utrata zdolności poruszania się.

    Im wyższy poziom ataksyny-2, tym wyższa toksyczność TDP-43 i poważniejsze zwyrodnienie. "Zważywszy na fakt, że obniżenie poziomu ataksyny-2 w drożdżach i muszkach owocówkach pozwalało na zapobieganie pewnym toksycznym skutkom TDP-43, sądzimy że to może być nowy cel terapeutyczny w chorobie ALS" - mówi dr Gitler.

    Naukowcy rozszerzyli zakres swoich prac, aby stwierdzić czy ataksyna-2 wykazuje zmiany wskazujące na powiązanie z ALS. Odkryli, że ataksyna-2 wydaje się być zmieniona w neuronach rdzenia kręgowego chorych na ALS. Podążając tym tropem przeprowadzili analizę typu mutacji występującej w ataksynie-2 w innej wywoływanej przez nią chorobie, ataksji rdzeniowo-móżdżkowej 2 (lub SCA2, czyli innej ekspansji glutaminy), wykazując powiązanie między powieloną ataksyną-2 po ekspansji a ryzykiem zachorowania na ALS.

    "Istniały wcześniej wskazówki, co do podobieństw ALS i SCA2" - zauważa Michael Hart, absolwent Penn z laboratorium Gitlera i współautor raportu. "Nasze odkrycia sugerują molekularne wyjaśnienie tych podobieństw i wskazują, że metody leczenia jednej choroby mogą okazać się skuteczne w przypadku drugiej."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Rozlane zapalenie powięzi z eozynofilią (łac. fascitis diffusa cum eosinophilia, ang.diffuse fascitis with eosinophilia), choroba Shulmana, dawniej zwana eozynofilowym zapaleniem powięzi – rzadka postać zapalenia powięzi, do tej pory opisano na świecie około 1000 przypadków, choroba o nieznanej etiologii, przebiegająca przewlekle, powodująca postępujące stwardnienie powłok (jak drewno) i wystąpienie eozynofilii we krwi obwodowej. Chorobę opisano po raz pierwszy w 1974. Częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn, choć inni autorzy uważają, że występuje częściej u mężczyzn w wieku 50–60 lat Jamistość rdzenia (łac. syringomielia, ang. syringomyelia) – przewlekła, dość rzadka choroba rdzenia kręgowego, a czasem także pnia mózgu (jamistość opuszki, syringobulbia) charakteryzująca się powstawaniem cewkowatych jam w rdzeniu kręgowym, zwykle w odcinku szyjnym, z tendencją do rozszerzania się na pozostałe odcinki. Choroba rozpoczyna się zwykle w trzeciej lub czwartej dekadzie życia i ma charakter powoli postępujący. Najczęstsze objawy to tzw. rozszczepienne zaburzenia czucia, osłabienie, często asymetryczne kończyn górnych z zanikami mięśniowymi, może dołączyć się także osłabienie kończyn dolnych i zaburzenia chodzenia a także (w późnym okresie choroby) zaburzenia zwieraczy. Przyczyna choroby pozostaje niejasna, chociaż interesujące jest współistnienie jej w dwóch trzecich przypadków z zespołem Arnolda-Chiariego. Leczenie jamistości rdzenia dotyczy przypadków z powiększającymi się jamami syringomielicznymi i polega na neurochirurgicznym drenażu jamy. Choroba Gianottiego-Crostiego − choroba dermatologiczna wywołana przez wirus zapalenia wątroby typu B (HBV), występująca wyłącznie u dzieci w wieku ok 2-6 lat, głównie u chłopców. Osutka ma charakter czerwonych grudek, nie zlewających się ze sobą, nieswędzących, umiejscowionych na policzkach, pośladkach i kończynach. Towarzyszy jej powiększenie węzłów chłonnych i zwiększenie temperatury ciała. Wątroba może być powiększona, żółtaczka na ogół nie występuje. Przebieg jest łagodny, choroba ustępuje samoistnie po ok. 2-8 tyg.

    Zespół Sotosa, gigantyzm mózgowy (ang. Sotos syndrome, cerebral gigantism) – rzadki, genetycznie uwarunkowany zespół wad wrodzonych, charakteryzujący się przede wszystkim dużą masą urodzeniową i nadmiernym wzrostem w okresie pierwszych lat życia. Występuje zazwyczaj sporadycznie, jedynie wyjątkowo stwierdzano autosomalne dominujące dziedziczenie choroby. Chorobę opisał w 1964 roku Juan Fernandez Sotos i do dziś w piśmiennictwie przedstawiono kilkaset przypadków zespołu. W 2002 roku odkryto mutacje w genie NSD1 będące przyczyną zespołu Sotosa u zdecydowanej większości chorych. Obecnie badania skupiają się na wyjaśnieniu nieznanych patofizjologicznych mechanizmów powodujących objawy. Ostateczne rozpoznanie choroby może być postawione na podstawie testu genetycznego, ale w praktyce stawia się je na podstawie stwierdzenia kluczowych objawów zespołu. Leczenie zespołu Sotosa powinno być multidyscyplinarne, a pacjenci z rozpoznaną chorobą powinni pozostawać pod opieką odpowiedniej poradni. W związku z rzadkim rodzinnym występowaniem choroby i niskim ryzykiem powtórnego wystąpienia choroby w rodzinie (około 1%) poradnictwo genetyczne ma ograniczone znaczenie w przypadku zespołu Sotosa. Choroba Olliera (chrzęstniakowatość śródkostna, enchondromatoza, ang. Ollier disease, enchondromatosis, Ollier type) – choroba, w której rozwijają się liczne guzy o charakterze chrzęstniaków. Chrzęstniaki rozwijają się przede wszystkim w sąsiedztwie chrząstki wzrostowej kości długich. Częstość choroby Olliera ocenia się na 1:100 000. Objawy choroby ujawniają się zwykle w pierwszej dekadzie życia. Zmiany rozmieszczone są asymetrycznie i są bardzo zmienne względem kształtu, rozmiarów i liczby. Zmienne są również rokowanie i przebieg choroby. Powikłania choroby obejmują deformacje szkieletowe, nierównomierny wzrost kości długich i nowotwór złośliwy kości, mogący się rozwijać na podłożu chrzęstniaka, chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma). Stan, w którym licznym chrzęstniakom towarzyszą zmiany typu naczyniaków tkanek miękkich określa się jako zespół Maffucciego. Obydwa schorzenia, choroba Olliera i zespół Maffucciego, występują sporadycznie, a nie rodzinnie. Nie jest jasne czy choroby wywołują mutacje w pojedynczych genach czy jest to wyraz kombinacji mutacji germinalnych i (lub) somatycznych. W jednej pracy stwierdzono związek choroby z mutacjami w genie PTHR1 kodującym receptor PTH/PTHrP typu 1, ale w innym badaniu na dużej grupie pacjentów nie stwierdzono związku choroby z mutacjami w tym genie . Rozpoznanie opiera się na badaniu klinicznym i standardowych zdjęciach radiologicznych. Badanie histologiczne wymagane jest gdy podejrzewa się transformację złośliwą guza. Nie ma możliwości leczenia przyczynowego choroby. Metody chirurgiczne wskazane są w przypadku powikłań (patologicznych złamań, nieprawidłowego wzrostu, transformacji złośliwej). Chorobę opisał w 1890 roku francuski chirurg Louis Xavier Édouard Léopold Ollier. Włoski patolog Angelo Maffucci opisał współwystępowanie chrzęstniaków i naczyniaków w 1881 roku.

    Zwyrodnienie plamki żółtej, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (ang. Age-related Macular Degeneration, w skrócie AMD) – przewlekła, postępująca choroba oczu, występująca u osób po 50 roku życia. W wyniku tej choroby dochodzi do uszkodzenia siatkówki (a szczególnie jej części centralnej – plamki żółtej), co prowadzi do pogorszenia, ubytków, a niejednokrotnie całkowitej utraty widzenia centralnego, a w konsekwencji do ślepoty. Rozróżnia się postać suchą i wysiękową, która może dotknąć także ludzi młodych. Zespół Ushera – względnie rzadka choroba genetyczna, która powstaje w wyniku mutacji jednego z 10 genów typowych dla tej choroby. Zespół cechuje głuchota i stopniowa utrata wzroku; jest najczęstszą przyczyną głuchoślepoty.

    Nawrót choroby - ponowne wystąpienie objawów choroby po okresie poprawy. W medycynie znanych jest szereg takich chorób, które po pierwszym w życiu przechorowaniu ustępują, aczkolwiek czynnik etiologiczny pozostaje w ustroju (np. genom wirusa, czy domniemany, nieodgadniony czynnik psychozy i wiele innych). Nawrót choroby nie zawsze oznacza, że jest ona nieuleczalna. Pojęcie to dotyczy między innymi depresji, chorób nowotworowych, stwardnienia rozsianego, uzależnień, na przykład alkoholizmu czy narkomanii, . Postępujące kostniejące zapalenie mięśni (fibrodysplazja, postępujące skostnienia mięśni, choroba Münchmeyera, łac. myositis ossificans progressiva, ang. fibrodysplasia ossificans progressiva, FOP) – rzadka choroba genetyczna.

    Dodano: 10.09.2010. 21:49  


    Najnowsze