• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Odkryto mechanizmy tworzenia się skóry, co daje nadzieję na postęp w walce z rakiem

    17.09.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Włoscy naukowcy odkryli dwa białka sterujące procesem tworzenia się komórek skóry z komórek macierzystych osadzonych w warstwie podstawnej skóry. Odkrycie daje nadzieje na zwalczenie nowotworów komórek nabłonkowych. Wyniki badania zostały opublikowane w czasopiśmie Nature Cell Biology. Badanie było współfinansowane ze środków europejskiego Szóstego Programu Ramowego (6PR).

    Dr Claus Nerlov z Europejskiego Laboratorium Biologii Molekularnej (EMBL) wraz ze swoim zespołem w włoskim Monterotondo oraz współpracownikami z hiszpańskiego instytutu CIEMAT (Centro de Investigaciones EnergĂŠticas, Medioambientales y Tecnologicas) przeprowadzili badania rodziny białek nazwanej C/EBP (białka wiążące się z sekwencją CCAAT), o której wiadomo już, że reguluje podobne mechanizmy w innych typach komórek macierzystych. Po usunięciu z mysich embrionów odpowiednich genów, naukowcy odkryli, że dwa białka z tej rodziny wywołały różnicowanie macierzystych komórek multipotentnych w komórki skóry. Owe dwa białka to C/EBP alfa i beta.

    'Myszy bez białek C/EBP alfa i beta miały napiętą i błyszczącą skórę, która nie magazynowała wody', wyjaśnił dr Claus Nerlov. 'Nie występowały u nich białka odpowiedzialne za siłę skóry i jej zdolność do magazynowania wody, co wkrótce po ich narodzinach spowodowało śmierć z powodu odwodnienia'.

    Jednak obecność tylko jednego z tych białek pozwoliła uniknąć tej wady rozwojowej. Naukowcy doszli do wniosku, że ta niespodziewana nadmiarowość może być częścią składową innych mechanizmów. Na przykład może zapewniać dodatkową warstwę ochronną proliferacji komórki w celu uniknięcia problemów, takich jak np. nowotwór. Z drugiej strony może to oznaczać, że te dwa białka spełniają różne funkcje w różnych sytuacjach.

    Co więcej, lepsze zrozumienie tych białek i określenie ich roli w sposobie przekształcania się nabłonkowych komórek macierzystych w komórki skóry będzie oznaczać postęp w leczeniu nowotworów nabłonkowych skóry, a także piersi i jamy ustnej. Wspólną cechą tych nowotworów jest to, że posiadają geny aktywne, które normalnie ulegają ekspresji wyłącznie w nabłonkowych komórkach macierzystych. Właściwość ta prawdopodobnie umożliwia nieograniczone rozmnażanie się złośliwych komórek.

    'To bardzo ważne odkrycie', podkreśla dr Nerlov. 'Otwiera przed nami całkiem nowe obszary, ponieważ możemy zaobserwować, w jaki sposób białka sterują praktycznie wszystkimi cząsteczkami odpowiedzialnymi za regulację różnicowania komórek skóry. Wygląda na to, że jest to kluczowy element układanki obrazującej proces tworzenia się skóry i jej poprawnego funkcjonowanie przez całe życie'.

    Badanie to było finansowanie nie tylko ze środków krajowych, ale także przez Komisję Europejską w ramach projektów EUROSTEMCELL ('Europejskie konsorcjum na rzecz badań komórek macierzystych') oraz EUROCSC ('Zwalczanie komórek macierzystych nowotworów w leczeniu') oraz w ramach programu Marie Curie.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Nature Cell Biology:
    http://www.nature.com/ncb/

    EMBL Monterotondo:
    http://www.embl.it/

    Źródło danych: Nature Cell Biology; EMBL
    Referencje dokumentu: Lopez, R. G., i inni. (2009) C/EBP alpha and beta couple interfollicular keratinocyte proliferation arrest to commitment and terminal differentiation (Wpływ pary białkowej C/EBP alfa i beta na zahamowanie działania międz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Anaplazja – brak zróżnicowania lub proces odróżnicowania się komórek, powstawanie z komórek zróżnicowanych nowych pokoleń komórek o coraz to mniejszym stopniu zróżnicowania albo też zatrzymanie różnicowania (dojrzewania) komórki wraz z zachowaną zdolnością do mnożenia się. Charakterystyczna dla nowotworów złośliwych. Obecnie uważa się, że raczej nowotwory powstają z komórek macierzystych niż że dochodzi do procesu odróżnicowania. Komórki iPS (ang. iPSC – induced pluripotent stem cells) – rodzaj pluripotencjalnych komórek macierzystych, które zostały sztucznie otrzymane z nie-pluripotentnych komórek (przeważnie komórek somatycznych dorosłego człowieka) przez wymuszenie ekspresji odpowiednich genów w tych komórkach. Krew pępowinowa - stanowi źródło krwiotwórczych komórek macierzystych oraz komórek mezenchymy. Ta krew jest jedynym źródłem komórek macierzystych niewymagającym używania metod inwazyjnych u dawcy.

    Rak neuroendokrynny skóry, rak z komórek Merkla (łac. carcinoma neuroendocrinale cutis, ang. Merkel cell carcinoma, MCC) – rzadki, pierwotny rak skóry o dużej złośliwości, wywodzący się z komórek Merkla. Bank komórek macierzystych (ang. Stem Cell Bank) – zakład biotechnologiczny zajmujący się przechowywaniem dorosłych komórek macierzystych pobieranych typowo z krwi pępowinowej.

    RB (pRb, Rb) – białko kodowane przez gen supresorowy RB1. Gen RB1 jest zmutowany w wielu typach nowotworów człowieka. Nazwa białka RB pochodzi od siatkówczaka (retinoblastoma), nowotworu spowodowanego mutacjami w obydwu allelach kodującego białko genu RB1. Białko RB w komórkach jest obecne zazwyczaj jako fosfoproteina, i jest substratem reakcji fosforylacji przeprowadzanej przez liczne białka enzymatyczne z rodziny kinaz. Udowodnioną funkcją białka RB jest zapobieganie podziałowi komórki przez zatrzymanie cyklu komórkowego. Niefunkcjonalne białko RB nie zapobiega podziałom komórek, stąd udowodniony związek między mutacjami z utratą funkcji w genie RB1 a niekontrolowanymi podziałami komórek nowotworu. Retinoidy – organiczne związki chemiczne, kwasowe pochodne witaminy A. Pobudzają wzrost i wpływają na różnicowanie się komórek nabłonkowych oraz zwiększają syntezę glikoprotein błonowych. Retinoidy pobudzają wzrost komórek w warstwie kolczystej nabłonka, zmniejszają spójność komórek w tkance, powodują rumień i złuszczanie nabłonków.

    Rak kolczystokomórkowy skóry (łac. carcinoma spinocellulare, ang. squamous cell carcinoma, SCC) – nowotwór złośliwy skóry wywodzący się z komórek naskórka. Rokuje gorzej niż rak podstawnokomórkowy skóry, w przeciwieństwie do niego daje przerzuty, głównie do węzłów chłonnych i odznacza się szybszym wzrostem. Nowotwór ten najczęściej powstaje na podłożu stanów przedrakowych, a czynnikami prowokującymi nowotworzenie są drażnienie mechaniczne, ekspozycja na działanie środków chemicznych i na promieniowanie. Pluripotencja (pluripotencjalność) jest zdolnością pojedynczej komórki do zróżnicowania się w dowolny typ komórek somatycznych poza komórkami trofoblastu, które w późniejszych stadiach rozwoju tworzą łożysko. Z pluripotencjalnych komórek macierzystych pochodzących z najwcześniejszego stadium zarodka – 5-dniowej blastocysty biorą początek komórki wszystkich tkanek i narządów. Zaledwie 30-35 tych komórek, z których składa się węzeł zarodkowy blastocysty "gromadzi" instrukcje dla 100 bilionów (10) komórek tworzących ludzki organizm.

    Rak mózgu – nieprawidłowe pojęcie, mające określać nowotworowy guz mózgu. Błąd polega na tym, że określenie rak w medycynie jest zarezerwowane dla nowotworów złośliwych wywodzących się z komórek nabłonkowych. W mózgu takich komórek jest stosunkowo mało. W obrębie ośrodkowego układu nerwowego, występuje rzadki rak splotu naczyniówkowego, wywodzący się z komórek produkujących płyn mózgowo-rdzeniowy. W mózgu mogą być również obecne przerzuty raków innych narządów (głównie raka płuc i raka piersi).

    Laminina – białko należące do glikoprotein o masie 240 kDa, zbudowane z trzech podjednostek (heterotrimer), syntetyzowane przez komórki nabłonkowe. Stanowi główny składnik substancji międzykomórkowej – blaszki jasnej w błonie podstawnej. Pełni ważną rolę w oddziaływaniach komórek nabłonka i śródbłonka z innymi składnikami błony podstawnej oraz w ukierunkowaniu ruchu komórek.

    Dodano: 17.09.2009. 15:11  


    Najnowsze