• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Odkrywanie źródeł efektu placebo

    28.08.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Niemiecki zespół badawczy wykazał, że dawne, neutralne ścieżki w pniu mózgu człowieka biorą udział w efekcie placebo - dobrze znanym zjawisku medycznym polegającym na tym, że chory odczuwa mniejszy ból po zażyciu podanych leków przeciwbólowych, które w rzeczywistości są nieaktywnym medycznie środkiem.

    Wyniki badań, opublikowane w czasopiśmie Neuron, przedstawiają interesujące dowody na faktyczny sposób działania efektu placebo oraz odpowiedź, dlaczego samo oczekiwanie, że leczenie złagodzi ból może zmienić rzeczywistość.

    Uważa się, że efekt placebo wynika z przekonania danej osoby, że podano jej środek łagodzący ból, który przyniesie efekt. Jak działa placebo nie zostało w pełni wyjaśnione.

    Mózg wytwarza substancje zwane endogennymi opioidami, które odgrywają ważną rolę w łagodzeniu bólu i niepokoju. To właśnie je uważa się za odpowiedzialne za efekt placebo. Badania wykorzystujące obrazowanie mózgu wykazały, że odczucie "analgezji placebicznej" prowadzi do wytwarzania endogennych opioidów w regionach mózgu powiązanych z uśmierzeniem bólu. Odczucie to jest powiązane także ze spadkiem sygnałów bólowych.

    "Przyjęto hipotezę, że analgezja placebiczna angażuje również opioidergiczny, zstępujący układu kontroli bólu, który hamuje przetwarzanie bólu w rdzeniu kręgowym, dzięki czemu osłabia reakcje mózgu związane z bólem, prowadząc do słabszego odczuwania go" - wyjaśnia kierownik zespołu badawczego Falk Eippert z Uniwersyteckiego Centrum Medycznego Hamburg-Eppendorf w Niemczech.

    Zespół wykorzystał bardzo zaawansowane techniki obrazowania mózgu, aby zbadać reakcje wyższe korowe i niższe pnia mózgu w dwóch grupach badanych. Jednej grupie podano lek o nazwie nalokson, który blokuje sygnalizację opioidową, a drugiej podano zwyczajną sól fizjologiczną. Obydwu grupom powiedziano, że podano im leki przeciwbólowe.

    Zespół odkrył, że nalokson zmniejszył efekt placebo, jak również wywoływany przez placebo efekt osłabiania bólu w wyniku reakcji mózgu. Co ważne, odkryto również, że w grupie placebo, obszary korowe wchodziły w interakcje ze strukturami pnia mózgu, które są zaangażowane w kontrolę bólu. Te interakcje były uzależnione od endogennych opioidów i związane z doświadczaną intensywnością efektu placebo.

    "W ujęciu ogólnym, nasze odkrycia pokazują, że sygnalizacja opioidowa w obszarach modulacji bólu oraz projekcje na efektory zstępującego układu kontroli bólu mają kluczowe znaczenie dla analgezji placebicznej" - mówi dr Eippert. "Interesującym byłoby sprawdzić, czy uzależniona od opioidów aktywacja zstępującego układu kontroli bólu jest wspólną właściwością różnych form modulacji bólu takich jak hipnoza i rozproszenie uwagi, które posiadają pewne wspólne cechy neuroanatomiczne."

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Uniwersyteckie Centrum Medyczne Hamburg-Eppendorf:
    http://www.uke.de/

    Neuron:
    http://www.cell.com/neuron/

    Więcej informacji nt. badań medycznych finansowanych ze środków unijnych:
    http://ec.europa.eu/research/health/index_en.html

    Źródło danych: Neuron
    Referencje dokumentu: Eippert F., et al. (2009) Activation of the opioidergic descending pain control system underlies placebo analgesia. Neuron 63: 533-43. DOI: 10.1016/j.neuron.2009.07.014.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Glukozamina (łac. Glucosaminum) – organiczny związek chemiczny pochodzenia naturalnego. Przypuszczano, że przyczynia się ona do odbudowy chrząstki stawowej i może wywierać wpływ na zmniejszanie odczuwania bólu oraz sprawniejsze funkcjonowanie stawów. Preparaty siarczanu glukozaminy wykorzystywane są przy wspomaganiu leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów. W roku 2001 opublikowano badanie wskazujące, że lecznicze działanie glukozaminy nie jest pewne. Metaanaliza opublikowana w 2010 roku stwierdza, że w porównaniu z placebo, glukozamina, a także chondroityna i ich połączenie nie zmniejszają bólu stawów i nie mają wpływu na zwężenie szpary stawowej. We wnioskach z badania zaleca się odstąpienie od refundacji leczenia glukozoaminą i zaprzestanie przepisywania tego związku przez lekarzy. Ślepa próba – w farmakologii metoda prowadzenia eksperymentu medycznego badającego wpływ substancji (zwykle leku), polegająca na utrzymaniu osób przyjmujących lek w nieświadomości co do tego czy przyjmują lek, czy też substancję obojętną (placebo). Ślepą próbę stosuje się w celu wykluczenia efektu oczekiwania u osób, na których sprawdza się działanie substancji. Bramkowa teoria bólu – teoria według której każdy impuls nerwowy informujący o bólu musi najpierw przejść przez pewien punkt w rdzeniu kręgowym (Róg tylny rdzenia - łac. cornu posterius), który decyduje czy impuls ma zostać przesłany dalej, czy nie. Jeżeli na drodze impulsu bólowego znajduje się inny silniejszy, ten pierwszy może nie dotrzeć do mózgu i zostać nieodczuty. Teorią tą można wyjaśnić zmniejszenie się bólu podczas masowania jednego miejsca na ciele i ustępowaniu jego w drugim miejscu. Teoria ta przyczyniła się do późniejszego odkrycia endorfin - naturalnych opioidów występujących w ludzkim ciele.

    Placebo (łac. będę się podobał) – substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, nie mające wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia. Chory nie wie, że to, co zastosowano, nie jest prawdziwym leczeniem, zaś wszystko (dla leku głównie: wygląd, zapach, smak, konsystencja), oprócz leczniczych właściwości placebo jest takie samo, jak rzeczywistej terapii. Nocebo (łac. będę szkodzić) – negatywne, niepożądane objawy zjawiska zwanego placebo. Efekt nocebo, czyli różne objawy uboczne (np. nudności, wymioty, bóle głowy, senność, bezsenność, drętwienia, świąd skóry, tachykardię, biegunkę, wysypkę czy obrzęki) najczęściej wywołane są przez negatywne nastawienie pacjenta do terapii, czy też nieakceptowany przez niego wygląd leku. Po raz pierwszy terminu reakcja nocebo użył Walter Kennedy w 1961 roku. Niektórzy badacze uważają, że śmierć w wyniku magii voodoo może być przypadkiem efektu nocebo.

    Techniki Emocjonalnego Wyzwolenia (ang. Emotional Freedom Techniques, EFT) – narzędzie medycyny alternatywnej oparte na teorii, iż negatywne emocje są spowodowane zaburzeniami pola energetycznego człowieka, a podczas opukiwania meridianów czyli punktów energetycznych na ciele człowieka oraz myśląc o negatywnej emocji, sprowadzamy ją do poziomu „neutralnego”. Są dwie szkoły, z których jedna mówi, że stosowanie tej metody przynosi pozytywne rezultaty, druga zaś mówi, iż jest to raczej efekt placebo. Krytycy opisują EFT jako technikę pseudonaukową, uważając ją za pożyteczne narzędzie z uwagi na jej tradycyjne składniki kognitywistyczne, takie jak zakłócenia spowodowane bardziej negatywnymi myślami, aniżeli manipulowaniem meridianów energetycznych. Analgezja wrodzona – rzadka choroba genetyczna polegająca na całkowitym braku odczuwania bólu. Przyczyną choroby jest mutacja w genie SCN9A w locus 2q24, który odpowiada za przekazywanie pomiędzy komórkami nerwowymi impulsów bólowych do mózgu. Chorzy są zdolni do odbioru bodźców pozabólowych: dotyku, ciepła, zimna, łaskotania. Nie odczuwają jednak żadnych czynników bólowych, co może stwarzać zagrożenie życia. Dzieci dotknięte chorobą mogą osiągnąć wiek dojrzały, ale ich przewidywana długość życia jest dużo krótsza od reszty populacji z uwagi na brak reakcji na stany zagrażające zdrowiu i życiu, takie jak: oparzenie, skaleczenie, złamanie nogi itp.

    Istota szara okołowodociągowa (ang. periaqueductal gray, PAG) – substancja szara śródmózgowia otaczająca wodociąg mózgu. Pełni funkcję przy zstępującej modulacji bólu. Włókna wstępujące przewodzące czucie bólu i temperatury biegnące w szlaku rdzeniowo-wzgórzowym również wysyłają projekcje do PAG za pośrednictwem szlaku rdzeniowo-śródmózgowiowego. Doświadczenia na zwierzętach przemawiają za rolą PAG w zachowaniach defensywnych; stymulacja grzbietowej lub bocznej części PAG powoduje u szczurów znieruchomienie, ucieczkę, skakanie, tachykardię i wzrost ciśnienia krwi oraz napięcia mięśniowego. Stymulacja doogonowej, brzuszno-bocznej części PAG wywołuje nieruchomą postawę określaną jako postawę przyzwolenia, a jej hamowanie stymuluje zwiększoną aktywność ruchową zwierzęcia. Fierce Panda Records - londyńska niezależna wytwórnia muzyczna. Pierwszy projekt został wydany w 1994 roku. Współpracowała z takimi zespołami jak np. Keane, Coldplay czy Placebo.

    "Bright Lights" – czwarty oficjalny singel szóstego albumu studyjnego grupy Placebo zatytułowanego "Battle for the Sun".

    "Ashtray Heart" – trzeci oficjalny singel szóstego albumu studyjnego grupy Placebo zatytułowanego "Battle for the Sun".

    Czynnik bioleczniczy – drobnoustroje, które przyspieszają wyleczenie lub zapobiegają powikłaniom wskazanej choroby u człowieka. Skuteczność czynników bioleczniczych została dowiedziona naukowo, z udziałem dużych grup pacjentów, randomizowanych badań, testów z użyciem placebo oraz podwójnej ślepej próby. Inaczej wygląda to w przypadku probiotyków, których skuteczność leczenia chorób nie została potwierdzona naukowo (lub została potwierdzona jedynie in vitro), częściowo z powodu nie wykonania jeszcze odpowiedniej ilości testów u człowieka. Probiotyki mogą, ale nie muszą, być także czynnikami bioleczniczymi, jednak ich użycie bez badań klinicznych jest dyskusyjne. Spożywanie probiotyków wpływa jednak korzystne – między innymi z powodu immunomodulacji – na stan zdrowia organizmu, ale nie powoduje wyleczenia z żadnej choroby.

    Dodano: 28.08.2009. 15:11  


    Najnowsze