• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Otwarto pierwszą w Polsce Pracownię Radioterapii Protonowej

    01.02.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W Krakowie otwarto pierwszą w Polsce Pracownię Radioterapii Protonowej, w której leczeni będą chorzy na nowotwory oka. Radioterapia protonowa pozwala na bardzo precyzyjne niszczenie nowotworów m.in. guzów znajdujących się wewnątrz gałki ocznej.

    Do napromieniania używana jest wiązka protonów - cząstek o dodatnim ładunku elektrycznym, które podczas terapii są przyspieszane w cyklotronie do ogromnych prędkości, a po jego opuszczeniu są kierowane w obszar guza.

    "Komórki nowotworowe można naświetlać z precyzją do 1 mm. Protony niszczą guza, a maksymalnie oszczędzone zostają znajdujące się w pobliżu zdrowe tkanki i ważne dla zdolności widzenia części oka" - mówił o zaletach tej metody leczenia dyrektor Instytutu Fizyki Jądrowej PAN prof. Marek Jeżabek.

    Jak podkreśliła prof. Bożena Romanowska-Dixon, kierownik Kliniki Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, radioterapia protonowa jest bardzo skuteczna i może być stosowana w leczeniu niemal wszystkich nowotworów oka, m.in. czerniaka, naczyniaków, siatkówczaka u dzieci.

    Z doświadczeń podobnych ośrodków medycznych w Europie wynika, że radioterapia protonowa u ponad 90 proc. pacjentów prowadzi do całkowitego zniszczenia komórek nowotworowych. "Dzięki tej pracowni pacjenci, którzy dotychczas musieli szukać ratunku w innych ośrodkach europejskich, mają teraz możliwość leczenia w kraju" - zaznaczył dyrektor Szpitala Uniwersyteckiego Andrzej Kulig.

    Na razie w katalogu świadczeń medycznych nie ma takiej procedury jak radioterapia protonowa. Pierwszych 30 pacjentów będzie więc leczonych w tym roku w ramach eksperymentu medycznego. Do napromieniowania zostało już przygotowanych dwoje chorych - mężczyzna i kobieta, którzy zabieg przejdą w lutym.

    Instytut Fizyki Jądrowej PAN dysponuje obecnie cyklotronem AIC 144, który rozpędza protony do takiej energii, że ich zasięg w tkance ludzkiej wynosi 28 mm.

    Pracownia w Krakowie powstała dzięki współpracy Instytutu Fizyki Jądrowej PAN oraz Kliniki Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Szpitala Uniwersyteckiego. Za 2-4 lata w Krakowie ma powstać Centrum Radioterapii Hadronowej, w którym naukowcy wykorzystywać będą nowy cyklotron budowany właśnie w Belgii. Po jego uruchomieniu możliwie będzie napromienianie komórek nowotworowych zlokalizowanych w dowolnym miejscu ludzkiego ciała. Instytut Fizyki Jądrowej podpisał też umowę z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego na budowę urządzenia gantry - zestawu magnesów, które pozwolą bardzo precyzyjnie kierować wiązkę protonów na ciało pacjentów. WOS

    PAP - Nauka w Polsce

     hes/ bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Emil Wyrobek (ur. 21 sierpnia 1906 w Żywcu, zm. w 2 września 1974) - polski lekarz, specjalista w zakresie radiologii i radioterapii. Medycynę studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studiował również w Sztokholmie. Podczas II wojny światowej był zaangażowany w konspiracyjną służbę zdrowia, uczestniczył również w powstaniu warszawskim. W 1950 roku zorganizował Instytut Onkologii w Krakowie, na wzór podobnych zakładów w Warszawie i Paryżu. Był dyrektorem tego Instytutu do roku 1954, kiedy objął ordynaturę Pracowni Radiologicznej Szpitala Miejskiego im. Stefana Żeromskiego w Nowej Hucie. Pracownią tą kierował do roku 1964, potem objął kierownictwo Pracowni Radiologicznej Szpitala Kolejowego w Krakowie. Był długoletnim członkiem Krakowskiego Koła Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego, którego przez cztery kadencje był prezesem. Zmarł w 1974 roku.

    Nóż gamma (ang. gamma knife) – urządzenie medyczne wykorzystywane w radiochirurgii, odmianie radioterapii stereotaktycznej – trójwymiarowej radioterapii, wykorzystującej wysokie wartości dawki (powyżej 10 Gy) w pojedynczej frakcji napromieniania, o bardzo wysokiej precyzji (z dokładnością powyżej 0,5mm). Operacja nożem gamma jest metodą konkurencyjną dla klasycznej neurochirurgii, stosowaną w najmniej inwazyjnym leczeniu guzów mózgu, w szczególności gdy przy użyciu tradycyjnej neurochirurgii usunięcie guza jest utrudnione. Nóż gamma jest również stosowany w celu uniknięcia powikłań chirurgicznych, a także u pacjentów, u których stan zdrowia wyklucza wykonanie klasycznej operacji.

    Terapia protonowa - rodzaj radioterapii cząsteczkowej wykorzystującej promieniowanie protonowe do naświetlania zmian nowotworowych. Procedura ta jest stosowana szczególnie u pacjentów, u których konwencjonalna radioterapia fotonowa nie może być stosowana ze względu zbyt głębokie położenie nowotworu w organizmie, lub bliskie położenie organów krytycznych. Protonoterapia umożliwia podanie optymalnej dawki w obszarze nowotworu z minimalną dawką zaabsorbowaną w zdrowych tkankach położonych płycej ze względu na tak zwany odwrotny profil dawki wynikający ze wzoru Bethego-Blocha. Terapia przyśpieszonymi protonami została zaproponowana w 1946 roku przez R.R. Wilsona.

    Teleterapia – sposób leczenia nowotworów poprzez napromienianie z dużych odległości, najczęściej stosowana forma radioterapii.

    Teleradioterapia – jedna z technik leczenia w radioterapii za pomocą promieniowania jonizującego, w metodzie tej źródło promieniowania umieszczone jest w pewnej odległości od tkanek. Polega na napromienianiu wiązkami zewnętrznymi określonej objętości tkanek, obejmującej guz nowotworowy z adekwatnym marginesem tkanek oraz, w razie potrzeby, regionalne węzły chłonne. Objętość napromieniania powinna być określona jak najbardziej precyzyjnie, tak aby możliwe było podanie jednorazowej dużej dawki przy maksymalnej ochronie tkanek prawidłowych, zwłaszcza tzw. narządów krytycznych. Służy temu proces planowania leczenia przy użyciu TK lub MRI. Stosowana jest w onkologii do leczenia chorób nowotworowych oraz łagodzenia bólu związanego z rozsianym procesem nowotworowym, np. w przerzutach nowotworowych do kości.

    Radioterapia, dawniej curieterapia – metoda leczenia za pomocą promieniowania jonizującego. Stosowana w onkologii do leczenia chorób nowotworowych oraz łagodzenia bólu związanego z rozsianym procesem nowotworowym, np. w przerzutach nowotworowych do kości.

    Therac-25 to nazwa stosowanych w latach 80. maszyn do radioterapii nowotworów; były one produkowane przez Atomic Energy of Canada Limited przy współpracy z francuską firmą CGR. W latach 1985-1987, na skutek poważnych błędów w oprogramowaniu sterującym, urządzenia te były przyczyną przynajmniej sześciu wypadków, podczas których pacjenci otrzymali bardzo wysokie dawki promieniowania, w niektórych przypadkach rzędu setek grejów. Przynajmniej piątka spośród poszkodowanych zmarła bezpośrednio wskutek napromieniowania.

    Dodano: 01.02.2011. 00:25  


    Najnowsze