• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pierwsze w Polsce zabiegi radioterapii protonowej

    23.02.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Pierwsze w Polsce udane zabiegi napromieniania nowotworów gałki ocznej u dwojga pacjentów przy użyciu wiązki szybkich protonów zakończyły się w piątek w Instytucie Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie - poinformował PAP rzecznik prasowy IFJ PAN Stanisław Kwieciński.

    Był to pierwszy tego typu zabieg w Polsce i w Europie Środkowej. Do napromienienia trudno zlokalizowanych nowotworów gałki ocznej użyto precyzyjnie uformowanej wiązki protonów przyspieszonych w skonstruowanym w IFJ PAN cyklotronie izochronicznym AIC 144.

    Zabieg radioterapii przeprowadziły współpracujące zespoły lekarzy, fizyków i techników ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, Collegium Medicum UJ, Instytutu Fizyki Jądrowej PAN i Centrum Onkologii w Krakowie.

    Zaletą wdrożonej w Krakowie metody jest niezwykła, nieosiągalna innymi metodami precyzja napromieniania, sięgająca ułamka milimetra. Wiązka protonów poruszająca się z prędkością ok. 100 000 km/s wnika w oko pacjenta, zatrzymuje się dokładnie w planowanym miejscu i niszczy komórki nowotworowe. Wiązka protonów oszczędza tkanki znajdujące się na drodze do guza, a swoją niszczącą energię przekazuje głównie w obszarze występowania nowotworu. W przeciwieństwie do innych metod leczenia pozwala na zachowanie wzroku.

    Jak informowały przed zabiegami władze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, operacje zostały przeprowadzone w trybie tzw. eksperymentu medycznego, ponieważ w katalogu świadczeń medycznych nie ma jeszcze takiej procedury jak radioterapia protonowa. Ośrodek otrzymał zgodę na przeprowadzenie 20 takich operacji. Ich koszt szacowany jest na 2 mln zł; kosztami podzieli się szpital i IFJ PAN.

    W ocenie szpitala, ośrodek radioterapii protonowej byłby w stanie zaspokoić potrzeby w zakresie radioterapii protonowej nowotworów gałki ocznej wszystkich pacjentów z Polski wymagających tego typu leczenia (do 100 do 150 przypadków rocznie). Stanowić on będzie równocześnie ośrodek badawczo-szkoleniowy dla specjalistów.

    Leczony u dwojga pierwszych pacjentów czerniak błony naczyniowej oka jest najbardziej złośliwym nowotworem wewnątrzgałkowym, rozwijającym się zwykle po 40. roku życia, choć coraz częściej notuje się przypadki czerniaka u ludzi młodszych. Szacuje się, że w Polsce występuje rocznie 200 przypadków nowych zachorowań na ten nowotwór. Nieleczony czerniak oka prowadzi do przerzutów - najczęściej do wątroby, płuc, skóry, tkanki podskórnej - powodujących zgon.

    Informacje o przebiegu zabiegów u dwójki pacjentów oraz o planach rozwoju radioterapii protonowej w Polsce zostaną podane podczas konferencji prasowej w IFJ PAN 4 marca.

    Stanowisko radioterapii wraz z systemami formowania i dozymetrii wiązki protonów zostało skonstruowane przez fizyków, inżynierów i informatyków z IFJ PAN i jednostek współpracujących. W projekcie uczestniczyli też fizycy i lekarze z Uniwersytetu Charite w Berlinie oraz fizycy ze Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej.

    Na terenie IFJ PAN powstanie w ciągu najbliższych czterech lat centrum badawcze i terapeutyczne wyposażone w najnowocześniejsze urządzenia fizyki jądrowej za ok. 200 mln zł. Ośrodek ten zostanie wyposażony m.in. w cyklotron i stanowisko typu gantry, umożliwiające niezwykle precyzyjne napromienianie guzów nowotworowych w dowolnej lokalizacji ciała pacjenta.

    Projekt jest finansowany ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka lata 2007-2013 Priorytet 2 Infrastruktura sfery B+R, Działanie 2.1 Rozwój ośrodków o wysokim potencjale badawczym. (PAP)

    hp/ abr/gt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Nóż gamma (ang. gamma knife) – urządzenie medyczne wykorzystywane w radiochirurgii, odmianie radioterapii stereotaktycznej – trójwymiarowej radioterapii, wykorzystującej wysokie wartości dawki (powyżej 10 Gy) w pojedynczej frakcji napromieniania, o bardzo wysokiej precyzji (z dokładnością powyżej 0,5mm). Operacja nożem gamma jest metodą konkurencyjną dla klasycznej neurochirurgii, stosowaną w najmniej inwazyjnym leczeniu guzów mózgu, w szczególności gdy przy użyciu tradycyjnej neurochirurgii usunięcie guza jest utrudnione. Nóż gamma jest również stosowany w celu uniknięcia powikłań chirurgicznych, a także u pacjentów, u których stan zdrowia wyklucza wykonanie klasycznej operacji.

    Teleterapia – sposób leczenia nowotworów poprzez napromienianie z dużych odległości, najczęściej stosowana forma radioterapii.

    Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej – budowany ośrodek leczenia nowotworów powstający w krakowskich Bronowicach. Ośrodek ma zostać w pełni uruchomiony 2014 roku w postaci Centrum Cyklotronowego Bronowice.

    SSD (ang. Source Skin Distance lub Source Surface Distance) – w radioterapii (zwłaszcza teleterapii) odległość od źródła promieniowania jonizującego do punktu wejścia wiązki w napromieniany obszar (najczęściej skóra pacjenta). W zależności od techniki napromieniania różna jest odległość SSD. W technice SSD odległość ta jest stała i wynosi najczęściej 100 cm. W technice izocentrycznej odległość ta jest zmienna, w zależności od grubości tkanek znajdujących się na drodze pomiędzy źródłem i napromienianym obszarem. W technikach specjalnych (np. TBI) stosuje się odległości SSD dużo większe od 100 cm, w celu uzyskania większego pola napromieniania.

    Teleradioterapia – jedna z technik leczenia w radioterapii za pomocą promieniowania jonizującego, w metodzie tej źródło promieniowania umieszczone jest w pewnej odległości od tkanek. Polega na napromienianiu wiązkami zewnętrznymi określonej objętości tkanek, obejmującej guz nowotworowy z adekwatnym marginesem tkanek oraz, w razie potrzeby, regionalne węzły chłonne. Objętość napromieniania powinna być określona jak najbardziej precyzyjnie, tak aby możliwe było podanie jednorazowej dużej dawki przy maksymalnej ochronie tkanek prawidłowych, zwłaszcza tzw. narządów krytycznych. Służy temu proces planowania leczenia przy użyciu TK lub MRI. Stosowana jest w onkologii do leczenia chorób nowotworowych oraz łagodzenia bólu związanego z rozsianym procesem nowotworowym, np. w przerzutach nowotworowych do kości.

    Projekt Proteus – projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007–2013. Proteus to ultranowoczesny, zintegrowany system przeznaczony do działań antyterrorystycznych i antykryzysowych realizowany przez konsorcjum wiodących ośrodków naukowo-badawczych w Polsce. Działania służb mają wspomagać m.in. trzy wielofunkcyjne roboty, samolot bezzałogowy oraz mobilne centrum dowodzenia. System ma być w całości zintegrowany, co jest innowacją w skali światowej i stanowi poważne wyzwanie dla inżynierów pracujących przy projekcie. Realizacja projektu rozpoczęła się w 2009 roku, a jego zakończenie planowane jest na rok 2013.

    Planowanie radioterapii – proces planowania leczenia mający na celu skoncentrowanie dawki promieniowania w zmianie nowotworowej i zminimalizowanie powikłań ze strony sąsiadujących narządów. Planowanie radioterapii wymaga współpracy lekarza radioterapeuty z fizykiem medycznym i technikiem elektroradiologii.

    Dodano: 23.02.2011. 00:25  


    Najnowsze