• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polacy mało wiedzą o jaskrze

    16.03.2010. 13:05
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    W Polsce może być od 380 do nawet 800 tysięcy chorych na jaskrę, z czego zaledwie około 65 tysięcy wie o swojej chorobie i się leczy. 18-20 procent niewidomych straciło wzrok właśnie z jej powodu. Tymczasem skuteczny program wczesnego wykrywania jaskry uchroniłoby wiele osób przed ślepotą i zmniejszył wydatki na leczenie - mówili specjaliści, zgromadzeni w Warszawie z okazji przypadającego na 12 marca Światowego Dnia Jaskry.

    Jaskrę można uznać za przewlekłą chorobę społeczną - w skali świata doprowadza do utraty wzroku miliony ludzi, a choruje na nią około 70 milionów. Ze względu na starzenie się społeczeństw, liczba ta wzrośnie za 10 lat do 80 milionów - mówił prof. Jerzy Szaflik, krajowy konsultant w dziedzinie okulistyki.

    Światowy Dzień Jaskry to wspólna inicjatywa Światowego Towarzystwa Jaskrowego (World Glaucoma Association, WGA) oraz Światowego Stowarzyszenia Chorych na Jaskrę (World Glaucoma Patient Association, WGPA), której celem jest zachęcenie do podjęcia działań zapobiegających utracie wzroku.

    Jaskra to schorzenie nerwu wzrokowego - nie leczone, doprowadza do jego zaniku i utraty wzroku - wyjaśniał prof. Szaflik. Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowo podwyższone ciśnienie wewnątrz gałki ocznej. Jaskra rozwija się szybko i z reguły bezobjawowo - nie jest bolesna, a utrata pola widzenia postępuje powoli, często niezauważalnie (zdrowe oko może kompensować pogorszone widzenie chorym okiem). Niektórzy zgłaszają się do lekarza dopiero, gdy widzą już tylko na jedno oko.

    Jak obliczają specjaliści, w Polsce może być od 380 do nawet 800 tysięcy chorych, z czego zaledwie około 65 tysięcy wie o swojej chorobie i się leczy. Inni powoli tracą wzrok, nie zdając sobie sprawy, że są chorzy. Według danych Polskiego Związku Niewidomych 18-20 procent niewidomych w Polsce straciło wzrok z powodu jaskry. Ryzyko zachorowania rośnie z wiekiem, zwłaszcza po 45 roku życia, jaskrze sprzyjają też jej występowanie w rodzinie, nadciśnienie lub niskie ciśnienie tętnicze i krótkowzroczność.

    Wcześnie wykryta jaskra da się leczyć - dostępne są nowoczesne leki oraz leczenie laserowe i chirurgiczne. Jednak najważniejsze jest wczesne wykrycie - leczenie nie przywróci choremu prawidłowego widzenia, może tylko powstrzymywać rozwój choroby, zaś nieleczona jaskra nieuchronnie prowadzi do całkowitej, nieodwracalnej ślepoty. Dlatego przy każdej wizycie u okulisty powinien on oceniać dno oka i nerw wzrokowy - mówił prof. Szaflik. Do przesiewowych badań bardzo dobrze nadają się urządzenia (tonometry), mierzące ciśnienie wewnątrz oka bezdotykowo - na podstawie ugięcia rogówki pod wpływem lekkiego podmuchu. Mogą być obsługiwane przez niespecjalistów, a odbiegający od normy wyniki pozwala skierować pacjenta na dokładniejsze badania.

    W leczeniu jaskry stosuje się między innymi beta-blokery, inhibitory anhydrazy węglanowej, preparaty działające na receptory adrenergiczne oraz prostaglandyny - mówiła prof. Marta Misiuk-Hojło z Akademii Medycznej we Wrocławiu. Prostaglandyny mają ciekawe działanie uboczne - pod ich wpływem tęczówka ciemnieje, a rzęsy wydłużają się i robią ciemniejsze. W USA pojawił się już żel "na porost rzęs", wykorzystujący ten efekt. Jak mówiła doktor Ewa Langwińska-Wośko, o ile pacjentki nie narzekały nigdy na za długie rzęsy, to mężczyźni czasami skracali je sobie nożyczkami, zwłaszcza gdy jaskra dotyczyła tylko jednego oka.

    Jak dowodzą przytaczane przez doktor Langwińską-Wośko australijskie badania, im mniej leków i im prostsze ich dawkowanie, tym większa skuteczność leczenia - stąd coraz popularniejsze są preparaty łączące kilka leków. Łatwiej codziennie kilka razy zakroplić do oka jeden preparat niż trzy różne (zwłaszcza że po wprowadzeniu do oka jednego preparatu trzeba odczekać 5 minut, by się wchłonął i nie został wypłukany na policzek). W Polsce aż 12 procent ankietowanych pacjentów biorących leki na jaskrę twierdziło, że nie wie, dlaczego je bierze - w tej grupie najczęściej leki przyjmowano nieprawidłowo i zbyt rzadko. Im lepsze wykształcenie i świadomość pacjenta, tym większe szanse na udaną terapię - ale lekarz także powinien dawać dokładne i zrozumiałe wskazówki co do przyjmowania leków.

    W Polsce w ramach umów z NFZ w roku 2007 był realizowany program wczesnej diagnostyki jaskry, monitorowania postępu choroby i jej efektywnego leczenia, dotyczący osób po 35 roku życia. Niestety, nie został przyjęty na lata następne, mimo że zgodnie z wyliczeniami specjalistów przyniósłby oszczędności finansowe - leczenie późno wykrytej jaskry jest kosztowniejsze, nie mówiąc już o oszczędzeniu wielu osobom cierpień wynikających z utraty wzroku - mówił prof. Szaflik.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce, Paweł Wernicki

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Jaskra (łac. glaucoma) – choroba oczu prowadząca do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego i komórek zwojowych siatkówki i co za tym idzie pogorszenia lub utraty wzroku. Głównym czynnikiem powodującym uszkodzenie nerwu wzrokowego w jaskrze jest nadmierny wzrost ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. Leczenie jaskry polega na zmniejszaniu ciśnienia śródgałkowego poprzez stosowanie leków ułatwiających odpływ cieczy wodnistej z gałki ocznej i/lub zmniejszenie jej produkcji. Stosuje się głównie leki w postaci kropli do oczu, czasem podaje się leki doustne. Jaskrę można leczyć także operacyjnie. Leki przeciwjaskrowe to leki stosowane w leczeniu jaskry. Celem ich działania jest obniżenie ciśnienia śródgałkowego czyli przeciwdziałanie głównej przyczynie powstawania choroby. Ciśnienie to jest powodowane przez nadmierne wydzielanie, lub niewystarczający odpływ cieczy wodnistej oka. Leki te spowalniają i hamują postępowanie choroby, jednak nie mogą cofnąć zniszczenia komórek siatkówki i nerwu wzrokowego, jeśli takie zniszczenia już nastąpiły. Acetazolamid – organiczny związek chemiczny, lek należący do grupy sulfonamidowych inhibitorów anhydrazy węglanowej. Do leczenia wprowadzony został w 1953 roku. Jest słabym diuretykiem; jego działanie ustępuje po 3 dniach stosowania. Acetazolamid jest prekursorem sulfonamidowych leków moczopędnych, stosowanym obecnie głównie w leczeniu jaskry.

    Woloocze (łac. buphthalmos) – powiększenie wymiarów gałki ocznej, spowodowane zwiększeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego. Do woloocza dochodzi w przebiegu jaskry, szczególnie dobrze widoczne jest w jaskrze jednostronnej. Metypranolol (ang. Metipranolol) – lek nieselektywnie blokujący receptory β1 i β2-adenergiczne. Stosowany w leczeniu jaskry, ponieważ obniża on ciśnienie śródgałkowe oka. Pod względem właściwości farmakologicznych podobny do tymololu. Działa szybko, 15-20 minut po podaniu. Maksimum działania następuje po około dwóch godzinach, utrzymuje się przez 24 godziny.

    Gonioskopia – badanie diagnostyczne kąta przesączania gałki ocznej. Ocena kąta przesączania jest szczególnie istotna w diagnostyce jaskry. Gonioskopia pozwala odróżnić jaskrę z otwartym kątem przesączania od jaskry z zamkniętym kątem przesączania. Karteolol (ang. Carteolol) – lek beta-adrenolityczny, obniżający ciśnienie śródgałkowe. Stosowany miejscowo w okulistyce w leczeniu jaskry. Po podaniu miejscowo szybko, po około 30 minutach, zaczyna swoje działanie. Karteolol praktycznie nie wchłania się do krwiobiegu.

    Linie Haaba – faliste, horyzontalnie przebiegające pęknięcia błony Descemeta. Są spowodowane gwałtownym napływem cieczy wodnistej do zrębu rogówki i są objawem jaskry. Zespół eksfoliacji (ang. exfoliation syndrome, XFS) – choroba związana z wiekiem, w której dochodzi do powstawania i gromadzenia się w różnych tkankach narządu wzroku patologicznego, włókienkowego materiału. Objawy oczne zespołu dotyczą zarówno przedniego segmentu oka jak i spojówek i struktur oczodołu. Uważa się, że XFS jest najczęstszą z uchwytnych przyczyn jaskry. Wykazano związek XFS z zaćmą. Sugerowano, że XFS jest schorzeniem układowym, związanym z większą zachorowalnością na TIA, udary mózgu, nadciśnienie układowe i chorobę niedokrwienną serca.

    Zwichnięcie soczewki – zerwanie obwódki rzęskowej, na której podwieszona jest soczewka, najczęściej w wyniku urazu. Czasami zwichnięta soczewka może dostać się do ciała szklistego i być przyczyną wtórnej jaskry. Zwichnięcie soczewki może wystąpić w:

    Trabekulektomia – jest to okulistyczny zabieg operacyjny polegający na udrożnieniu kąta przesączania poprzez wytworzenie przetoki przez którą ciecz wodnista może wydostawać się z komory przedniej oka. Celem zabiegu jest obniżenie ciśnienia śródgałkowego i stosowany jest w leczeniu jaskry.

    Tymolol – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako nieselektywny lek blokujący receptory β1- i β2-adrenergiczne. Wykorzystywany w leczeniu jaskry, ponieważ obniża ciśnienie śródgałkowe oka. Zmniejsza pojemność minutową serca, zmniejsza aktywność reninową osocza oraz hamuje uwalnianie noradrenaliny. Goniotomia - to okulistyczny zabieg operacyjny stosowany w leczeniu jaskry wrodzonej polegający na przecięciu kąta przesączania celem jego udrożnienia.

    Mebeweryna (mebeverini hydrochloridum) – spazmolityk muskulotropowy, który działa bezpośrednio rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Usuwa skurcz bez zaburzania prawidłowej motoryki jelit. Mebeweryna może być stosowana u chorych na jaskrę i przerost prostaty. Nie powoduje podwójnego widzenia i uczucia suchości w ustach.

    Dodano: 16.03.2010. 13:05  


    Najnowsze