• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polscy naukowcy poznali nowy mechanizm powstawania stresu

    22.04.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Międzynarodowa grupa naukowców, kierowany przez Polaków, odkryła - zachodzący w mózgu - mechanizm wyzwalający lęk wywołany stresem. Wyniki swoich badań naukowcy właśnie opublikowali w piśmie "Nature" - poinformował współautor badań prof. Ryszard Przewłocki. Odkrycia dokonał zespół naukowców kierowany przez dr. Roberta Pawlaka z Uniwersytetu w Leicester w Anglii. Jego współautorami są badacze z grupy prof. Ryszarda Przewłockiego z Zakładu Neurofarmakologii Molekularnej Instytutu Farmakologii PAN i prof. Sadao Shiosaka z Instytutu Nauki i Technologii w japońskiej Narze.

     


    Prof. Przewłocki wyjaśnia, że do powstawania wywołanych stresem zmian neuroplastycznych i przebudowy połączeń nerwowych w mózgu niezbędne jest białko zwane neuropsyną. Powstaje ona jako reakcja na stres w jądrze migdałowatym, czyli mózgowym ośrodku emocji.

    Badania nad nowym mechanizmem powstawania lęku trwały trzy lata, podczas których naukowcy zbadali m.in. wpływ wywołanych stresem zmian molekularnych w jądrze migdałowatym na zachowanie myszy.

    "Stres powoduje u zwierząt wystąpienie reakcji unikania zagrożenia - gryzonie postrzegają wtedy oświetlone, otwarte przestrzenie jako niebezpieczne i starają się je omijać. Genetyczne usunięcie neuropsyny lub farmakologiczne zahamowanie jej działania zniwelowało behawioralne konsekwencje stresu - myszy nie obawiały się już niebezpiecznych miejsc" - powiedział dr Robert Pawlak.

    Uczeni wykazali, że usunięcie z komórek nerwowych neuropsyny - lub jej molekularnych partnerów - prowadzi do zablokowania neuronalnego mechanizmu powstawania lęku. "Jesteśmy zafascynowani tym odkryciem. Wiemy, że wszystkie elementy szlaku działania neuropsyny występujące u gryzoni można znaleźć także w ludzkim mózgu. Mogą one pełnić podobną rolę u człowieka, potrzeba jednak dalszych badań, aby ocenić możliwości potencjalnej terapii wywołanych stresem zachowań" - zauważa kierownik projektu.

    Zdaniem prof. Przewłockiego, wyniki pracy opublikowanej w "Nature" pozwalają przypuszczać, że neuropsyna może stanowić cel nowej terapii przeciwstresowej. "Praca stwarza nadzieję na rozwój takiego leczenia i może przyczynić się do zapobiegania wywoływanych stresem zaburzeń neuropsychiatrycznych" - dodaje naukowiec.

    Jak zauważa, istnieją indywidualne różnice w podatności na stres, który coraz częściej staje się przyczyną wielu chorób psychiatrycznych. "Chociaż większość z nas doświadcza traumatycznych przeżyć tylko niektórzy rozwijają zależne od stresu choroby, takie jak depresja, zespół stresu pourazowego a także zaburzenia lękowe - fobie, zespoły paniki, czy uogólnionego lęku" - wyjaśnia. Jego zdaniem, sposób funkcjonowania neuropsyny może przynajmniej w części odpowiadać za te różnice i występowanie chorób wywołanych stresem.

    Neuropsyna od chwili odkrycia jest obiektem intensywnych badań. Prof. Przewłocki tłumaczy, że w literaturze naukowej można znaleźć wiele publikacji sugerujących jej udział w procesach uczenia się i pamięci. Do tej pory niewiele było jednak wiadomo o biochemicznym mechanizmie działania neuropsyny w procesach przetwarzania emocji. Praca "Neuropsin cleaves EphB2 in the amygdala to control ankiety" opublikowana właśnie w "Nature" tę kwestię wyjaśnia.

    PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

    tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Zarządzanie stresem - znanym i najbardziej obiecującym podejściem do problemu zarządzania stresem w organizacji jest metoda prewencyjnego zarządzania stresem – „filozofia organizacji oraz zbiór zasad, kształtujący konkretne metody, które poświęcono zdrowiu jednostek i organizacji w celu ochrony jednostek i organizacji przed złymi skutkami stresu” Autorzy tej koncepcji opracowali pięć podstawowych zasad, na których powinno być oparte zapobiegawcze zarządzanie stresem.

    Śmierć voodoo – fenomen nagłej śmierci spowodowanej stresem wywołanym przez przekonanie o rychłej śmierci. Nazwa ma związek z wierzeniami ludów pierwotnych dotyczących klątw i innych podobnych zjawisk. Mechanizm działania "śmierci voodoo" polega na zasadzie samospełniającej się przepowiedni.

    Miejsce sinawe (łac. locus coeruleus) – jądro pnia mózgu, położone z tyłu mostu. Jego aktywację powodują stresory fizykalne (np. hipoglikemia, spadek ciśnienia krwi, objętości krwi, zaburzenia termoregulacji) oraz stresory psychologiczne. Pełni rolę w regulacji stopnia pobudzenia mózgu, fazy snu REM i niektórych funkcjach autonomicznych (np. termoregulacji). Odpowiada też za produkcję noradrenaliny. Dzięki połączeniom z podwzgórzem bierze udział w wyzwalaniu reakcji stresowej. Gra rolę w wzmacnianiu zachowań lękowych i w zespole stresu pourazowego (PTSD).

    Osobowość typu A, WZA (wzór zachowania A), zachowanie typu A to typ osobowości, charakteryzującej się wysokim poziomem stresu, wywołanym presją czasu, tendencją do zachowań rywalizacyjnych, wysokim poziomem ambicji, agresywnością i wrogością wobec innych. Osoba z WZA postrzega otoczenie jako zagrażające i żyje w nieustannej reakcji alarmowej (fazie stresu). W kategoriach psychologicznych konstruktów teoretycznych WZA charakteryzuje neurotyczna ekstrawersja (EPQ-R) i niski poziom ugodowości (NEO-FFI).

    Potencjały wywołane (ang. evoked potentials - EP albo event-related potentials - ERP) - potencjały elektryczne rejestrowane z powierzchni głowy po zadziałaniu odpowiedniego bodźca. Może to być bodziec wzrokowy (np. błysk światła), słuchowy lub czuciowy. W zależności od tego wyróżniamy wzrokowe potencjały wywołane, słuchowe potencjały wywołane i somatosensoryczne potencjały wywołane. W przeszłości używano nazwy evoked potential, ale od 1969 roku w neurobiologii stosuje się niemal wyłącznie termin event-related potential (ERP). Z uwagi na niską amplitudę większości ERP oraz współistnienie spontanicznej czynności elektrycznej mózgu przy rejestracji potencjałów wywołanych stosuje się wielokrotne powtarzanie danego bodźca, a następnie komputerowe uśrednienie uzyskanych odpowiedzi. Analiza potencjałów wywołanych pozwala na nieinwazyjne obrazowanie funkcjonowania mózgu.

    Słuchowe potencjały wywołane stanu ustalonego - (ang. Auditory Steady-State Response - ASSR) - elektrofizjologiczne odpowiedzi uzyskiwane przez podawanie bodźca akustycznego z częstotliwością powyżej 40Hz (do ok. 90Hz). Rejestracja słuchowych potencjałów wywołanych stanu ustalonego jest modyfikacją metody badania słuchowych potencjałów wywołanych średniolatencyjnych. Podawanie bodźca z dużą częstością, skutkuje sumowaniem przestrzennym poszczególnych składowych słuchowych potencjałów wywołanych średniolatencyjnych. Pozwala to na dużą automatyzację analizy wyników badania. Dodatkowo poprzez możliwość stosowania do stymulacji tonów modulowanych częstotliwościowo i amplitudowo uzyskuje się większy poziom stymulacji niż w klasycznym badaniu słuchowych potencjałów wywołanych pnia mózgu. Metoda może być zastosowana do oceny skuteczności aparatów słuchowych i implantów ślimakowych.

    Odporność roślin na czynniki środowiskowe – mechanizmy obronne pozwalające przetrwać roślinom w warunkach stresu. Odporność na stres może mieć charakter konstytutywny albo indukowany. W pierwszym przypadku mechanizmy obronne występują trwale przez całe życie rośliny. Odporność indukowana to zespół mechanizmów obronnych pojawiających się na skutek działania czynnika stresowego, stresora.

    Dodano: 22.04.2011. 00:19  


    Najnowsze