• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polski immunolog: Nobel za badania immunologii spodziewany

    04.10.2011. 00:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Tegoroczna Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii trafiła do naukowców prowadzących badania nad dwoma podstawowymi rodzajami odporności. "Wiadomo było, że kiedyś zostanie przyznana" - powiedział PAP dr hab. Sergiusz Markowicz.




    Laureatami Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii 2011 za odkrycia dotyczące funkcjonowania układu odpornościowego zostali: Amerykanin Bruce Beutler, Francuz Jules Hoffmann oraz pochodzący z Kanady Ralph Steinman. Beutler i Hoffmann wyjaśnili, jak działa tzw. wrodzony układ odpornościowy. Zasługą Ralpha Steinmana było odkrycie komórek dendrytycznych, pełniących kluczową rolę w drugiej linii obrony immunologicznej.

    "Nagrodzono po połowie naukowców badających dwa podstawowe rodzaje odporności, którą mamy jako organizmy rozwinięte" - powiedział PAP dr hab. n. med. Sergiusz Markowicz z Zakładu Immunologii Centrum Onkologii - Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.

    "Jedna (odporność - przyp. PAP) nieswoista, która jest bardziej archaiczna i wspólna dla wielu organizmów - jest szybką reakcją, która powoduje nieswoiste działania obronne, łącznie np. ze stanem zapalnym. Drugi rodzaj odporności, to odporność nabyta, która wytwarza się w wyniku przerobienia antygenu (obcej cząsteczki - PAP) w taki sposób, że jest on prezentowany wyspecjalizowanym komórkom, które reagują już tylko na niego niszcząc go. Proces ten inicjują właśnie komórki dendrytyczne" - wyjaśnił dr hab. Markowicz.

    "Są one katalizatorem układu odpornościowego, który steruje innymi populacjami komórek pośrednio lub bezpośrednio. Ta odpowiedź organizmu, to właśnie odpowiedź nabyta, której nie mamy z góry, tylko powstaje ona w wyniku bodźca antygenowego" - powiedział.

    Jak zaznaczył rozmówca PAP, Ralph Steinman był jednym z odkrywców, który był najbardziej zaangażowany w badania komórek dendrytycznych i propagował ich rolę, choć ponad 20 lat temu jeszcze nie bardzo wierzono w ich rolę.

    Zdaniem Markowicza, odkrycia tegorocznych noblistów są tym ważniejsze, że używając substancji, które pobudzają odporność wrodzoną można wzmacniać również odpowiedź nabytą. "Przyszłością medycyny jest sterowanie obiema ramionami odpowiedzi immunologicznej. Sygnały powstające w odpowiedzi wrodzonej mają kolosalne znaczenie dla zachowania równowagi w organizmie. Wiadomo, że stan zapalny, który jest reakcją na czynniki patogenne, może sprzyjać lub przeciwdziałać powstawaniu nowotworów" - powiedział.

    Podkreślił, że brak odpowiedniej stymulacji antygenowej, w wyniku której wytwarza się normalnie funkcjonujący układ odpornościowy, może sprzyjać nowotworom.

    PAP - Nauka w Polsce

    ekr/ agt/ jra/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Autoimmunizacja – odpowiedź odpornościowa układu odpornościowego organizmu, w przebiegu której powstają nieprawidłowo skierowane przeciw własnym tkankom limfocyty T lub przeciwciała i która może prowadzić do powstania chorób autoimmunologicznych. CpG – niemetylowane sekwencje CpG to fragmenty DNA bakterii rozpoznawane za pomocą receptora TLR9 przez komórki układu odpornościowego. CpG jest celem odpowiedzi odpornościowej nieswoistej. Autoantygen lub antygen autologiczny to taki antygen, który występuje w prawidłowych tkankach danego osobnika. We właściwie funkcjonującym organizmie autoantygeny nie są rozpoznawane przez komórki układu odpornościowego, dlatego nie dochodzi do odpowiedzi odpornościowej na ten rodzaj antygenów - stan taki nazywamy autotolerancją. Czasami jednak układ odpornościowy zostaje uczulony na autoantygeny, co zwykle doprowadza do choroby autoimmunizacyjnej.

    Odporność – zestaw wszystkich mechanizmów biorących udział w wytworzeniu odpowiedzi odpornościowej. W znaczeniu bardziej ogólnym oznacza zdolność do czynnej i biernej ochrony organizmu przed patogenami.
    Badaniem odporności zajmuje się immunologia. Aby organizm mógł zachowywać odporność, większość szczepień trzeba co pewien czas powtarzać. Odpowiedź odpornościowa, odpowiedź immunologiczna, reakcja odpornościowa lub immunologiczna – całokształt zmian, jakie zachodzą w organizmie pod wpływem kontaktu z antygenem. Każda odpowiedź odpornościowa składa się z:

    Odpowiedź odpornościowa komórkowa - to sztuczne określenie, w zasadzie o znaczeniu historycznym, ale dosyć przydatne w opisie pewnych zjawisk, oznaczające mechanizmy odpowiedzi odpornościowej, w których główną rolę odgrywają uczulone limfocyty T bezpośrednio znajdujące się w miejscu wstępowania antygenu i oddziałujące z komórkami efektorowymi (np. makrofagami różnych typów, granulocytami itp.), lub same biorące bezpośredni udział w likwidacji komórek niosących antygen wobec którego jest wyzwolona reakcja limfocytu Tc. Odpowiedź odpornościowa swoista, odpowiedź immunologiczna swoista, odpowiedź immunologiczna adaptacyjna to gałąź odpowiedzi odpornościowej, w której główną rolę odgrywają mechanizmy swoiste. Ponieważ jedynymi komórkami, które są odpowiedzialne za specyficzne rozpoznanie antygenulimfocyty, odpowiedź swoista jest uzależniona właśnie od ich działania. Podstawą rozwoju odpowiedzi swoistej są zjawiska prezentacji antygenu oraz selekcji klonalnej, pozwalają one bowiem na wyodrębnienie z puli wszystkich limfocytów jedynie tych, które mogą rozpoznawać dany antygen.

    Interleukina 1 (IL-1) – zbiorcza nazwa, którą określa się cytokiny o kluczowym znaczeniu dla procesu zapalnego i szerokim spektrum działania. Cytokina ta jest wydzielana w odpowiedzi na różne antygeny pochodzenia wirusowego, bakteryjnego i grzybiczego. Oprócz komórek układu odpornościowego wydzielać ją mogą również komórki "nieimmunologiczne", takie jak keratynocyty, co jeszcze podkreśla jej rolę jako uniwersalnego czynnika pobudzającego reakcję zapalną. IL-1 jest także zdolna do indukowania wydzielania innych cytokin prozapalnych, takich jak: IFN-γ, Interleukina 6 czy TNF. IL-1 wpływa również na procesy odpowiedzi swoistej, indukując wydzielanie interleukiny 6 przez limfocyty T oraz wpływając na rozwój limfocytów B. Ogólnie można powiedzieć, że IL-1 wpływa aktywująco na leukocyty oraz wiele innych komórek nie związanych bezpośrednio z układem odpornościowym, bierze bowiem udział także w przebudowie tkanek, syntezie białek ostrej fazy, wywołuje senność i jest pirogenem. Odpowiedź odpornościowa komórkowa - to sztuczne określenie, w zasadzie o znaczeniu historycznym, ale dosyć przydatne w opisie pewnych zjawisk, oznaczające mechanizmy odpowiedzi odpornościowej, w których główną rolę odgrywają uczulone limfocyty T bezpośrednio znajdujące się w miejscu wstępowania antygenu i oddziałujące z komórkami efektorowymi (np. makrofagami różnych typów, granulocytami itp.), lub same biorące bezpośredni udział w likwidacji komórek niosących antygen wobec którego jest wyzwolona reakcja limfocytu Tc.

    U ssaków narządy limfoidalne (narządy limfatyczne) są miejscem powstawania, dojrzewania, uzyskiwania własności odpornościowych i współdziałania komórek układu odpornościowego w celu rozpoznawania antygenów drobnoustrojów chorobotwórczych, komórek nowotworowych lub wszystkich komórek i substancji, nie rozpoznanych jako własne.

    Cytokiny − białka wpływające na wzrost, proliferację i pobudzenie komórek biorących udział w odpowiedzi odpornościowej oraz komórek hemopoetycznych. Cytokiny mogą wybiórczo pobudzać odpowiedź komórkową lub humoralną, co w połączeniu z ich ilością (ponad 100 opisanych cytokin i wciąż odkrywane nowe) powoduje, że powstaje niezwykle skuteczny, ale także bardzo skomplikowany i czuły system powiązań pomiędzy komórkami układu odpornościowego, tzw. sieć cytokin. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że cytokiny wpływają nie tylko na leukocyty, ale także na inne komórki organizmu, stymulując powstawanie gorączki, regulując morfogenezę komórek i tkanek, czy też biorąc udział w procesach patologicznych działając cytotoksycznie. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę oddziaływania pomiędzy cytokinami. Te i inne fakty nakazują spojrzeć na cytokiny nie tylko jako na białka działające lokalnie, ale także jako na grupę cząsteczek o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania organizmu.

    Dodano: 04.10.2011. 00:33  


    Najnowsze