• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prof. Gołąb: odkrycia noblistów mają wiele praktycznych zastosowań

    04.10.2011. 00:40
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Odkrycia tegorocznych noblistów w dziedzinie medycyny przynoszą wiele praktycznych zastosowań - ocenił w rozmowie z PAP prof. Jakub Gołąb z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. 


    "Implikacje praktyczne tych odkryć są ogromne. Już w tej chwili dysponujemy lekami, które działając na zidentyfikowane cząsteczki mogą regulować odpowiedź układu odpornościowego. Kilka takich leków jest już zarejestrowanych, ale lawina przed nami" - powiedział naukowiec, na co dzień kierownik Zakładu Immunologii WUM.

    W tym roku laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii za odkrycia dotyczące funkcjonowania układu odpornościowego zostali: Amerykanin Bruce Beutler, Francuz Jules Hoffmann oraz pochodzący z Kanady Ralph Steinman. Beutler i Hoffmann wyjaśnili, jak działa tzw. wrodzony układ odpornościowy. Zasługą Ralpha Steinmana było odkrycie komórek dendrytycznych, pełniących kluczową rolę w drugiej linii obrony immunologicznej.

    "To odkrycie umożliwia nam zrozumienie pewnych podstawowych mechanizmów rozpoznawania drobnoustrojów przez komórki naszego układu odpornościowego" - wyjaśnił prof. Gołąb.

    Dodał, że drugą część nagrody przyznano (Steinmanowi - przyp. PAP) za zidentyfikowanie nowej populacji komórek naszego układu odpornościowego, które są odpowiedzialne za wskazanie limfocytom, w jaki sposób mają odpowiadać na pojawienie się drobnoustrojów.

    Profesor przypomniał, że setki nowych związków jest już badanych w próbach klinicznych. "Można się spodziewać, że w najbliższych latach będziemy mieli wiele zupełnie nowych rozwiązań terapeutycznych, szczepionek, jak i samodzielnych leków" - podkreślił.

    Jego zdaniem, również odkrycie (przez Steinmana - przyp. PAP) unikatowej populacji komórek dendrytycznych jest przełomem, który będzie miał konsekwencje w najbliższych latach w leczeniu wielu chorób. "Komórki te już są stosowane w leczeniu nowotworów. W ubiegłym roku powstała pierwsza szczepionka w oparciu o komórki dendrytyczne, które zarejestrowano do leczenia raka gruczołu krokowego" - powiedział rozmówca PAP.

    Wyjaśnił, że obecnie badane są nowe generacje komórek, dodatkowo modyfikowanych, które znajdą w przyszłości zastosowania w medycynie. 

    PAP - Nauka w Polsce

    ekr/ agt/ gma/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    U ssaków narządy limfoidalne (narządy limfatyczne) są miejscem powstawania, dojrzewania, uzyskiwania własności odpornościowych i współdziałania komórek układu odpornościowego w celu rozpoznawania antygenów drobnoustrojów chorobotwórczych, komórek nowotworowych lub wszystkich komórek i substancji, nie rozpoznanych jako własne. Komórki NK (ang. Natural Killer – naturalni zabójcy) – główna grupa komórek układu odpornościowego odpowiedzialna za zjawisko naturalnej cytotoksyczności. Komórki NK zostały odkryte w latach 70. XX w. u osób zdrowych, wśród których nie spodziewano się odpowiedzi przeciwnowotworowej. Okazało się, że taka odpowiedź jednak występuje i jest silniejsza niż u osób chorych. Obok komórek NK za taki efekt odpowiadają hipotetyczne komórki NC. Ze względu na swoje właściwości komórki NK są zaliczane do komórek K. Efekt cytotoksyczny jest widoczny już po 4 godz. od kontaktu z antygenem i standardowo testuje się go na linii białaczkowej K562. Teoria nadzoru immunologicznego Burneta (nadzór immunologiczny, teoria Burneta) jest to teoria o mechanizmie kontroli komórek nowotworowych przez układ immunologiczny. Zakłada, że komórki zmienione nowotworowo pojawiają się w organizmie znacznie częściej niż nowotwory ujawnione klinicznie i są stale kontrolowane przez odpowiednie mechanizmy odpornościowe, które polegają na szybkiej detekcji i zniszczeniu ich. Upośledzenie sprawności tej ochrony prowadzi do rozplemu powstałych komórek nowotworowych do momentu, kiedy mechanizmy odpornościowe nie są już w stanie obronić się przed nowotworem.

    CpG – niemetylowane sekwencje CpG to fragmenty DNA bakterii rozpoznawane za pomocą receptora TLR9 przez komórki układu odpornościowego. CpG jest celem odpowiedzi odpornościowej nieswoistej. Interleukina 1 (IL-1) – zbiorcza nazwa, którą określa się cytokiny o kluczowym znaczeniu dla procesu zapalnego i szerokim spektrum działania. Cytokina ta jest wydzielana w odpowiedzi na różne antygeny pochodzenia wirusowego, bakteryjnego i grzybiczego. Oprócz komórek układu odpornościowego wydzielać ją mogą również komórki "nieimmunologiczne", takie jak keratynocyty, co jeszcze podkreśla jej rolę jako uniwersalnego czynnika pobudzającego reakcję zapalną. IL-1 jest także zdolna do indukowania wydzielania innych cytokin prozapalnych, takich jak: IFN-γ, Interleukina 6 czy TNF. IL-1 wpływa również na procesy odpowiedzi swoistej, indukując wydzielanie interleukiny 6 przez limfocyty T oraz wpływając na rozwój limfocytów B. Ogólnie można powiedzieć, że IL-1 wpływa aktywująco na leukocyty oraz wiele innych komórek nie związanych bezpośrednio z układem odpornościowym, bierze bowiem udział także w przebudowie tkanek, syntezie białek ostrej fazy, wywołuje senność i jest pirogenem.

    Limfocyty – komórki układu odpornościowego należące do agranulocytów z grupy leukocytów, uczestniczące i będące podstawą odpowiedzi odpornościowej swoistej. Są to komórki o średnicy 6-15 μm, posiadające duże jądro i skąpą cytoplazmę. Stężenie limfocytów we krwi obwodowej człowieka wynosi 1,1–3,5 × 10/l, co stanowi 25-35% populacji leukocytów. Cytokiny − białka wpływające na wzrost, proliferację i pobudzenie komórek biorących udział w odpowiedzi odpornościowej oraz komórek hemopoetycznych. Cytokiny mogą wybiórczo pobudzać odpowiedź komórkową lub humoralną, co w połączeniu z ich ilością (ponad 100 opisanych cytokin i wciąż odkrywane nowe) powoduje, że powstaje niezwykle skuteczny, ale także bardzo skomplikowany i czuły system powiązań pomiędzy komórkami układu odpornościowego, tzw. sieć cytokin. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że cytokiny wpływają nie tylko na leukocyty, ale także na inne komórki organizmu, stymulując powstawanie gorączki, regulując morfogenezę komórek i tkanek, czy też biorąc udział w procesach patologicznych działając cytotoksycznie. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę oddziaływania pomiędzy cytokinami. Te i inne fakty nakazują spojrzeć na cytokiny nie tylko jako na białka działające lokalnie, ale także jako na grupę cząsteczek o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania organizmu.

    Indynawir – inhibitor proteazy ludzkiego wirusa niedoboru odporności (HIV), analog peptydowy. Lek pozwala zwiększyć liczbę komórek CD4, odgrywających ważną rolę w utrzymaniu sprawności układu odpornościowego. Komórka kompetentna immunologicznie, komórka immunokompetentna – każda komórka układu odpornościowego, która może swoiście rozpoznawać dany antygen. Określenie to odnosi się zatem do limfocytów, zarówno B, jak i T, z tym jednak zastrzeżeniem, że chodzi wyłącznie o te komórki, które nie są w danej chwili zaangażowane w odpowiedź odpornościową, a więc komórki dziewicze i limfocyty pamięci.

    Interleukina 1 (IL-1) – zbiorcza nazwa, którą określa się cytokiny o kluczowym znaczeniu dla procesu zapalnego i szerokim spektrum działania. Cytokina ta jest wydzielana w odpowiedzi na różne antygeny pochodzenia wirusowego, bakteryjnego i grzybiczego. Oprócz komórek układu odpornościowego wydzielać ją mogą również komórki "nieimmunologiczne", takie jak keratynocyty, co jeszcze podkreśla jej rolę jako uniwersalnego czynnika pobudzającego reakcję zapalną. IL-1 jest także zdolna do indukowania wydzielania innych cytokin prozapalnych, takich jak: IFN-γ, Interleukina 6 czy TNF. IL-1 wpływa również na procesy odpowiedzi swoistej, indukując wydzielanie interleukiny 6 przez limfocyty T oraz wpływając na rozwój limfocytów B. Ogólnie można powiedzieć, że IL-1 wpływa aktywująco na leukocyty oraz wiele innych komórek nie związanych bezpośrednio z układem odpornościowym, bierze bowiem udział także w przebudowie tkanek, syntezie białek ostrej fazy, wywołuje senność i jest pirogenem.

    Interleukina 4, IL-4 – to cytokina produkowana przez limfocyty Th2, mastocyty i bazofile. Wykazuje ona szerokie działanie, wpływając na wiele populacji komórek układu odpornościowego i wykazując efekty antagonistyczne (w większości przypadków) do IFN-γ. Silnie pobudza limfocyty B oraz prowadzi do przełączania klas w kierunku przeciwciał IgE, co jest istotne w patomechanizmie alergii. Wpływa także na limfocyty T, kierując ich rozwój w stronę komórek Th2.

    Dodano: 04.10.2011. 00:40  


    Najnowsze