• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prof. Potempa - laureat polskiego Nobla 2011

    04.11.2011. 14:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Prof. dr hab. Jan Potempa z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ oraz Departamentu Zdrowia i Rehabilitacji Jamy Ustnej Szkoły Stomatologii Uniwersytetu w Louisville w USA został laureatem Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w 2011 roku w obszarze nauk o życiu i o Ziemi.

    Profesor Potempa został uhonorowany za scharakteryzowanie nowej rodziny proteinaz bakteryjnych oraz wykazanie ich roli w rozwoju chorób przyzębia - poinformowała FNP w przesłanym PAP komunikacie.

    Zapalenie tkanek przyzębia (paradontoza) jest jedną z najczęściej występujących chorób zakaźnych. Osoby dotknięte tą chorobą są bardziej narażone na choroby układu krążenia, reumatoidalne zapalenie stawów (gościec przewlekle postępujący), zachłystowe zapalenie płuc czy poród przedwczesny (choroba może wpływać także na niską wagę płodu). Wiadomo, że za patologiczne zmiany w przyzębiu odpowiedzialna jest stosunkowo niewielka grupa bakterii w bakteryjnej płytce nazębnej poniżej linii dziąseł.

    Badania Profesora Potempy - wyjaśnia FNP - dotyczą roli bakterii Porphyromonas gingivalis w powstawaniu i rozwoju paradontozy. Laureat wraz ze współpracownikami wyizolował i scharakteryzował 7 enzymów degradujących białka, produkowanych przez tę bakterię - w tym tzw. gingipainy. Udowodnił też, że to właśnie gingipainy są kluczowym czynnikiem ułatwiającym rozwój zapalenia przyzębia, wykazując, że są one odpowiedzialne m.in. za zaburzenie reakcji obronnej organizmu, który zamiast eliminować bakterie zwraca się przeciwko własnym tkankom. Prowadzi to do chronicznego stanu zapalnego tkanek przyzębia i, w jego rezultacie - do utraty kości wyrostka zębodołowego i obnażania szyjek zębów.

    "Odkrycia profesora Potempy zmieniły podstawy myślenia o genezie zapalenia tkanek przyzębia. Wysoko oceniany jest również ich potencjał terapeutyczny - wyniki jego badań mogą prowadzić do opracowania bardziej skutecznych leków zwalczających paradontozę, a przez to - do obniżenia ryzyka rozwoju chorób serca i stawów" - czytamy w komunikacie Fundacji.

    Prof. Potempa urodził się w 1955 roku w Tarnowie. Jest biochemikiem i mikrobiologiem. Prowadzi badania nad bakteriami wywołującymi choroby przyzębia.

    Tytuł magistra otrzymał w 1979 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim. Na tej uczelni obronił również doktorat (1982 r.) i uzyskał habilitację (1993 r.). Od 1998 roku jest profesorem.

    Kierował bądź kieruje zespołami realizującymi granty badawcze przyznane przez amerykański Narodowy Instytut Zdrowia (NIH), polskie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Unię Europejską. Wypromował do tej pory 18 doktorów. Jest autorem 278 publikacji i 11 patentów.

    Prof. Potempa jest członkiem Polskiego Towarzystwa Biochemicznego, International Association of Dental Research, International Proteolysis Society i American Microbiology Society. Jak podaje FNP, współorganizował liczne konferencje naukowe - był m.in. przewodniczącym Gordon Conference on Proteolytic Enzymes and Their Inhibitors w 2008 roku.

    Naukowiec jest również członkiem rad redakcyjnych czasopism naukowych, m.in.: "Biological Chemistry", "Journal of Innate Immunity", "Molecular and Oral Microbiology", "The Open Biochemistry Journal" i "Current Protein and Peptide Science".

    Laureat Nagrody Prezesa Rady Ministrów za wybitne osiągnięcia naukowe (2001 r.) oraz programów MISTRZ (2004 r.) i TEAM (2009 r.) Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

    Od 2005 roku profesor kieruje Zakładem Mikrobiologii Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 2009 roku jest również profesorem w Departamencie Zdrowia i Rehabilitacji Jamy Ustnej Szkoły Stomatologii Uniwersytetu w Louisville w USA.

    PAP - Nauka w Polsce

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zapalenie przyzębia (łac. periodontitis), potocznie nazywane paradontozą, paradentozą oraz (niepoprawnie) parodontozą - choroba infekcyjna tkanek przyzębia (→ parodont), prowadząca w skrajnych przypadkach do rozchwiania i utraty zębów. W polskiej systematyce jedna z chorób przyzębia (periodontopatii). Zapalenie dziąseł (łac. gingivitis) – choroba infekcyjna dziąseł, nieleczona prowadząca do zapalenia przyzębia. W polskiej systematyce jedna z chorób przyzębia (periodontopatii). Choroby przyzębia, periodontopatie – choroby obejmujące przyzębie. Profilaktyką (zapobieganiem) i leczeniem chorób przyzębia zajmuje się periodontologia – nauka przyzębiu (tj. o aparacie zawieszeniowym zęba). Periodontologia jest dziedziną stomatologii.

    Periodontologia (nieprawidłowo parodontologia, paradontologia) – nauka o aparacie zawieszeniowym zęba, tj. przyzębiu. Jako dziedzina stomatologii zajmuje się profilaktyką i leczeniem chorób przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej. Przyzębie to zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej. Dziedzina medycyny zajmująca się chorobami przyzębia to periodontologia.

    Sterowana regeneracja tkanek – zespół procedur w periodontologii i chirurgii stomatologicznej, które przy zastosowaniu konkretnych materiałów prowadzą do odtworzenia struktur i funkcji utraconych tkanek przyzębia lub samej kości wyrostka zębodołowego. Klasyfikacja Andreasena – bazująca na ustaleniach WHO klasyfikacja urazów zębów, przyzębia, kości i błony śluzowej jamy ustnej.

    Eikenella corrodens – gram-ujemna bakteria występująca w górnych drogach oddechowych i w przewodzie pokarmowym człowieka. Stanowi fizjologiczną florę bakteryjną przyzębia. Została zidentyfikowana w 1958 roku przez M. Eikena i nazwana Bacteroides corrodens. Enteropatyczne zapalenie stawów − choroba z kręgu spodyloartropatii zapalnych o nieznanym mechanizmie, występująca u 11% chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego i 21% chorych na chorobę Leśniowskiego-Crohna. Enteropatyczne zapalenie stawów jest najczęstszą pozajelitową manifestacją tych chorób. Prawdopodobne mechanizmy mające znaczenie dla rozwoju choroby to: zwiększona przepuszczalność jelit i czynniki immunogenetyczne.

    Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego - jeden z wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Istnieje od 2004 roku. Powstał on po odłączeniu od Wydziału Filologicznego. W jego skład wchodzi 17 katedr, Centrum Języka i Kultury Polskiej w Świecie oraz Centrum Badawcze Bibliografii Polskiej Estreicherów. Dziekanem wydziału jest prof. dr hab. Renata Przybylska.

    Rak wodny (łac. noma, cancrum oris) – bakteryjne, zgorzelinowe zapalenie śluzówek jamy ustnej powodujących m.in. zniszczenie policzka i jamy ustnej, spotykane w przypadkach poważnego niedożywienia. Proces zgorzelinowo-martwiczy rozszerzając się, niszczy coraz rozleglejsze obszary tkanek jamy ustnej, warg, dziąseł i policzków. Najczęściej spotykanym rodzajem bakterii odpowiedzialnym za martwicę tkanek są bakterie z rodzaju Fusobacterium. Szczególną postacią jest rak wodny noworodków (łac. noma neonatorum) pojawiający się u przedwcześnie urodzonych noworodków, objawiający się zgorzelinowym zapaleniem skóry twarzy i śluzówek jamy ustnej, powodowanych zwykle przez bakterie z rodzaju Pseudomonas. Niekiedy nazwa ta jest używana w odniesieniu do zmian zgorzelinowych sromu (łac. noma vulvae).

    Dodano: 04.11.2011. 14:04  


    Najnowsze