• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Reumatoidalne Zapalenie Stawów (RZS) - leczenie

    30.09.2009. 19:00
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Reumatoidalne zapalenie stawów jest chorobą, która dotyczy nie tylko stawów, ale całego organizmu. RZS to choroba przewlekła, która jeśli nie jest wcześnie i właściwie leczona, może w ciągu 2-5 lat doprowadzić do niepełnosprawności, utraty możliwości samodzielnego funkcjonowania i utraty zdolności do pracy zawodowej.


    Metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS)
    U chorych na RZS układ odpornościowy (immunologiczny) organizmu nieprawidłowo rozpoznaje własne tkanki jako obce. Można więc powiedzieć, że u chorych na RZS siły obronne organizmu skierowane są przeciwko własnemu organizmowi i niszczą go z równą zaciekłością jak bakterie, czy wirusy.

    Celem leczenia RZS jest:

    • Uzyskanie całkowitej remisji (ustąpienia objawów choroby)
    • Zahamowanie uszkodzeń stawów u chorych - zapobieganie niepełnosprawności chorych cierpiących na RZS
    • Zmniejszenie nasilenia objawów, takich jak ból, obrzęk i sztywność stawów
    • Zapobieganie utracie funkcji stawów u chorych
    • Jak najdłuższe utrzymanie aktywności życiowej i zdolności do pracy chorych

    Skuteczne leczenie RZS wymaga ingerencji w układ immunologiczny chorego w taki sposób, żeby ograniczyć jedynie jeden aspekt jego działania, tzn. uszkadzanie własnych tkanek,
    a jednocześnie nie zaburzyć jego zdolności walki z groźnymi infekcjami. Stanowi to ogromne wyzwanie dla współczesnej medycyny. Najważniejszym celem leczenia RZS jest uzyskanie i utrzymanie pacjenta w remisji.
    W celu osiągnięcia zamierzonego efektu często konieczne jest stosowanie kilku leków jednocześnie. Zdarza się również, że po jakimś czasie stosowane leczenie danym lekiem przestaje być skuteczne.

    Ogromną rolę w leczeniu odgrywa również czas rozpoczęcia odpowiedniego leczenia, ponieważ
    w przypadku agresywnej postaci choroby w bardzo krótkim czasie dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia stawów. Dlatego czas od rozpoznania choroby do podjęcia odpowiedniego leczenia, które może zapobiec inwalidztwu chorego, powinien być jak najkrótszy (nie dłuższy niż 3 miesiące).
    Każdy miesiąc opóźnienia leczenia oznacza większe uszkodzenia stawów i większe ryzyko niepełnosprawności.

    Jeszcze do niedawna możliwości leczenia RZS były ograniczone. Do leków stosowanych w RZS należały m.in. sole złota, które zostały po raz pierwszy zastosowane już ponad 70 lat temu
    oraz metotreksat, stosowany od lat 50-tych ubiegłego wieku. Leki te wielu chorym nie zapewniały skutecznego leczenia, co wiązało się z nieodwracalnym zniszczeniem stawów i trwałym kalectwem osób nawet w wieku 30-40 lat.

    Przełomem w leczeniu było wprowadzenie w 1998 roku leków biologicznych, działających bezpośrednio na układ immunologiczny i osłabiających jego agresywne działanie na własne tkanki. Leki te wykazują wysoką skuteczność kliniczną i, w odróżnieniu
    od wcześniej stosowanych leków, hamują proces niszczenia stawów. Jednak ich działanie w pewnym stopniu zmniejsza również możliwości obronne organizmu w stosunku do infekcji. Pierwszymi lekami z grupy leków biologicznych były inhibitory TNF.

    Leki stosowane w RZS można podzielić na dwie grupy:

    1.Leki zmniejszające objawy choroby, takie jak ból i obrzęk stawów
    2.Leki, które spowolniają procesy niszczące stawy:

    leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCh) " leki klasyczne, takie jak metotreksat, sulfosalazyna
    leki biologiczne " leki hamujące działanie cytokin lub oddziaływujące na limfocyty

    Wybór odpowiedniego leczenia jest w każdym przypadku indywidualny dla danego pacjenta.

    Pod względem mechanizmu działania leki biologiczne możemy podzielić na następujące grupy:
    • inhibitory TNF alfa

    • leki ukierunkowane na limfocyty " np. lek MabThera® (rytuksymab) zarejestrowany w 2006 roku

    • inhibitor interleukiny 6 " lek RoActemra® (tocilizumab)



    Ze względu na złożone przyczyny powstawania reumatoidalnego zapalenia stawów oraz niemożność całkowitej kontroli przebiegu choroby istniała potrzeba poszukiwania leków o większej skuteczności, zarówno w łagodzeniu objawów klinicznych choroby, jak również w hamowaniu procesu niszczenia stawów.

    Nowy kierunek w leczeniu " RoActemra®
    Lepsze poznanie patogenezy reumatoidalnego zapalenia stawów, a zwłaszcza zrozumienie wzajemnych powiązań i roli cytokin (substancje białkowe, które przekazują sygnały pomiędzy komórkami) w patogenezie choroby, ujawniło w ostatnich latach nowy cel interwencji terapeutycznej, jakim jest interleukina " 6.

    Lek RoActemra®, drugi biologiczny lek firmy Roche, jest humanizowanym przeciwciałem monoklonalnym blokującym receptory dla IL-6 i hamującym działanie IL-6.

    Interleukina 6 (IL-6) jest cytokiną o szerokim zakresie działań biologicznych, która bierze udział
    w wielu procesach życiowych. Odgrywa istotną rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej, zapalnej i w procesie powstawania elementów krwi. Zaburzenie fizjologicznego działania IL-6 może doprowadzać do chorób zapalnych o podłożu immunologicznym, takich jak RZS. Nadmierna aktywacja IL-6 u chorych na RZS przyczynia się do powstawania objawów zarówno stawowych (niszczenie kości i chrząstki stawowej, ból i obrzęk stawów), jak i ogólnoustrojowych (np. niedokrwistość, zmęczenie, uogólniona osteoporoza). Wielu naukowców jest zgodnych co do faktu, iż IL-6 jest racjonalnym celem terapeutycznym w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

    W jaki sposób działa lek?

    IL-6, jedno z kilku białek biorących udział w procesie zapalnym, jest uważana za główną cytokinę prowadzącą do rozwoju przewlekłego zapalenia u pacjentów z RZS. Nadmierna produkcja IL-6 prowadzi nie tylko do zapalenia i uszkodzeń stawów w przebiegu choroby, ale także do pojawienia się jej ogólnych objawów, takich jak niedokrwistość, zmęczenie i zwiększenie ryzyka chorób krążenia.
    RoActemra® zaburza szlak sygnalizacji IL-6 poprzez wiązanie się zarówno z rozpuszczalnymi,
    jak i ulegającymi ekspresji na błonach komórkowych receptorami IL-6 (IL-6R). Zmniejsza
    przez to udział IL-6 w rozwoju procesu zapalnego i hamuje postęp RZS, zarówno w obrębie stawów, jak i w całym organizmie.

    Od kilku lat firma Roche jest silnie zaangażowane w opracowywanie nowych leków przeciw chorobom autoimmunologicznym, z pierwszym wskazaniem w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. Po wprowadzeniu na rynek leków MabThera® (rytuksymab) i RoActemra® (tocilizumab) opracowywane są kolejne projekty, które mają otworzyć przed pacjentami nowe możliwości.

    Lek MabThera® jest pierwszym i jedynym selektywnym lekiem przeciw limfocytom B (będących jednym z głównych czynników w patogenezie RZS), stosowanym w RZS, zapewniającym zupełnie odmienne podejście terapeutyczne. Lek RoActemra®, to kolejna przełomowa metoda leczenia RZS - humanizowane przeciwciało monoklonalne, blokujące receptor dla IL-6 i hamujące działanie IL-6, białka odgrywającego główną rolę w procesie zapalnym w RZS. Wśród wielu innych projektów będących w fazie opracowywania są związki poddawane badaniom klinicznym I, II i III fazy.

    Warto zauważyć, iż ocrelizumab, humanizowane przeciwciało przeciw CD20, znajduje się obecnie
    w III fazie procesu opracowania do stosowania w RZS.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Enteropatyczne zapalenie stawów − choroba z kręgu spodyloartropatii zapalnych o nieznanym mechanizmie, występująca u 11% chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego i 21% chorych na chorobę Leśniowskiego-Crohna. Enteropatyczne zapalenie stawów jest najczęstszą pozajelitową manifestacją tych chorób. Prawdopodobne mechanizmy mające znaczenie dla rozwoju choroby to: zwiększona przepuszczalność jelit i czynniki immunogenetyczne. Zapalenia stawów z zajęciem stawów kręgosłupa, zwane także spondyloartropatiami - grupa chorób, których wspólną cechą jest występowanie zapalenia stawów obwodowych, zapalenia stawów krzyżowo-biodrowych, stawów kręgosłupa. U chorych nie stwierdza się czynnika reumatoidalnego, natomiast często stwierdza się obecność antygenu B27. Łuszczycowe zapalenie stawów (ang. psoriatic arthritis) – zapalne schorzenie stawów, występujące w przebiegu łuszczycy. Należy do spondyloartropatii seronegatywnych. Choroba często rozpoczyna się w obrębie stawów międzypaliczkowych i często dotyczy tylko jednej strony, co odróżnia ją od reumatoidalnego zapalenia stawów. W przebiegu łuszczycowego zapalenia stawów we krwi nie pojawia się czynnik reumatoidalny.

    Waldekoksyb, valdecoxib – lek należący do grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych, stosowany w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów, reumatoidalnego zapalenia stawów i objawów związanych z miesiączkowaniem. Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (ang. juvenile idiopathic arthritis, w skrócie JIA), znane też pod nazwą młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów (ang. juvenile rheumatoid arthritis), młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów (ang. juvenile chronic arthritis) lub choroba Stilla – najczęstsza u dzieci postać zapalenia stawów, o nieznanej etiologii, rozpoczynająca się w młodym wieku (przed 16 rokiem życia), trwająca co najmniej 3 miesiące, której towarzyszą zmiany w narządzie ruchu oraz objawy pozastawowe.

    Wirusowe zapalenie stawów (łac. arthritis viralis, ang. viral arthritis) – choroba wywołana przez wirusy, najczęściej przebiegająca pod postacią zapalenia wielostawowego, zwykle z symetrycznym zajęciem stawów. Sztywność poranna – objaw zgłaszany przez osoby cierpiące na schorzenia reumatologiczne (np. chorych na reumatoidalne zapalenie stawów). Pod tym pojęciem kryje się uczucie zesztywnienia po dłuższym odpoczynku. Nie należy tego interpretować jako ograniczenie ruchomości w stawach, ale jako osłabienie zdolności poruszania się i wykonywania podstawowych codziennych czynności. Chory tłumaczy, że opisanie tego uczucia zdrowej osobie jest trudne. Takie ograniczenie może trwać w ciągu wielu godzin, ale by można użyć tego pojęcia musi trwać przynajmniej 30 minut do 1 godziny. Czas trwania sztywności porannej uważany jest za miernik intensywności procesu zapalnego.

    Serologicznie ujemne zapalenie stawów z ciastowatym obrzękiem − szczególna postać zapalenia stawów, występująca w wieku podeszłym, częściej u mężczyzn niż kobiet. Przeciwciała przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi (ang. aCCP – anti-cyclic citrullinated peptide antibodies) – autoprzeciwciała klasy IgG występujące u chorych na reumatoidalne zapalenie stawów.

    Leflunomid (łac. Leflunomidum, ang. Leflunomide) – prolek, lek immunosupresyjny, wykazujący właściwości antyproliferacyjne względem limfocytów T i przeciwzapalne, stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów oraz łuszczycowego zapalenia stawów u dorosłych, w celu spowolnienia postępu choroby; należy do grupy wolno działających leków przeciwreumatycznych, modyfikujących przebieg choroby (ang. DMARD – disease modifying antirheumatic drugs).

    Leflunomid (łac. Leflunomidum, ang. Leflunomide) – prolek, lek immunosupresyjny, wykazujący właściwości antyproliferacyjne względem limfocytów T i przeciwzapalne, stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów oraz łuszczycowego zapalenia stawów u dorosłych, w celu spowolnienia postępu choroby; należy do grupy wolno działających leków przeciwreumatycznych, modyfikujących przebieg choroby (ang. DMARD – disease modifying antirheumatic drugs).

    Reumatyzm palindromiczny (ang. palindromic rheumatism) – rzadka choroba z grupy chorób reumatycznych, ujęta w klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego. Objawia się gwałtownym i silnym napadowym zapaleniem jednego (zazwyczaj) lub wielu stawów, równie nagle ustępującym bez ich uszkodzenia. Etiologia jest niejasna; sugerowano, że jest to poronna postać reumatoidalnego zapalenia stawów, ponieważ towarzyszy mu często podwyższone miano przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu polipeptydowi (anty-CCP) i antykeratynowych. Rzeżączkowe zapalenie stawów (łac. arthritis gonorrhoica, ang. gonococcal arthritis) – zapalenie wielostawowe wywołane zakażeniem dwoinką rzeżączki, występujące u chorych na rzeżączkę, często przebiegające ze współistniejącymi zmianami skórnymi i zapaleniem pochewek ścięgnistych. Najczęstsza postać septycznego zapalenia stawów u aktywnych seksualnie młodych dorosłych.

    Chlamydophila pneumoniae (dawniej Chlamydia pneumoniae) – bakteria przenoszona drogą kropelkową, powodująca m.in. zapalenia płuc (rzadko u dzieci poniżej 5 r. życia). Poważnym następstwem tej infekcji jest uszkodzenie nabłonka rzęskowego w oskrzelach i alergiczne przestrojenie organizmu sprzyjające rozwojowi dychawicy oskrzelowej, nawracających katarów nosa, przewlekłego zapalenia gardzieli i zapalenia zatok. Dodatkowe objawy to bóle stawów i nierzadko zapalenie stawów. Może uszkadzać śródbłonek naczyń i tworzy się blaszka miażdżycowa.

    Dodano: 30.09.2009. 19:00  


    Najnowsze