• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rodzice, szkoły i samorządy muszą współdziałać w zapobieganiu otyłości dzieci

    15.07.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Szkoły i władze lokalne muszą się napracować, żeby uchronić młodzież przed otyłością. Trening zdrowego trybu życia, jak w wyczynowym sporcie, musi być rozpoczęty wcześnie i trwać konsekwentnie przez dłuższy czas. Tysiące programów do walki z otyłością przebadały psycholożki z SWPS. Okazało się, że proste reguły zdrowego życia wpaja się trudno, a rodzice nie zawsze pomagają, bo nie zauważają nadwagi dzieci.

    Dzieci potrzebują wsparcia rodziców, szkół oraz władz lokalnych, żeby zdrowo się odżywiać i uprawiać sport - wynika z analizy wyników światowych badań na temat programów zapobiegania nadwadze i otyłości wśród młodzieży. Wszystkie strony powinny ze sobą współpracować. Szkoły muszą uczyć dzieci i rodziców, jak się zdrowo odżywiać, rodzice dawać dobry przykład, a samorządy zapewniać dostęp do rekreacji.

    Na efekty trzeba poczekać. Minimalny czas trwania skutecznego programu prewencyjnego to trzy miesiące, ale największą skutecznością cieszą się programy trwające ponad dwa lata. Programy prowadzone w szkole powinny dotyczyć nie tylko diety, ale też zwiększania poziomu aktywności fizycznej dzieci i zmniejszenia czasu spędzanego na siedząco. Przykładem są tzw. aktywne przerwy w szkole. Z badań wiadomo także, że większych efektów szkolnych programów prewencji otyłości można się spodziewać u dziewczynek, niż u chłopców.

    "Programy prewencji otyłości w szkole mogą być bardziej efektywne, jeśli prowadzi się je wśród dzieci, a nie dopiero wśród nastolatków. Jeśli chce się osiągnąć długofalowe efekty szkolnych programów, potrzebna jest szczegółowa edukacja dotycząca odżywiania się" - mówi psycholog zdrowia z wrocławskiego wydziału Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej prof. Aleksandra Łuszczyńska, która kierowała badaniami.

    Szkoły mogą skutecznie wspomóc programy edukacyjne działaniami praktycznymi, np. wprowadzając zmiany w regulaminie szkolnym, umożliwiające większą aktywność fizyczną uczniów. Powinny też zadbać o odpowiednie wykształcenie nauczycieli w zakresie promocji zdrowia i kultury fizycznej.

    Magdalena Safron, psycholog społeczny z SWPS i współautorka badań, dodaje, że choć trudno jest zaangażować rodziców, to trzeba próbować. Mogą zadziałać nawet proste sposoby - np. dostarczenie rodzicom ulotek edukacyjnych wskazujących warte zrealizowania cele dotyczące zdrowego stylu życia oraz kroki prowadzące do osiągnięcia tego celu.

    Warto się postarać, bo badania pokazują, że rodzice i ich nawyki żywieniowe mają kluczowy wpływ na odżywianie dzieci. "Rodzice powinni przede wszystkim dbać o własną świadomość żywieniową i dietę, którą stosują. Warto postarać się także o czas na wspólny posiłek z dziećmi. Oprócz tego rodzice powinni ułatwiać dziecku dostęp do miejsca, gdzie będzie mogło ono uprawiać sport, a nawet zastosować system nagród za aktywność fizyczną i zdrowe odżywianie" - tłumaczy współautorka badania Anna Januszewicz z wrocławskiego wydziału SWPS

    Jak wynika z badań, rodzice, którzy otwarcie rozmawiają z dziećmi o różnych problemach, zarówno dotyczących dzieci, jak i swoich, mają więcej sukcesów w kształtowaniu ich nawyków żywieniowych. Z drugiej strony z analizy wynika, że rodzice nie potrafią rozpoznać nadwagi u dzieci. Najczęściej uważają, że ich dziecko ma wagę w normie. A jeśli już jakiś rodzic zauważa nieprawidłowość, to często argumentuje, że dziecko jest pulchne, ma grube kości lub specyficzną urodę.

    Dlatego, jak podkreślają badaczki, rodzice zastanawiający się, czy ich dziecko ma prawidłową wagę powinni zasięgnąć opinii lekarza lub pielęgniarki szkolnej. Jeśli okaże się, że coś jest nie w porządku lekarz lub pielęgniarka powinni również doradzić, co z tym zrobić.

    Psycholożki przypominają jednak, że rodzice nie są jedynymi wzorcami zachowania, zwłaszcza dla nastolatków. Na styl życia i odżywiania nastolatków ma wpływ całe środowisko społeczne.

    Tam gdzie się da, należy unikać wystawiania dzieci na pokusy i zaproponować zdrową aktywność. To zadanie dla samorządów. Mogą one np. zadbać o to, żeby w sklepikach i stołówkach szkolnych sprzedawane było wartościowe i nietuczące jedzenie. Równie ważne jest stworzenie infrastruktury umożliwiającej uprawianie sportu - ścieżek rowerowych, sal do ćwiczeń i boisk.

    Badaczki dodają, że ta infrastruktura musi być w pobliżu i jej wykorzystanie powinno być cenowo dostępne dla zainteresowanych.

    Analiza efektów programów prewencji otyłości została przeprowadzona w ramach międzynarodowego projektu TEMPEST (Temptations to Eat Moderated by Personal and Environmental Self-regulatory Tools - ang. - Rola indywidualnych i środowiskowych czynników regulacyjnych w radzeniu sobie z pokusami żywieniowymi).

    "Omawiane w literaturze programy prewencji nadwagi i otyłości podzieliłyśmy na trzy grupy. Szkolne, dotyczące zmian w środowisku lokalnym i te, które dotyczyły zmian w bliskim środowisku społecznym takim, jak rodzina, przyjaciele czy znajomi. Następnie dla każdej z tych grup wyodrębniłyśmy cechy wyróżniające programy przynoszące pożądane rezultaty" - wyjaśnia prof. Aleksandra Łuszczyńska, koordynatorka polskiej części badań.

    Analiza objęła dane z 2383 dostępnych na świecie publikacji badawczych dotyczących czynników środowiskowych w prewencji i leczeniu otyłości wśród dzieci i młodzieży.

    Projekt został zrealizowany przez mgr Annę Januszewicz, mgr Magdalenę Safron oraz dr Aleksandrę Cisłak pod kierunkiem prof. Aleksandry Łuszczyńskiej z Katedry Psychologii Klinicznej Zdrowia i Rehabilitacji wrocławskiego wydziału Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej.

    Dodatkowe informacje o projekcie TEMPEST: www.tempestproject.eu.

    PAP - Nauka w Polsce, Urszula Rybicka

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Otyłość brzuszna – zwana inaczej "otyłością centralną", "otyłością typu jabłko", "otyłością trzewną", "otyłością wisceralną", "otyłością androidalną". Jest częściej spotykana u mężczyzn niż u kobiet. Jej powikłaniami mogą być: Oświata w Szwecji: Edukacja w Szwecji na poziomie podstawowym składa się z dziewięcioletniej, obowiązkowej szkoły podstawowej i trzyletniego gimnazjum. Dzieci i młodzież podlegają obowiązkowi szkolnemu od 7 do 16 roku życia. Od roku 1991 na życzenie rodziców dzieci mogą rozpoczynać obowiązek szkolny w wieku sześciu lat. W 1992 roku przeprowadzona została reforma oświaty, wprowadzona w pełnym zakresie w roku szkolnym 1995/96. Kształcenie odbywa się w formie trzyletnich programów edukacyjnych. Do dyspozycji jest 16 programów państwowych, z których 14 jest ukierunkowanych zawodowo, a dwa przygotowują uczniów do kształcenia uniwersyteckiego. Przybrana rodzina – niespokrewniona rodzina powstająca w wyniku powtórnego małżeństwa przez owdowiałego lub rozwiedzionego rodzica. Składa się ona z jednego rodzica, jego rodzonych dzieci, nowego małżonka oraz ewentualnie dzieci własnych tego nowego małżonka.

    Eurosieroctwo – skutek migracji jednego lub obojga rodziców, w wyniku którego dzieci pozostają najczęściej pod opieką drugiego współmałżonka, dziadków, dalszej rodziny, a nawet same. Fobia szkolna (skolionofobia, didaskaleinofobia) – obecna wśród dzieci i młodzieży szkolnej fobia sytuacyjna, w której przedmiotem lęku jest szkoła per se, związana z nią tematyka i jej atrybuty. Występuje u około 1-5% dzieci, niezależnie od poziomu edukacji, częściej u chłopców. Może być wywołana przemocą (tak fizyczną, jak i psychiczną/słowną) ze strony kolegów, jednak typowa skolionofobia rozwija się "sama z siebie", nawet w sprzyjającym środowisku szkolnym.

    Socjalizacja (łac. socialis = społeczny) – proces (oraz rezultat tego procesu) nabywania przez jednostkę systemu wartości, norm oraz wzorów zachowań, obowiązujących w danej zbiorowości. Socjalizacja trwa przez całe życie człowieka, lecz w największym nasileniu występuje, gdy dziecko rozpoczyna życie w społeczeństwie. Największą rolę na tym etapie odgrywają jego rodzice, później także wychowawcy i rówieśnicy oraz instytucje (takie jak szkoła czy Kościół). Przemoc domowa (przemoc w rodzinie) – zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny, mąż, żona lub inna osoba wspólnie zamieszkująca lub gospodarująca próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego partnera, dzieci, rodziców, dziadków, teściów, itp., używając przewagi fizycznej, gróźb, szantażu, w celu zranienia moralnie lub fizycznie.

    Eksperyment łódzki – eksperyment pedagogiczny będący działalnością doświadczalną rozpoczętą w 1959 w Szkole Podstawowej nr 101 w Łodzi. Wszelkie działania prowadzone były pod kierunkiem A. Majewskiej oraz kierowniczki szkoły I. Laskowskiej. Eksperyment polegał na gruntownym przebadaniu wszystkich dzieci z klas I przez lekarzy, psychologów i nauczycieli. Miało to na celu ustalenia ich sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia oraz rozwoju umysłowego. U uczniów wykazujących jakiekolwiek braki rozwojowe została zastosowana edukacja w szkołach specjalnych. Z pozostałej części dzieci postanowiono utworzyć nową klasę wyrównawczą. Dzieci wracały do klas macierzystych po wyrównaniu swoich braków. Sieroctwo społeczne – stan określający sytuację i położenie społeczne dzieci, wychowywanych poza rodziną w domach dziecka lub w rodzinach zastępczych ze względów innych niż śmierć rodziców – najczęściej z powodu nie wywiązywania się rodziny z podstawowych obowiązków opiekuńczych.

    Badania etnograficzne (grec. etno ← èthnes ‘lud, naród, warstwa społeczna’ + grec. gráphe ‘piszę’) – obserwacja zachowań danego społeczeństwa bądź grupy w jej środowisku naturalnym, rutynowym (praca, dom, szkoła itp.), sposobu życia i kultury; etnografia-opis życia ludzi. Analiza życia społecznego dążąca do detalicznego i szczegółowego opisu rzeczywistości społecznej.W orbicie zainteresowań badań etnograficznych mniejsze znaczenie ma wyjaśnianie. Badania powinny odbywać się przez ciągły czas- możliwie jak najdłuższy aby zatopić się w życie codzienne. Pamiętać należy, że nie należy skupiać się na jednostce. Inne nazwy to „antropologia społeczna” lub „metody terenowe” Do dziś etnografia zajmuje się poszerzaniem wiedzy na tematu ludowości oraz jej rozpowszechniania. Etnograf musi stać się refleksyjny na tyle na ile potrafi.

    Rodzicielstwo bliskości (ang. attachment parenting) – termin utworzony przez amerykańskiego pediatrę Williama Searsa, określający filozofię rodzicielską opartą na zasadach teorii przywiązania w psychologii rozwojowej, która mówi, że dziecko tworzy z opiekunami silną więź emocjonalną, mającą wpływ na całe jego przyszłe życie. Wrażliwi i dostępni emocjonalnie rodzice pomagają dziecku zbudować bezpieczny styl przywiązania, który sprzyja prawidłowemu rozwojowi społecznemu i emocjonalnemu oraz wpływa na poczucie szczęścia. Mniej wrażliwi i oddaleni emocjonalnie rodzice – którzy zaniedbują potrzeby dziecka – nie zapewnią warunków do wytworzenia bezpiecznego stylu przywiązania, a tym samym w przyszłości może ono mieć różnego rodzaju problemy psychiczne. Rodzicielstwo bliskości ma zwiększyć szanse dziecka na bezpieczny styl przywiązania.

    Dorosłe dzieci rozwiedzionych rodziców(DDRR) - jest to zespół pewnych cech, zachowań u części dorosłych osób, których rodzice się rozwiedli. Do najczęściej występujących zachowań dorosłych dzieci rozwiedzionych rodziców zalicza się np.: Kojec dla dziecka - ogrodzenie tworzące małemu dziecku bezpieczną przestrzeń do zabawy. Małe dzieci, uczące się chodzić mają naturalną tendencję brania wszystkiego do buzi a tracąc równowagę w odruchu obronnym łapią wszystko co znajdzie się w zasięgu ich rąk. Mogą wtedy zrzucić sobie na głowę różne ciężkie i niebezpieczne przedmioty. Zamykając dziecko w kojcu z miękkim podłożem i dając mu bezpieczne zabawki uzyskuje się pewność że nic mu się nie stanie podczas chwilowej nieobecności opiekuna. Dużą popularnością cieszą się kojce-łóżeczka z możliwością opuszczenia (zdejmowania) jednej ścianki. Zdejmując lub opuszczając taką ściankę matka ułatwia sobie obsługę dziecka a jemu pozwala na samodzielne wchodzenie i wychodzenie z kojca (nie trzeba dziecka dźwigać).

    Rada pedagogiczna – wewnętrzny kolegialny organ szkoły bądź innej placówki oświatowej w zakresie realizacji jej statutowych zadań. W skład takiej rady wchodzą wszyscy nauczyciele, mogą być też na nią zapraszani rodzice, organizacje społeczne oraz młodzież. Przewodniczącym rady pedagogicznej jest dyrektor danej szkoły bądź placówki oświatowej. Rada pedagogiczna zatwierdza plan pracy oraz opiniuje budżet szkoły, jednocześnie podejmując różne uchwały w sprawie funkcjonowania szkoły oraz w sprawie uczniów uczących się w danej szkole. Może też ona wystąpić z wnioskiem o odwołanie dyrektora. Uchwały rady pedagogicznej podejmowane są większością głosów w obecności co najmniej połowy jej członków. Obrady rady pedagogicznej są tajne w zakresie spraw mogących naruszać wszelkie dobro osobiste uczniów bądź ich rodziców oraz nauczycieli i innych pracowników szkoły.

    Dodano: 15.07.2011. 00:25  


    Najnowsze