• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Studentki SWPS badały, czy kawa naprawdę pobudza

    06.12.2010. 08:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Jakie zmiany w ośrodkowym i autonomicznym układzie nerwowym wywołuje kofeina i jaki jest jej wpływ na subiektywnie odczuwane pobudzenie? Odpowiedzi na te pytania postanowiły udzielić studentki neurokognitywistyki ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Przeprowadzony przez nie eksperyment opierał się na badaniu EEG, analizie zmian w aktywności fal mózgowych oraz badaniu pobudzenia autonomicznego układu nerwowego.

    Powszechnie wiadomo, że kiedy dostarczamy organizmowi substancję zawierającą kofeinę, uzyskujemy efekt w postaci pobudzenia lub wzrostu aktywności umysłowej. Jest to niezwykle pomocne w przypadku długotrwałej i wytężonej pracy naszego mózgu. Najchętniej sięgamy wówczas po kawę, coca-colę lub napoje energetyzujące.

    Trzy studentki SWPS - Olga Matysiak, Agata Tarabańska oraz Katarzyna Giertuga - postanowiły jednak sprawdzić rzeczywisty wpływ kofeiny na działanie ludzkiego mózgu. W tym celu przygotowały autorski eksperyment: grupie osób poddawanych badaniu EEG w Laboratorium Psychofizjologicznym SWPS serwowały kawę. Część z nich otrzymała napój zawierający dawkę 200 mg kofeiny, pozostali - kawę bezkofeinową, czyli placebo. Jednocześnie badanym ochotnikom mierzono puls, temperaturę ciała oraz reakcje skórno-galwaniczne (potliwość skóry). Pytano ich także o poziom subiektywnie odczuwanego pobudzenia.

    Analiza danych z zapisu EEG ujawniła ciekawe zjawisko - zarówno kofeina, jak i placebo wpłynęły na ogólny spadek mocy fal alfa w mózgu, pojawiających się zazwyczaj w stanie relaksacji. W trakcie badania, niezależnie od tego, czy uczestnicy spożyli kofeinę czy placebo, całkowita aktywność mózgu w paśmie alfa stopniowo spadała. Jednak efekt ten okazał się znacznie silniejszy u osób, którym podano kofeinę. "Zatem, mimo że pobudzenie procesów myślowych nastąpiło w obu badanych przypadkach, to jednak kofeina okazała się bardziej skuteczna" - podsumowują autorki eksperymentu.

    Postanowiły one przeanalizować też zmiany aktywności fal mózgowych w czasie zapisu EEG oraz sprawdzić, czy i w jakim stopniu różnią się w one u osób, którym podano kawę z kofeiną, od tych pijących placebo.

    Tym razem różnice okazały się minimalne. W trakcie badania zauważono jednak istotny statystycznie wzrost mocy fal beta po 25-30 minutach po wypiciu kawy, którego nie zaobserwowano u pacjentów spożywających napój bezkofeinowy. "Fale beta są związane są ze stanem intensywnego wzbudzenia procesów mózgowych. Ta informacja także przemawia za skutecznością działania kofeiny" - komentują Matysiak, Tarabańska i Giertuga.

    Na koniec młode psycholożki poddały analizie zmiany w autonomicznym układzie nerwowym. Jedyną istotnie statystyczną tendencją był tym razem wzrost potliwości skóry u badanych, następujący wraz z długością rejestracji, obserwowany zarówno u osób pijących kofeinę, jak i placebo.

    Na podstawie opisywanego doświadczenia studentki SWPS doszły do wniosku, że średnia wartość subiektywnego pobudzenia uczestników od początku badania do jego końca była wyższa dla grupy placebo. Zanotowano także tendencję do wzrostu wraz z kolejnymi pomiarami w obu warunkach.

    Badanie zrealizowano w marcu i kwietniu 2010 roku w Laboratorium Psychofizjologicznym SWPS, pod kierunkiem mgr. Mateusza Goli. Grupę badawczą stanowiło 14 osób w przedziale wiekowym 20-27 lat. Praca badawcza trzech studentek została doceniona podczas XV Studenckiej Sesji Naukowej (konkurs psychologiczny, kategoria "Referat"), podczas której otrzymały one Nagrodę Główną I stopnia.

    PAP - Nauka w Polsce, Katarzyna Czechowicz

    agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kawa bezkofeinowa – specjalna odmiana kawy, pozbawiona kofeiny jeszcze na etapie segregacji ziaren za pomocą różnych metod chemicznych. Istnieje również sposób na usuwanie kofeiny z kawy za pomocą dwutlenku węgla, dzięki czemu możliwa jest produkcja kawy z certyfikatem ekologicznym. Kawa bezkofeinowa jest stworzona pod kątem osób, które powinny unikać kofeiny. Większość kaw bezkofeinowych smakuje dokładnie tak samo, jak ich odpowiedniki zawierające kofeinę. Produkowana jest zarówno mielona, jak i rozpuszczalna odmiana kawy bezkofeinowej. Scho-Ka-Kola − marka czekolady niemieckiej zawierającej dodatkowo kofeinę z kawy i orzeszków kola. Czekolada ta jest dzielona na kawałki o kształcie trójkąta i sprzedawana w okrągłych metalowych puszkach, których kształt niewiele zmienianił się od czasu wprowadzenia jej na rynek w 1936 roku. Każde okrągłe pudełko zawiera 100g czekolady w postaci 16 kostek z których każda zawiera 12,5mg kofeiny. Cztery kostki zawierają więc 50mg kofeiny. Postum – amerykańska kawa zbożowa produkowana przez Kraft Foods do 2007 roku. Postum zostało wprowadzone na rynek w 1895 roku przez C. W. Posta, właściciela firmy Postum Cereal Company (firma zmieniła później nazwę na „General Foods”, która została kupiona przez Kraft Foods), jako zdrowsza, niezawierająca kofeiny alternatywa dla kawy.

    Kawa – napój sporządzany z palonych, a następnie zmielonych lub poddanych instantyzacji ziaren kawowca, zwykle podawana na gorąco. Pochodzi z Etiopii, w Europie pojawiła się około XVI wieku. Jedna z najpopularniejszych używek na świecie i główne źródło kofeiny. Działa pobudzająco i orzeźwiająco, przyspiesza przemianę materii i zwiększa sprawność myślenia. Zawiera przeciwutleniacze, które zapobiegają powstawaniu wolnych rodników. Spożywana w dużych ilościach może jednak być szkodliwa dla zdrowia. Rocznie produkuje się około 6,7 miliona ton kawy. Kawa zbożowa – rodzaj napoju bezkofeinowego o smaku zbliżonym do kawy. Kawa zbożowa najczęściej składa się z prażonego żyta, cykorii i buraka cukrowego. Jest bardzo popularnym napojem dla dzieci, zwłaszcza z dodatkiem mleka.

    Paraksantyna (1,7-dimetyloksantyna) – organiczny związek chemiczny, dimetylowa pochodna ksantyny wykazująca strukturalne podobieństwo do kofeiny. Paraksantyna jest psychoaktywnym stymulantem ośrodkowego układu nerwowego o aktywności zbliżonej do kofeiny. Ślepa próba – w farmakologii metoda prowadzenia eksperymentu medycznego badającego wpływ substancji (zwykle leku), polegająca na utrzymaniu osób przyjmujących lek w nieświadomości co do tego czy przyjmują lek, czy też substancję obojętną (placebo). Ślepą próbę stosuje się w celu wykluczenia efektu oczekiwania u osób, na których sprawdza się działanie substancji.

    Ubuntu Cola − gazowany napój bezalkoholowy zawierający kofeinę. Pierwsza Cola z Wielkiej Brytanii posiadająca certyfikat Fairtrade. Zawartość produktów Fairtrade w napoju wynosi 96% (wyłączając wodę). Viva – peruwiański gazowany napój bezalkoholowy, o żółtym kolorze, zawierający kofeinę, produkowany przez spółkę Backus and Johnston. Napój rywalizuje z koncernem produkującym napoje o nazwie Inca Kola. Sprzedawany w butelkach PET o wielkości 500 ml.

    Bezkofeinowa Coca-Cola – napój typu cola bez dodatku kofeiny produkowany przez międzynarodowy koncern The Coca-Cola Company. Na świecie znany jest pod nazwą Caffeine-Free Coca-Cola i występuje w dwóch wariantach - tradycyjnym i dietetycznym (Caffeine Free Diet Coke). W Niemczech i poprzez import również i w Polsce wersja dietetyczna dostępna jest pod marką Coca-Cola Light koffeinfrei (importer: Maan-Premium Sp. j.). Napój ten został po raz pierwszy wprowadzony w Stanach Zjednoczonych w 1983 roku.

    Club-Mate − gazowany, kofeinowy napój z ekstraktu mate produkowany od 1924 roku przez Browar Loscher (Brauerei Loscher) niedaleko Münchsteinach w Niemczech. Club-Mate zawiera 20 mg kofeiny na 100 ml. Ma małą zawartość cukru w porównaniu do innych napojów, takich jak cola lub napoje energetyczne.

    ECA (Ephedrine, Caffeine, Aspiryn) - połączenie efedryny, kofeiny i aspiryny – silny środek termogeniczny, używany w celu utraty tkanki tłuszczowej. Przyjmowanie dawek powyżej 60 mg efedryny i 600 mg kofeiny może mieć niekorzystny wpływ na zdrowie, ze skutkiem śmiertelnym włącznie. Irn-Bru (wym. ˈaɪɚn bruː) – napój gazowany zawierający kofeinę, produkowany w Cumbernauld i Mansfield na licencji firmy Barr.

    Analeptyki, środki cucące – leki pobudzające ośrodkowy układ nerwowy (zwłaszcza ośrodek oddechowy i naczynioruchowy), stosowane w stanach przemęczenia, depresji. W większych dawkach mają właściwości toksyczne, wywołują drgawki, a ich działanie lecznicze podaje się w wątpliwość. Przykładami mogą być: niketamid, pentetrazol, kofeina, amfetamina. Czynnik bioleczniczy – drobnoustroje, które przyspieszają wyleczenie lub zapobiegają powikłaniom wskazanej choroby u człowieka. Skuteczność czynników bioleczniczych została dowiedziona naukowo, z udziałem dużych grup pacjentów, randomizowanych badań, testów z użyciem placebo oraz podwójnej ślepej próby. Inaczej wygląda to w przypadku probiotyków, których skuteczność leczenia chorób nie została potwierdzona naukowo (lub została potwierdzona jedynie in vitro), częściowo z powodu nie wykonania jeszcze odpowiedniej ilości testów u człowieka. Probiotyki mogą, ale nie muszą, być także czynnikami bioleczniczymi, jednak ich użycie bez badań klinicznych jest dyskusyjne. Spożywanie probiotyków wpływa jednak korzystne – między innymi z powodu immunomodulacji – na stan zdrowia organizmu, ale nie powoduje wyleczenia z żadnej choroby.

    Tolerancja odwrotna – w medycynie zjawisko polegające na coraz silniejszym działaniu leku w miarę upływu czasu jego przyjmowania. Typowym przykładem jest rosnąca z czasem nadwrażliwość na THC (psychoaktywny składnik marihuany). Tolerancja odwrotna może być połączona z tolerancją krzyżową np. dekstroamfetamina i kofeina u myszy wykazują odwrotną tolerancję krzyżową wobec morfiny, tzn. zażywanie przez jakiś czas morfiny powoduje zwiększenie czułości, a więc zmniejszenie tolerancji na pozostałe wspomniane narkotyki.

    Dodano: 06.12.2010. 08:04  


    Najnowsze