• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Świadomość śnienia w czasie snu? Naukowcy badają świadomych marzycieli sennych

    01.08.2012. 17:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Każdy z nas czasami budzi się z uczuciem ulgi albo zawodu, że to co się właśnie stało było tylko snem i w ten właśnie sposób większość ludzi zyskuje świadomość śnienia po przebudzeniu.

    Aczkolwiek niektóre osoby, nazywane marzycielami sennymi, mogą pozostać świadome śnienia również w trakcie snu.

    Chociaż w toku wcześniejszych badań świadomych marzycieli sennych przeprowadzono wizualizację ośrodków mózgu, które uaktywniają się, kiedy zyskujemy samoświadomość, to do tej pory trudności sprawiało dokładne wskazanie części mózgu pomagających nam postrzegać świat w sposób autorefleksyjny.

    Teraz zespół niemieckich naukowców wykorzystał tomografię rezonansu magnetycznego (MRT) do wykazania, że konkretna sieć korowa - złożona z prawej części grzbietowo-bocznej kory przedczołowej, obszarów kory czołowo-biegunowej i przedklinka, której każdy komponent jest powiązany z funkcjami autorefleksyjnymi - aktywuje się po osiągnięciu stanu jasnej świadomości.

    Badania, których wyniki opublikowało czasopismo SLEEP, oferują unikalny wgląd w podstawy neuronalne świadomości ludzkiej i opierają się na pracach przeprowadzonych w ramach wcześniejszych badań, które po raz pierwszy uwidoczniły sieci neuronalne świadomego stanu mentalnego.

    Mimo zaawansowanych, nowoczesnych technik obrazowania nadal nie ma możliwości pełnej wizualizacji tego, co się dzieje w mózgu, kiedy człowiek przechodzi ze stanu świadomego w nieświadomy.

    Zważywszy, że aktywność mózgu jest zazwyczaj znacznie obniżona w czasie snu, trudno jest rozróżnić konkretną aktywność leżącą u podstaw odzyskiwanej autopercepcji i świadomości w czasie przechodzenia do stanu czuwania od globalnych zmian w aktywności mózgu, które następują w tym czasie.

    Zespół postanowił zbadać świadomych marzycieli sennych w czasie snu, kiedy zdają sobie sprawę, że śnią i mogą umyślnie kontrolować swoje sny.

    Autor naczelny raportu z badań, Martin Dresler z Instytutu Psychiatrii im. Maxa Plancka, powiedział: "W czasie zwykłego snu dysponujemy ledwie podstawową świadomością, postrzegamy oraz doświadczamy emocji, ale nie zdajemy sobie sprawy z tego, że tylko śnimy. Wyłącznie w czasie świadomego snu, osoba śniąca zyskuje metawgląd w swój sen".

    Porównując aktywność mózgu w czasie jednego ze świadomych okresów z aktywnością zmierzoną bezpośrednio przed zwykłym snem, zespół był w stanie ustalić charakterystyczną aktywność mózgu, jaka wiąże się z jasną świadomością.

    Kolejny autor raportu z badań, Michael Czisch z Instytutu Psychiatrii im. Maxa Plancka wypowiedział się na temat badań w sposób następujący: "Zasadniczo podstawowa aktywność mózgu w czasie zwykłego oraz świadomego snu jest podobna. Aczkolwiek w świadomym stanie aktywność niektórych obszarów kory mózgowej znacznie wzrasta w ciągu sekund. Zaangażowane obszary kory mózgowej to prawa część grzbietowo-boczna kory przedczołowej, której powszechnie przypisuje się funkcję autooceny oraz obszary czołowo-biegunowe odpowiedzialne za ocenę naszych myśli i odczuć. Szczególną aktywność wykazuje również przedklinek - część mózgu, którą od dawna wiąże się z autopercepcją".

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Rozszerzająca się depresja korowa (ang. cortical spreading depression) – rozchodząca się fala zmniejszonej aktywności bioelektrycznej kory mózgu. Aktywność nasycenia – osiągana poprzez ciągłe napromieniowywanie substancji (aktywację) stała w czasie aktywność. Przyrost i ubytek jąder promieniotwórczych w stanie aktywności nasycenia są sobie równe: Kolumna neuronalna (ang. cortical column) – struktura kory mózgowej składająca się z 10000 do 100000 neuronów. Składa się zazwyczaj z sześciu warstw, sygnały z każdej z warstw wysyłane są do określonych obszarów mózgu. Kolumny neuronalne mają wysokość odpowiadającą grubości kory mózgowej, która waha się od 2 mm do 5 mm w obszarze V1. Kolumnowa funkcjonalna organizacja kory, jak oryginalnie sformułował Vernon Mountcastle, stwierdza, że neurony których horyzontalna odległość jest większa niż pół milimetra nie mają wspólnych nakładających się odbiorczych pól sensorycznych. Reguła ta odzwierciedla charakterystykę lokalnych połączeń w korze mózgowej, połączenia prostopadłe do płaszczyzny kory mózgowej są znacznie częstsze niż lokalne połączenia równoległe do płaszczyzny kory mózgowej.

    Zespół czołowy (łac. syndroma frontale, ang. frontal lobe syndrome) – zespół objawów psychoorganicznych związanych z uszkodzeniem okolicy czołowej mózgu, najczęściej przez guz. W czystej postaci wiąże się z uszkodzeniem kory płatów czołowych. Towarzyszyć mu mogą objawy niezwiązane z uszkodzeniem kory i niewchodzące w skład obrazu klinicznego zespołu, np. związane ze wzrostem ciśnienia śródczaszkowego lub uszkodzeniem innych części mózgowia przez proces rozrostowy. Elektroencefalografia (EEG) − nieinwazyjna metoda diagnostyczna służąca do badania bioelektrycznej czynności mózgu za pomocą elektroencefalografu. Badanie polega na odpowiednim rozmieszczeniu na powierzchni skóry czaszki elektrod, które rejestrują zmiany potencjału elektrycznego na powierzchni skóry, pochodzące od aktywności neuronów kory mózgowej i po odpowiednim ich wzmocnieniu tworzą z nich zapis – elektroencefalogram. Jeśli elektrody umieści się bezpośrednio na korze mózgu (np. podczas operacji) badanie nosi nazwę elektrokortykografii (ECoG). Pierwszy polski zapis EEG został zarejestrowany przez Adolfa Becka na Uniwersytecie Jagiellońskim, który swoją pracę opublikował w 1890 r. Pierwsze badanie EEG na człowieku przeprowadził Hans Berger, psychiatra z Jeny.

    LORETA - metoda obrazowania pracy mózgu, bazująca na zapisie elektroencefalograficznym EEG lub magnetoencefalograficznym MEG. Pozwala na lokalizowanie w trójwymiarowej przestrzeni, obrazującej model mózgu, źródeł aktywności poszczególnych komponent fal mózgowych. Angelo Mosso (ur. 30 maja 1846 w Turynie, zm. 24 listopada 1910 tamże) – włoski fizjolog. Wynalazca pierwszej techniki neuroobrazowania, polegającej na zapisie pulsacji kory mózgowej pacjentów z ubytkami kostnymi w czaszce po zabiegach neurochirurgicznych. Stwierdził, że pulsacje te mają związek z aktywnością myślową i napływem krwi do odpowiednich części mózgu.

    Turija – w klasycznej filozofii indyjskiej stan czystej, obserwującej świadomości sakszi. W sanskrycie turija znaczy dosłownie "czwarty" (stan świadomości), obok dźagrata (stanu świadomości na jawie), swapna (marzeń sennych) oraz suszupti (stanu głębokiego snu), jednocześnie łączący wcześniejsze trzy stany w jedno. Implant mózgowy (ang. brain implant) - urządzenie techniczne łączące się bezpośrednio z mózgiem ludzkim lub zwierzęcym zwykle umieszczone na powierzchni mózgu lub podłączone do kory mózgowej (implantowane elektrody domózgowe). Obecnie badania neurobiologów i inżynierów biomedycznych koncentrują się na zbudowaniu takich implantów mózgowych, które byłyby zdolne zastąpić obszary mózgu uszkodzone po udarze lub urazie mózgowym. Obejmuje to także zastąpienie czynności uszkodzonych układów czuciowych, np. wzrokowego (proteza wzroku). Inne implanty mózgowe są wykorzystywane w doświadczeniach na zwierzętach w celu bezpośredniej rejestracji czynności elektrycznej mózgu dla celów naukowych. Niektóre implanty mózgowe umożliwiają stworzenie interfejsu pomiędzy układem nerwowym i układem scalonym komputera, co jest częścią szerszych badań nad interfejsami mózg-komputer.

    Lucidum intervallum (łac. "jasna przerwa") – okres chwilowej poprawy stanu pacjenta po urazie mózgu, po którym następuje ponowne pogorszenie stanu. Termin wykorzystywany także w psychiatrii i orzecznictwie sądowo psychiatrycznym na okresy przejaśnienia świadomości w przebiegu psychoz.

    NIRS (z ang. near infrared spectroscopy) - technika wizualizacji aktywności mózgu, polegająca na przepuszczeniu promieni lasera przez czaszkę. Lasery te są bardzo słabe, jednak pracują z częstotliwością fali świetlnej (bliskiej podczerwieni), dla której czaszka jest przeźroczysta. Krew zawierająca tlen absorbuje inne częstotliwości fal świetlnych niż krew, w której tlen został już pochłonięty. Stąd obserwując ilość światła o różnych częstotliwościach odbijającą się od mózgu naukowcy mogą śledzić przepływ krwi.

    Kora ruchowa - obszar kory mózgu odpowiedzialny za planowanie i wykonywanie ruchów dowolnych ciała. Znajduje się w płacie czołowym. Odkorowanie (łac. decorticatio) – zniszczenie kory mózgowej, zależy zwykle od niedotlenienia, także w postępujących chorobach degeneracyjnych ośrodkowego układu nerwowego. Niekiedy dochodzi tylko do przejściowej utraty czynności kory mózgowej (odkorowanie odwracalne).

    Głęboka stymulacja mózgu (ang. deep brain stimulation - DBS) – chirurgiczna metoda leczenia, polegająca na implantacji urządzenia zwanego rozrusznikiem mózgu, które wysyła impulsy elektryczne do określonej części mózgu. Kora śródwęchowa (kora entorynalna, łac. cortex entorhinalis, ang. entorhinal cortex) jest obszarem kory mózgu ssaków zaliczanym do obszarów przejściowych, w tym przypadku do periarchicortex, czyli kory graniczącej z korą starą (czyli archicortex, do której zaliczamy głównie obszary korowe formacji hipokampa). Kora śródwęchowa jest położona w obszarze płata skroniowego, a u ssaków, które go nie posiadają, występuje w części tylno-brzuszno-przyśrodkowej kresomózgowia. Jest ściśle powiązana anatomicznie i funkcjonalnie z formacją hipokampa, a także ze strukturami węchowymi kresomózgowia, ciałem migdałowatym oraz obszarami kory asocjacyjnej. Pełni funkcje związane z procesami pamięciowymi, przetwarzaniem węchowym, a prawdopodobnie także z innymi procesami.

    Komutacja wiadomości - wiadomości zawierają adres stacji docelowej, przy czym wiadomości te mogą być przechowywane przez pewien czas, jeżeli jest to niezbędne, w węzłach sieci, zanim zostaną dalej przesłane. Kanały są zajmowane tylko w czasie rzeczywistego przesyłania wiadomości między sąsiednimi węzłami. Polepsza to w porównaniu z komutacją łączy, efektywność wykorzystania sieci telekomunikacyjnej, kosztem wprowadzenia większych i nierównomiernych opóźnień. Zespół sztywności odmóżdżeniowej (łac. decerebration rigidity) – zespół chorobowy powstający w wyniku uszkodzeń pnia mózgu, a zwłaszcza tworu siatkowatego powyżej jąder czerwiennych. Znamionuje się głębokimi zaburzeniami świadomości oraz wybitnym wzmożeniem napięcia mięśni prostowników kończyn. Niekiedy występuje obraz nieco odmienny, a mianowicie kończyny górne przyjmują ułożenie zgięciowe. Objawy sztywności odmóżdżeniowej mogą występować u nieprzytomnego chorego napadowo, w odpowiedzi na bodźce dotykowe lub bólowe. Sztywność odmóżdżeniowa występuje w ciężkich urazach pnia, w krwotokach mózgowych i podpajęczynówkowych, niekiedy w przypadkach guzów i zapaleń mózgu. Rokowanie jest przeważnie niepomyślne.

    Dodano: 01.08.2012. 17:49  


    Najnowsze