• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Światowej sławy okulista o diagnostyce i leczeniu AMD

    15.06.2010. 03:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wczesne diagnozowanie i leczenie starczego zwyrodnienia plamki żółtej (AMD) pozwala pacjentom uniknąć ślepoty, przez co znacznie redukuje koszty związane z niepełnosprawnością - powiedział prof. Paul Mitchel z Uniwersytetu Medycznego w Sydney.

    Prof. Mitchel, autorytet w dziedzinie leczenia AMD, jest gościem 43. Zjazdu Okulistów Polskich, który odbył się w Warszawie w dniach 10-13 czerwca.

    Jak zaznaczył w rozmowie z PAP profesor, ekonomiczne koszty utraty wzroku są ogromne. "W naszych badaniach wykazaliśmy na przykład, że już samo pogorszenie wzroku wiąże się z wyższym ryzykiem depresji, upadków i złamań oraz uzależnieniem od opieki społecznej. To wszystko bardzo obciąża budżet państwa, dlatego bardziej opłaca się inwestować we wczesną diagnostykę i skuteczne leczenie AMD" - powiedział prof. Mitchel.

    Obecnie istnieje jeden zarejestrowany lek, ranibizumab, na tzw. wysiękową postać AMD, która szybko prowadzi do ślepoty. Stosowanie go może zahamować postępy choroby i uratować wzrok. Jednak polscy pacjenci ciągle nie mają do niego dostępu, bo lek jest drogi, a prace nad wprowadzeniem w życie programu terapeutycznego - pozwalającego na refundację ranibizumabu pewnej grupie chorych - utknęły w miejscu. Przyczyną stagnacji jest zbyt niska wycena leku i procedury zaproponowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia, która prowadziłaby do zadłużania się placówek realizujących program lub zmuszała je do podawania leku w dawkach nieterapeutycznych.

    Prof. Mitchel przypomniał, że na refundację ranibizumabu zdecydowała się większość krajów europejskich, w tym Czechy i Węgry.

    Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) dotyczy siatkówki oka, a dokładnie jej centralnej części - tzw. plamki żółtej - odpowiedzialnej za ostre i precyzyjne widzenie szczegółów oraz barw. W początkowej fazie rozwoju AMD w siatkówce pojawiają się druzy (czyli złogi) oraz zmiany pigmentacyjne - tłumaczył prof. Mitchel. 85 proc. przypadków AMD pozostaje na tym początkowym etapie rozwoju, a 15 proc. przechodzi w postać zaawansowaną - 10 proc. w tzw. wysiękową, a 5 proc. w zanikową. W trakcie rozwoju choroby pojawiają się trudności z wyraźnym widzeniem w polu centralnym oraz znaczne zniekształcenia obrazu. W zaawansowanych postaciach chorzy z AMD mają problemy z rozpoznawaniem twarzy, bo zamiast niej widza plamę, nie są w stanie czytać, a nawet wykonywać prostych prac domowych, jak krojenie chleba. Schorzenie jest uważane za jedną z najważniejszych przyczyn utraty wzroku u osób po 50. roku życia.

    Prof. Mitchel podkreślił jednak, że wczesne wykrycie początkowych zmian typowych dla AMD pozwala na podjęcie interwencji, które mogą zapobiec progresji w postać zaawansowaną. "Chodzi przede wszystkim o bezwzględne rzucenie palenia i wdrożenie odpowiedniej diety" - wyjaśnił specjalista.

    Wiele badań wskazuje, że w profilaktyce wysiękowej postaci AMD istotną rolę odgrywa spożywanie ryb, ze względu na zawarte w nich nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3. Praca, którą prof. Mitchel opublikował w 2009 r. dowodzi, że spożywanie ryb przynajmniej raz w tygodniu może o połowę zredukować ryzyko rozwoju wysiękowego AMD u posiadaczy wariantu genu predysponującego do choroby.

    "To wskazuje, że w rozwoju AMD biorą udział interakcje genów i środowiska. Dlatego, znając genetyczne czynniki predysponujące, możemy tak modyfikować elementy stylu życia osób z wczesnymi zmianami zwyrodnieniowymi w siatkówce, by zapobiegać dalszemu rozwojowi choroby" - powiedział prof. Mitchel.

    Do najważniejszych czynników ryzyka zaawansowanej postaci AMD okulista zaliczył wiek (po 60. roku życia ryzyko to bardzo szybko rośnie) oraz palenie papierosów (palacze są kilkakrotnie bardziej narażeni na AMD i 10 razy wcześniej rozwija się u nich postać zaawansowana). AMD jest też częstsza u osób otyłych oraz u tych, którzy przeszli operację usuwania zaćmy.

    We wczesnej postaci choroby większość pacjentów nie ma zauważalnych objawów, dlatego w jej diagnozowaniu najskuteczniejsze jest badanie dna oka, pozwalające wykryć zmiany zwyrodnieniowe w plamce.

    "W naszej klinice prosimy pacjentów z takimi wczesnymi zmianami, by raz w tygodniu wykonywali test Amslera pomocny w wykrywaniu zaburzeń widzenia związanych z wysiękową postacią AMD" - powiedział prof. Mitchel.

    Test polega na wpatrywaniu się - po zakryciu jednego oka (u noszących okulary wykonuje się go w okularach) - w kartkę pokrytą siatką linii. Jeśli pacjent dostrzeże zakrzywienie linii bądź mroczki w centralnym polu widzenia, to jest to znak, że powinien jak najszybciej skontaktować się ze swoim okulistą. "Wówczas wykonuje się angiografię fluoresceinową, by ocenić stan naczyń krwionośnych siatkówki" - tłumaczył okulista.

    Jego zdaniem, wczesne wychwycenie postępów choroby w kierunku wysiękowego AMD jest bardzo ważne, bo stosując ranibizumab można powstrzymać ten proces i zapobiec ślepocie.

    Działanie leku polega na blokowaniu czynnika wzrostu śródbłonka naczyń (w skrócie VEGF). W postaci wysiękowej AMD dochodzi bowiem do pojawiania się patologicznych - kruchych i nieszczelnych - naczyń pod siatkówką. Jest to przyczyną obrzęków i wylewów podsiatkówkowych, które niszczą plamkę żółtą.

    W przypadku AMD zanikowego nie ma na razie skutecznej terapii. Lekarze próbują stosować suplementy diety chroniące komórki przed nadmiarem wolnych rodników, jak luteina oraz preparaty poprawiające ukrwienie siatkówki.

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga

     abe/ gma/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zwyrodnienie plamki żółtej, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (ang. Age-related Macular Degeneration, w skrócie AMD) – przewlekła, postępująca choroba oczu, występująca u osób po 50 roku życia. W wyniku tej choroby dochodzi do uszkodzenia siatkówki (a szczególnie jej części centralnej – plamki żółtej), co prowadzi do pogorszenia, ubytków, a niejednokrotnie całkowitej utraty widzenia centralnego, a w konsekwencji do ślepoty. Rozróżnia się postać suchą i wysiękową, która może dotknąć także ludzi młodych. Zwyrodnienie żółtkowate plamki (dystrofia żółtkowata plamki, łac. Dystrophia maculae vitelliformis, ang. Vitelliform macular dystrophy) – genetycznie uwarunkowana choroba charakteryzująca się zmianami w obrębie plamki żółtej siatkówki oka, mogąca prowadzić do stopniowej utraty wzroku. Opisane zostało po raz pierwszy w 1905 roku przez niemieckiego okulistę F. Besta jako dziedziczne zwyrodnienie plamki żółtej. Test wysiłkowy, elektrokardiograficzna próba wysiłkowa – badanie medyczne opierające się na zależności zmieniającego się zapisu EKG pod wpływem zwiększającego się wysiłku fizycznego, który powoduje zwiększanie zapotrzebowania na tlen, co organizm kompensuje przez zwiększenie przepływu przez naczynia wieńcowe. U osób z niewydolnością przepływu wieńcowego, powyżej pewnego wysiłku, nie może już dalej zostać pokryte to zapotrzebowanie drogą zwiększonego przepływu i rozwijają się cechy niedokrwienia mięśnia sercowego.

    Pegaptanib (ang. Pegaptanib sodium; ATC S01 LA03) – syntetyczny lek stosowany w leczeniu neowaskularnej (wysiękowej) postaci zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD). Test 6-minutowego marszu – 6MWT (ang. 6 Minute Walk Test), zwany także testem marszowym lub testem korytarzowym, test stosowany najczęściej do określenia tolerancji wysiłku u chorych na choroby układu oddechowego, choć może też służyć do określenia tolerancji wysiłku u osób z chorobami układu krążenia.

    Endokrynologia Polska – dwumiesięcznik Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego wydawany przez Wydawnictwo Via Medica. Redaktorem naczelnym jest prof. Beata Kos-Kudła. Zastępcami redaktora naczelnego są: prof. Ewa Sewerynek, prof. Marek Bolanowski, prof. Roman Junik oraz dr hab. Tomasz Bednarczuk. Acta Angiologica – oficjalny kwartalnik Polskiego Towarzystwa Angiologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej wydawany przez Wydawnictwo Via Medica. Redaktorem naczelnym jest prof. Arkadiusz Jawień. Zastępcami redaktora naczelnego są: prof. Aldona Dembińska-Kieć, prof. Andrzej Dorobisz oraz prof. Małgorzata Szczerbo-Trojanowska.

    Wrodzone limfangiektazje płucne (łac. lymphangiectasis pulmonum, ang. congenital pulmonary lymphangiectasia, PL) – rzadkie zaburzenie rozwojowe płuc, polegające na poszerzeniu podopłucnowych, miąższowych i towarzyszących naczyniom krwionośnym naczyń limfatycznych płuc. Częstość schorzenia nie jest znana. Choroba objawia się w okresie noworodkowym ciężką niewydolnością oddechową, tachypnoe i sinicą, i wiąże się z bardzo wysokim współczynnikiem śmiertelności w ciągu pierwszych godzin po urodzeniu. Większość przypadków opisanych w piśmiennictwie była sporadyczna, a etiologia zaburzenia nie jest dobrze wyjaśniona. Sugerowano, ze istotą choroby jest zahamowanie prawidłowej regresji naczyń limfatycznych płuca płodu, fizjologicznie zachodzącego od 20. tygodnia życia płodowego. Wtórne limfangiektazje płucne mogą być spowodowane wrodzonymi wadami serca. Rozpoznanie powinno opierać się na dokładnym wywiadzie rodzinnym i ginekologicznym, badaniu radiologicznym, badaniu USG i MRI, limfoscyntygrafii, testach czynnościowych układu oddechowego, biopsji płuca, bronchoskopii i badaniu płynu wysiękowego z jamy opłucnej. W okresie prenatalnym, limfangiektazje płucne powinno się podejrzewać w każdym przypadku hydrops fetalis. Badanie USG jest podstawą przedurodzeniowej diagnostyki PL. Po urodzeniu, niemal zawsze leczenie niewydolności oddechowej polega na mechanicznej wentylacji płuc i drenażu płynu z jamy opłucnej. W okresie dzieciństwa często niezbędna jest tlenoterapia i leczenie objawowe nawracającego kaszlu, niekiedy potrzebny jest przedłużony drenaż jamy opłucnej. Postępy w wyjaśnieniu przyczyn choroby i w jej leczeniu poprawiły jej rokowanie w ostatnich latach. Pacjenci z wrodzonymi limfangiektazjami płucnymi, którzy przeżywają okres dzieciństwa, przez resztę życia wykazują objawy przewlekłej choroby płuc. Nutrigenomika - dział nauki zajmujący się badaniem wpływu składników żywności na regulację ekspresji genów, które mogą warunkować m.in. występowanie stanu zdrowia lub choroby . Jednym z celów nutrigenomiki jest opracowanie indywidualnej diety zmniejszającej ryzyko wystąpienia choroby i poprawiającej stan zdrowia poszczególnych osób i społeczeństw . Termin nutrigenomika często jest mylony z terminem nutrigenetyka.

    W medycynie wysięk (łac. exsudatum) jest to płyn powstający w przebiegu zapaleń. Przez ściany naczyń krwionośnych przenikają płynne składniki osocza i gromadzą się w tkankach i jamach ciała; wysięk może mieć charakter surowiczy, włóknikowy, ropny lub mieszany. Typowo surowiczy płyn wysiękowy jest mętny, zawiera granulocyty, limfocyty, włóknik oraz komórki wyściółki jam ciała. Zawiera około 4% białek składem odpowiadających białkom surowicy krwi. Gęstość płynu wysiękowego waha się między 1,018 a 1,025.

    Ergospirometria (test wysiłkowy sercowo-płucny, ang. ergospirometry, cardiopulmonary exercise test, CPET, CPX) – badanie medyczne służące do diagnostyki odpowiedzi na wysiłek fizyczny układów krążenia i oddechowego oraz metabolizmu układu mięśniowego. Metoda ta stosowana jest w diagnostyce medycznej sportowców wyczynowych, a ostatnio również sportowców amatorów i osób dbających o swoją kondycję fizyczną.

    Zespół Ushera – względnie rzadka choroba genetyczna, która powstaje w wyniku mutacji jednego z 10 genów typowych dla tej choroby. Zespół cechuje głuchota i stopniowa utrata wzroku; jest najczęstszą przyczyną głuchoślepoty. Choroby Serca i Naczyń – to kwartalnik o charakterze edukacyjnym wydawany przez Wydawnictwo Via Medica pod patronatem Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej oraz Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego. Redaktorem naczelnym jest prof. Krzysztof Narkiewicz. Zastępcą redaktora naczelnego jest prof. Krzysztof Filipiak.

    Terapia fotodynamiczna (PDT) – forma leczenia, w której wykorzystuje się nietoksyczne związki światłoczułe, które po ekspozycji na specyficzny rodzaj światła, stają się toksyczne dla komórek nowotworowych i innych chorych komórek. PDT wykazuje również zdolność do zabijania komórek mikroorganizmów, w tym bakterii, grzybów i wirusów. PDT jest powszechnie stosowana w leczeniu trądziku. Jest ona stosowana klinicznie do leczenia wielu schorzeń, w tym związanego z wiekiem zwyrodnienia plamki żółtej i nowotworów złośliwych. Jest uznanawana jako strategia leczenia, która jest zarówno mało inwazyjna jak i minimalnie toksyczna. Odwarstwienie siatkówki (łac. decorticatio retinae) – choroba oka, która następuje, gdy siatkówka oddziela się od znajdującej się bezpośrednio pod nią naczyniówki. Choroba ta powoduje upośledzenie wzroku i może prowadzić do ślepoty. U osób z dużą krótkowzrocznością, szczególnie narażonych na odwarstwienie siatkówki, może je wywołać nawet średni wysiłek fizyczny.

    Retinopatia barwnikowa (łac. retinitis pigmentosa) – choroba rozpoczynająca się w okresie młodzieńczym, związana z odkładaniem się barwnika w siatkówce oka, z wtórnymi do tego procesu zaburzeniami krążenia w obrębie siatkówki i postępującym pogorszeniem wzroku, związanym ze zmianami zanikowymi siatkówki i utratą komórek siatkówki. Początkowo zmiany zanikowe dotyczą tylko fotoreceptorów i nabłonka barwnikowego siatkówki, a w późniejszych fazach choroby także komórek warstw wewnętrznych.

    Dodano: 15.06.2010. 03:18  


    Najnowsze