• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szkolenie lekarzy to klucz do szybkiego wykrywania raka

    04.12.2009. 23:28
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Aby wcześniej wykrywać nowotwory i skuteczniej je leczyć, trzeba szkolić onkologicznie nie tylko lekarzy rodzinnych, ale także lekarzy innych specjalności, również stomatologów czy ortopedów - mówił dr Janusz Meder z Centrum Onkologii podczas konferencji prasowej zorganizowanej przez Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej.

    Choroby nowotworowe są drugą przyczyną zgonów w Polsce - powodują 25 procent zgonów, co wynika w dużej mierze z późnego rozpoznawania, a pośrednio - z niskiej świadomości społeczeństwa - mówił dr Krzysztof Kuszewski z Państwowego Zakładu Higieny. "W pierwszym roku po rozpoznaniu nowotworu umiera w Polsce więcej osób, niż w innych krajach Unii Europejskiej. Jak wykazały badania Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, na terenie województw świętokrzyskiego i opolskiego (rak jelita grubego) oraz opolskiego i lubelskiego (rak krtani), od pierwszego pojawienia się objawów choroby nowotworowej do chwili ostatecznego rozpoznania upływa 121 dni (rak krtani), a nawet 195 dni (rak jelita grubego). Duże opóźnienie poważnie zmniejsza skuteczność leczenia" - powiedział.

    "O ile rak piersi jest popularny, o raku jelita grubego niemal się nie mówi, choć to najczęstszy nowotwór w Europie (w Polsce częstszy jest jednak rak płuc) - mówił prof. Maciej Krzakowski, dyrektor Centrum Onkologii. - Zapewne dlatego, że przyjemniej jest mówić o piersiach kobiet niż o krwawieniach z odbytu. Aby wcześnie wykrywać raka jelita grubego, trzeba wykonywać u pacjentów po 50 roku życia badania per rectum (to proste badanie powinno by wykonywane przez każdego lekarza rodzinnego - a nie jest). Pomocne są także badania stolca na krew utajoną (co roku, po 50-tce) oraz anoskopia i kolonoskopia (kolonoskopia raz na 10 lat). Objawy są mało typowe - bóle czy krwawienia łatwo przypisać innym chorobom, na przykład hemoroidom. Wcześnie wykryte zmiany przedrakowe - polipy - można usunąć, co daje znakomite rezultaty. Rak rozpoznany w najwcześniejszej fazie daje 95 procent szans na przeżycie co najmniej 5 lat".

    Rak krtani daje o sobie znać wcześnie (utrzymująca się chrypka, ból gardła, trudności z oddychaniem), jednak ma bardzo szybki przebieg, występuje zwykle u ludzi, którzy niechętnie chodzą do lekarza - ponad 90 procent badanych miało wykształcenie podstawowe, dużo paliło i nadużywało alkoholu - co sprzyja temu nowotworowi. Dlatego większość raków krtani jest rozpoznawana w późnym stadium.

    "Każdy nietypowy objaw, na przykład trwające ponad 2-3 tygodnie stan zapalny dróg oddechowych powinien być przede wszystkim sprawdzany pod kątem rozpoznania nowotworu - mówił dr Meder. - Aby wcześnie wykrywać nowotwory, trzeba badać osoby zdrowe, bez wyraźnych objawów, jednak wciąż niewielki procent pacjentów zgłasza się na badania przesiewowe. Lekarze rodzinni, którzy znają swoich pacjentów, powinni zwrócić szczególną uwagę na osoby mające w rodzinie chorych na nowotwory - sugeruje to podwyższone ryzyko zachorowania".

    Jak zauważył dr Kazimierz Drosik z Opolskiego Centrum Onkologii, telewizyjne reklamy dają pacjentom złudny obraz choroby - może im się wydawać, że wszyscy w określonym wieku mają problemy z prostatą i wystarczy tylko łyknąć lek bez recepty, w razie długotrwałego kaszlu kupić syrop, ból żołądka czy zaparcia leczyć pigułkami. W rezultacie pacjent trafia do lekarza dopiero wtedy, gdy objawy trwają już od dawna i leki bez recepty nie skutkują.

    Inna sprawa, to brak finansowej motywacji dla lekarzy - powinno się premiować wykrywanie nowotworów, a nie zniechęcać lekarza do wykonywania badań diagnostycznych. Już okresowe badania krwi dają szansę na wykrycie nieprawidłowości.

    Szczególna rola w diagnostyce przypada patomorfologom, którzy na podstawie mikroskopowego badania wycinków tkanek stawiają ostateczne rozpoznanie, decydujące o dalszym leczeniu. Jak mówił prof. Włodzimierz Olszewski, konsultant krajowy w dziedzinie patomorfologii, w Polsce jest około 400 specjalistów z tej dziedziny, a potrzeba dwa razy więcej. W dodatku duża część pracuje naukowo, a nie w klinikach. Pensje 10-krotnie mniejsze niż za granicą (gdzie wyjechał co piąty polski patomorfolog) nie zachęcają do tego trudnego zawodu, w którym brak kontaktu z pacjentem, a odpowiedzialność jest bardzo duża. Mimo to patomorfologów powoli przybywa, co nie zmienia faktu, że na rozpoznanie czeka się po kilkanaście dni.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Test Tumor M2-PK stosuje się w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu raka jelita grubego. Jest to wiarygodny test enzymatyczny wykrywający obecność izoenzymu M2 kinazy pirogronianowej, który bierze udział w procesie metabolizmu komórek rakowych. Test kałowy Tumor M2-PK wykrywa zmiany w jelitach, w tym stany przed nowotworowe takie jak polipy (powyżej 1 cm) i gruczolaki oraz raka jelita grubego, również we wczesnym stadium. Tumor M2-PK ma wysoką czułość. Pobieranie materiału do badania jest bezbolesne i nieinwazyjne. W przeciwieństwie do testu na krew utajoną wykrywa również niekrwawiące polipy i guzy. Test Tumor M2-PK można przeprowadzić w każdej chwili, gdyż nie wymaga specjalnego przygotowania ani diety. Materiałem pobieranym do badania jest kał. Test wykonywany jest w warunkach laboratoryjnych przez wykwalifikowany personel medyczny. Kolonoskop – giętki, oparty na technice światłowodowej przyrząd w kształcie długiej, cienkiej rury, służący do diagnostyki (obrazowania) chorób jelita grubego. Badanie wykonywane tym urządzeniem nazywane jest kolonoskopią (w przypadku wziernikowania całego jelita grubego) lub sigmoidoskopią – w przypadku obrazowania końcowego, 50–60 cm odcinka jelita grubego. Pancolitis jest to bardzo poważna postać wrzodziejącego zapalenia jelita grubego w której choroba zajmuje całe jelito grube. Zastawka krętniczo-kątnicza jest otwarta i mogą przez nią przedostawać się mediatory procesu zapalnego z jelita grubego do jelita cienkiego i powodować zmiany w końcowej części jelita krętego (dzieje się tak u 15-20% chorych u których stwierdza się pancolitis).

    Kiła wrodzona – zakażenie krętkiem Treponema pallidum może nastąpić w każdym okresie ciąży, ale zmiany charakterystyczne dla kiły wrodzonej obserwuje się w przypadku zakażenia po 4 miesiącu ciąży, gdy zaczyna rozwijać się układ odpornościowy płodu. Wynika z tego, że patogeneza kiły wrodzonej zależna jest bardziej od odpowiedzi immunologicznej gospodarza niż od bezpośredniego szkodliwego wpływu T. pallidum. Ryzyko zakażenia płodu przez matkę chorą na kiłę wczesną wynosi 75–95% i zmniejsza się do około 35% jeżeli choroba trwa ponad 2 lata. Niewielkie ryzyko infekcji płodu dotyczy matek chorych na kiłę późną i utajoną. Natomiast zastosowanie odpowiedniego leczenia u matek przed 16 tygodniem ciąży powinno zapobiec zakażeniu płodu. Brak leczenia kiły u ciężarnej w 40% przypadków doprowadzi do śmierci płodu (częściej dochodzi do urodzeń martwych niż poronień), wcześniactwa, śmierci w okresie okołonoworodkowym lub rozwinięcia się objawów kiły wrodzonej. Przeprowadzone badania retrospektywne ujawniły, że u matek chorujących na kiłę ponad 2 lata 21% ciąż zakończyło się poronieniem lub urodzeniem martwego noworodka, 13% urodzeniem dziecka, która zmarło w pierwszych 2 miesiącach życia, 43% urodzeniem noworodka z cechami kiły wrodzonej a 23% urodzeniem zdrowego dziecka. Jak z powyższych danych wynika, najczęściej spotykaną sytuacją jest noworodek bez klinicznych cech choroby, ale z dodatnimi testami w kierunku kiły. W chwili obecnej uważa się, że wykonywanie testów w kierunku kiły we wczesnej ciąży jest uzasadnione ekonomicznie i zalecane wśród rutynowych badań w przebiegu ciąży. W grupach wysokiego ryzyka badania przesiewowe powinny być powtórzone także w III trymestrze ciąży jak i przy porodzie. Rak odbytu – nowotwór złośliwy wywodzący się z odbytu, najczęściej typu raka płaskonabłonkowego. Jest jednostką o odmiennym przebiegu i leczeniu niż rak jelita grubego.

    Świętokrzyskie Centrum Onkologii – lecznica w Kielcach, jedna z nowocześniejszych w Polsce. Prowadzi badania skriningowe, których celem jest jak najwcześniejsze wykrywanie nowotworów piersi, szyjki macicy i prostaty. Kolonoskopia – metoda badania dolnego odcinka przewodu pokarmowego polegająca na oglądaniu wnętrza jelita grubego. Polega ona na wprowadzeniu przez odbyt specjalnego wziernika zakończonego kamerą i przesłaniu obrazu na zewnątrz. Do tego celu służy giętki instrument zwany kolonoskopem, który jest zbudowany podobnie jak fiberoskop służący do diagnostyki górnego odcinka przewodu pokarmowego. Podczas kolonoskopii możliwe jest też pobieranie wycinków błony śluzowej jelita grubego do badań histopatologicznych, a także wykonywanie drobnych zabiegów, np. usuwanie pojedynczych polipów.

    Onkologia w Praktyce Klinicznej – to oficjalny dwumiesięcznik Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej wydawany przez Wydawnictwo Via Medica. Redaktorem naczelnym jest prof. Maciej Krzakowski. Zastępcą redaktora naczelnego jest dr hab. Krzysztof Krzemieniecki. Młotek neurologiczny – instrument medyczny używany przez lekarzy do badania głębokich odruchów ścięgnistych. Badanie to jest ważną częścią badania neurologicznego mającego na celu wykrycie nieprawidłowości w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym.

    Nowotwory złośliwe krtani – to najczęstsze nowotwory złośliwe w obrębie głowy i szyi. Po raku płuca są to najliczniejsze nowotwory dróg oddechowych. W Polsce stanowią siódmy pod względem częstości występowania rodzaj nowotworów u mężczyzn (4% wszystkich nowotworów). Współczynnik zachorowań wynosi dla mężczyzn 12,1/100000 a dla kobiet 1,6/100000. Zachorowalność kobiet w stosunku do mężczyzn wynosi w Polsce w zależności od regionu od 1:9 do 1:5 i ma tendencję wzrostową. Szczyt zachorowalności na nowotwory złośliwe krtani przypada na 6 i 7 dekadę życia. Umieralność na nowotwory krtani w Polsce rosła systematycznie od lat powojennych do lat 90. XX wieku. Na początku XXI wieku zaobserwowano powolny spadek zachorowalności i umieralności.

    Rodzinna polipowatość gruczolakowata (ang. familial adenomatous polyposis, FAP) – choroba genetyczna charakteryzująca się licznymi polipami gruczolakowatymi jelita grubego, powstającymi w 2. dekadzie życia. U nieleczonych chorych niemal we wszystkich przypadkach rozwija się rak jelita grubego.

    Maciej Hilgier (ur. 22 maja 1950 w Warszawie, zm. 12 czerwca 2007) – polski lekarz anestezjolog, doktor nauk medycznych, były prezes, a następnie wiceprezes Polskiego Towarzystwa Badania Bólu. Kierownik Oddziału Badania Bólu i Terapii Paliatywnej Centrum Onkologii w Warszawie. Członek Zarządu Europejskiego Stowarzyszenia Europa Przeciw Bólowi. Współautor wraz z Jerzym Jaroszem monografii „Leczenie bólów nowotworowych”. Autor pionierskiej pracy „Blokady układu współczulnego” (1995). Jeden z niewielu lekarzy mających tytuł "Lekarza Niezwykłego" otrzymywanego za szczególne poświęcenie i zaangażowanie w pomoc chorym. Kolektomia – częściowe lub całkowite (totalne) chirurgiczne usunięcie jelita grubego. Najczęściej wykonywana jest z powodu nowotworu złośliwego, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, polipowatości rodzinnej.

    Tumor M2-PK – kluczowy enzym biorący udział w procesie metabolizmu komórek rakowych, dimeryczna forma izoenzymu kinazy pirogronianowej. Testy analityczne na jego obecność w kale i osoczu umożliwiają wykrycie raka jelita grubego oraz są stosowane w diagnostyce uzupełniającej innych typów nowotworu. Wirtualna kolonoskopia to metoda diagnostyki, polegająca na utworzenia trójwymiarowego modelu jelita grubego od odbytnicy aż do kątnicy, przy użyciu obrazów uzyskanych za pomocą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego. Badanie to używane jest do zdiagnozowania chorób jelita grubego jak polipy, uchyłkowość jelit, czy zmiany nowotworowe.

    Dodano: 04.12.2009. 23:28  


    Najnowsze