• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Test na białko PSA może pomóc w diagnostyce raka piersi

    04.08.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Badanie poziomu białka PSA we krwi, kojarzone głównie z diagnostyką raka prostaty, może w przyszłości pomóc w wykrywaniu chorób piersi, w tym raka piersi, u kobiet - wynika z pracy badaczy z Tajwanu, którą publikuje pismo "Analytical Chemistry".  Podobne wnioski płyną z wieloletnich badań zespołu polskich naukowców pod kierunkiem prof. Stanisława Radowickiego, kierownika Kliniki Endokrynologii Ginekologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. "Udało nam się wykazać, że kobiety z torbielami piersi (zmiany łagodne - PAP) mają wyższy poziom PSA w surowicy krwi niż kobiety zdrowe" - powiedział PAP prof. Radowicki.

    Praca na ten temat ukazała się w 2008 r. na łamach pisma "European Journal of Obstetrics, Gynecology and Reproductive Biology". Badaniami objęto wówczas grupę 176 kobiet z torbielami i 46 zdrowych pań.

    Nazwa białka PSA, której rozwinięcie oznacza "swoisty antygen prostaty" (z j. ang. Prostate Specific Antigen), wzięła się stąd, że początkowo uważano, iż jest ono produkowane wyłącznie przez gruczoł krokowy mężczyzn. Jego rola u panów polega na utrzymaniu nasienia w płynnej postaci.

    Później okazało się jednak, że synteza i wydzielanie PSA zachodzi w komórkach różnych organów, jak sutki, jajniki, wątroba, nerki, trzustka, płuca, nadnercza i ślinianki przyuszne.

    Poziom PSA we krwi rośnie u mężczyzn z chorobami prostaty, jak łagodny przerost czy rak tego gruczołu. Dlatego test oceniający stężenie PSA jest od połowy lat 80. stosowany w diagnostyce tych schorzeń, zwłaszcza raka prostaty.

    Już wcześniejsze badania, w tym prof. Radowickiego, sugerowały, że PSA może być również tzw. biomarkerem (tj. wskaźnikiem) różnych chorób piersi. Inni naukowcy wykrywali podwyższony poziom PSA w próbkach pobranych ze złośliwych guzów sutka. "Problem w tym, że stężenie PSA w surowicy krwi zdrowych kobiet jest znacznie niższe niż u mężczyzn" - powiedział prof. Radowicki. Mierzy się je w pikogramach (pikogram to jedna bilionowa część grama), podczas gdy u mężczyzn w nanogramach (jedna miliardowa część rama). Aby badanie poziomu PSA u pań móc wykorzystać w celach diagnostycznych potrzebna jest zatem 1000 razy czulsze metody detekcji, zaznaczył specjalista.

    Zespół prof. Radowickiego korzystał w swoich doświadczeniach z ultraczułej metody fluoroimmunometrycznej, której próg czułości wynosi 0,01 ng/ml (nanograma na mililitr), czyli 10 pikogramów. W metodzie tej stosuje się przeciwciała anty-PSA połączone z białkiem fluoryzującym (świecącym pod wpływem światła o pewnej długości fali), których ilość ocenia się przy pomocy spektrometrii fluorescencyjnej. Ale do diagnostyki raka piersi potrzeba jeszcze czulszej metody, która pozwalałaby wykrywać PSA na poziomie 1 pikograma, a nawet niższym.

    Naukowcy z Narodowego Uniwersytetu Yang-Ming w Tajpej oraz kilku innych ośrodków naukowych na Tajwanie zbudowali w tym celu mały czujnik oparty na światłowodach, w którym zastosowano cząsteczki fluoryzujące związane z przeciwciałami anty-PSA, do których przyłączono białko adsorbujące koloidalne nanocząstki złota. Przy pomocy tego urządzenia oceniano poziom PSA w próbkach pobranych z sutka ośmiu zdrowych kobiet i ośmiu z rakiem piersi. Okazało się, że wartości uzyskane dla chorych pań były ponad 3 razy wyższe niż dla zdrowych.

    Czułość testu, tj. jego zdolność do rozpoznawania wszystkich chorych osób, wyniosła 75 proc., a jego swoistość, tj. zdolność do unikania fałszywych rozpoznań i oznaczania osób zdrowych, jako zdrowe - 100 proc.

    Są to wyniki zbliżone do testu na PSA stosowanego obecnie w diagnostyce raka prostaty.

    Jak oceniają autorzy pracy, opracowana przez nich metoda może potencjalnie już w niedalekiej przyszłości znaleźć zastosowanie w diagnozowaniu raka piersi - najczęstszego nowotworu złośliwego u kobiet.

    Nowe metody wczesnego wykrywania tego raka są potrzebne, aby jeszcze bardziej poprawić odsetek przeżyć pacjentek. Konwencjonalne metody diagnostyczne stosowane obecnie, jak np. mammografia mają swoje ograniczenia. Jej czułość wynosi 70-90 proc., ale swoistość sięga 31 proc.

    "Jeżeli uda się precyzyjnie zdefiniować stężenia PSA w różnych rodzajach nowotworów gruczołu sutkowego w odniesieniu do zdrowych kobiet to być może uda się nowoczesna, wysokoczułą metodę oceny ryzyka raka sutka u kobiet" - komentuje prof. Radowicki. Być może okaże się, że tylko pewne frakcje PSA pomogą w diagnostyce tej choroby. Jak podkreśla specjalista, obecność receptorów dla PSA w komórkach nowotworów sutka oznacza, że białko to jest nieodzowne w procesach nowotworzenia, ale w chwili obecnej nie umiemy dokładnie określić jego roli w tych procesach. 

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga

    jjj/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Wczesny antgen raka prostaty 2 (ang. – early prostate cancer antigen 2 – EPCA-2)- białko, które występuje u osób chorych na raka prostaty. Podwyższenie jego poziomu jest bardziej czułym i swoistym wskaźnikiem tego nowotworu, niż poziom PSA. Rak gruczołu sutkowego (rak piersi, łac. carcinoma mammae) – najczęstszy nowotwór gruczołu sutkowego. Na świecie rak gruczołu sutkowego jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. W Polsce w 2002 roku stanowił blisko 13% rozpoznań nowotworów złośliwych płci. Rak sutka występuje także u mężczyzn, jest jednak rzadki; zwykle jest też późno rozpoznawany. Od lat 70. notowano na całym świecie wzrost zachorowań na raka sutka, tendencja utrzymywała się do lat 90. Zjawisko to mogło być spowodowane zarówno zmianami w stylu życia kobiet w krajach zachodnich, jak i wzrostem wykrywalności raka. Mammografia – radiologiczna metoda badania piersi u kobiet. Polega na wykonaniu serii zdjęć gruczołu przy użyciu promieni rentgenowskich. Jej zdolność do uwidoczniania szeregu charakterystycznych zmian pozwala na wczesne rozpoznanie raka piersi oraz innych patologii sutka, zanim staną się one jawne klinicznie.

    Antygen Ki-67 – białko, marker komórkowej proliferacji. W czasie interfazy można wykazać obecność antygenu Ki-67 w jądrze komórkowym, szczególnie w jąderkach. W czasie mitozy Ki-67 stwierdzany jest na powierzchni chromosomów, jest jednym z białek wchodzącym w skład warstwy perichromosomalnej. Ki-67 jest obecny w komórce podczas wszystkich faz czynnych cyklu komórkowego (G1, S, G2 i mitoza), i niewykrywalny w fazie G0. Ki-67 uważany jest za dobry wskaźnik indeksu mitotycznego komórek i frakcji dzielacych się komórek. Indeks Ki-67 często koreluje z przebiegiem choroby nowotworowej, zwłaszcza raka prostaty i raka sutka, i ma dużą wartość prognostyczną w tych chorobach. Spirogerman (spirogermanium, S 99 A, SPG, Spiro-32) – syntetyczny, organiczny związek germanu hamujący syntezę DNA, RNA i białek, mający więc potencjalne działanie przeciwnowotworowe. Zakończone zostały badania kliniczne II fazy dotyczące zastosowania związku w chemioterapii nowotworów narządów płciowych kobiet, glejaków, zaawansowanego raka gruczołowego sutka, raka płuc innego niż drobnokomórkowy, przerzutów raka płuc, przerzutów czerniaka złośliwego, zaawansowanego raka nerkowokomórkowego, przerzutowych nowotworów przewodu pokarmowego, chłoniaków i przerzutów albo wznowy raka żołądka. Jak dotąd, nie rozpoczęto żadnego badania klinicznego III fazy. Innymi możliwymi zastosowaniami spirogermanium są leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów i choroby Chagasa. Lek wywołuje odwracalne objawy neurotoksyczne i pneumotoksyczne i podawany jest dożylnie.

    Atypowa hiperplazja przewodowa (ADH) jest to nadmierny rozrost komórek przewodu mlecznego. Jest to zmiana łagodna, często asymptomatyczna, która może jednak wskazywać na podwyższone ryzyko zachorowania na raka gruczołu sutkowego. Morfologicznie ADH różni się ilościowo od nieinwazyjnego raka wewnątrzprzewodowego (DCIS). Glukozynolany, glukozynolaty – grupa związków organicznych, należących do glikozydów, złożonych z reszty cukrowej, którą stanowi glukon i łańcucha bocznego - różnego dla różnych glukozynolanów.
    Glukozynolany występują naturalnie w roślinach, ich bogatym źródłem są rośliny z rodziny Brassicaceae. Badania naukowe dowodzą, że często spożywane glukozynolaty mogą zapobiegać rozwojowi raka piersi, prostaty, płuc i żołądka.

    Kwas rumenowy (tzw. sprzężony kwas linolowy, CLA) – organiczny związek chemiczny z grupy nienasyconych kwasów tłuszczowych. Jest jednym z izomerów kwasu linolowego zawierającym dwa sprzężone wiązania podwójne. Naturalnie występuje w tłuszczu mlecznym. Po raz pierwszy otrzymano go na Uniwersytecie Wisconsin-Madison. Podejrzewano, że CLA stanie się nową bronią w walce z rakiem, pozwoli obniżać poziom cukru i tłuszczów we krwi, zapanować nad astmą i alergiami. Późniejsze badania na zwierzętach potwierdziły, że CLA jest silnym środkiem przeciwnowotworowym. Niski poziom kwasu rumenowego w surowicy krwi powiązany został ze zwiększonym ryzykiem zachorowania kobiet na raka piersi. Antracykliny (antybiotyki antracyklinowe, ATC: L 01 DB) – grupa antybiotyków stosowanych jako leki przeciwnowotworowe. Antracykliny są stosowane w leczeniu różnorodnych nowotworów: chłoniaków złośliwych, ostrej białaczki, raka piersi, itp.

    Swoisty antygen sterczowy (PSA, z ang. prostate-specific antigen) – najlepiej poznana ludzka proteaza serynowa z rodziny kalikrein, kodowana w regionie 19q13.4. Jest glikoproteiną wytwarzaną w gruczole krokowym (sterczu), obecną we krwi w stężeniu podwyższonym m.in. w przypadku zapalenia gruczołu krokowego, łagodnego przerostu prostaty lub raka gruczołu krokowego.

    Gwiaździsta blizna (łac. cicatrix radiata, laesio radiata sclerosans, ang. radial scar, radial sclerosing lesion) – jedna z chorób proliferacyjnych sutka, w której zmiany przyjmują gwiaździsty kształt. Gwiaździsta blizna pojawia się najczęściej między 40. a 60. rokiem życia. W skład zmian mogą wchodzić rozrosty nabłonka, gruczolistość, włóknienie i torbiele. Nie jest pewne, czy gwiaździsta blizna zwiększa ryzyko raka sutka; sprawia natomiast duże trudności w diagnostyce różnicowej z rakiem zarówno w badaniu mamograficznym jak i histologicznym. Zaleca się usunięcie całości zmiany do badania histopatologicznego.

    Dodano: 04.08.2011. 00:25  


    Najnowsze