• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Uczeni z PAN wyprodukują prozdrowotny olej rzepakowy

    03.08.2010. 05:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Niewielką linię do przemysłowego wytwarzania ekologicznego oleju rzepakowego o wysokich właściwościach zdrowotnych zamierzają uruchomić naukowcy z Instytutu Agrofizyki PAN w Lublinie. Olej, przeznaczony wyłącznie do sałatek, będzie się nazywał "Kropla zdrowia" i będzie bardzo bogaty w antyutleniacze, jakie znajdują się w preparatach sprzedawanych w aptekach - zapewnia kierujący projektem prof. Jerzy Tys z lubelskiego instytutu PAN.

    Koszty budowy linii produkcyjnej w wysokości 5,8 mln zł zostaną sfinansowane z unijnego programu Innowacyjna Gospodarka. "To będzie taka ćwierć-przemysłowa linia produkcyjna, pilotażowa, gdzie mają być przetestowane wszystkie warunki produkcji. Chodzi o to, by później jakiś przedsiębiorca kupił ten pomysł i już wiedział, jak zbudować linię dużą" - tłumaczy Tys.

    Bogactwo cennych zawartości w oleju ma zapewniać ekologiczna uprawa rzepaku oraz warunki produkcji, jakich obecnie nikt nie stosuje. Olej będzie tłoczony na zimno, bez dostępu tlenu i światła, a następnie pakowany w małe jednorazowe pojemniczki przeznaczone do otwarcia wprost na stole, tuż przed dodaniem do sałatki.

    Rzepak ma być przechowywany w specjalnym silosie wypełnionym azotem, tłoczenie ma być delikatne, żeby wydobyć z nasion tylko połowę oleju, tę najcenniejszą, a jednorazowe opakowania też będą wypełnione azotem.

    Cenne dla zdrowia związki, które są w nasionach rzepaku - karotenoidy, tokoferole, sterole - to tzw. wymiatacze wolnych rodników, pomagające ustrzec się przed chorobami cywilizacyjnymi, takimi jak nowotwory, choroby serca, choroba Parkinsona. Te antyutleniacze są bardzo wrażliwe na światło i na tlen, chodzi o to, żeby je zachować w oleju - tłumaczy Tys.

    Prozdrowotny olej lubelscy naukowcy uzyskują dotychczas w skali laboratoryjnej. Badania potwierdziły jego właściwości. "Betakarotenoidy, kwasy omega 3 i omega 6 w odpowiednim stosunku, luteina - to w wszystko tym oleju jest. Nie trzeba kupować w aptece. To nie jest ściema, to wszystko zostało przebadane, opublikowane sprawdzone przez wielu naukowców" - zapewnia Tys.

    Linia produkcyjna zaprojektowana w lubelskim instytucie PAN może mieć wydajność około 300 litrów oleju dziennie. Przy takiej wydajności litr prozdrowotnego oleju będzie kosztował około 80 zł. Tys uważa, że może on znaleźć nabywców. "Większa skala produkcji obniży koszty, a do sałatek używa się niewielkich ilości oleju" - przekonuje.

    Pomysł wytwarzania prozdrowotnego oleju został zgłoszony do opatentowania. Przetarg na dostawę odpowiedniego ziarna rzepaku już został rozstrzygnięty. Niebawem rozpocznie się budowa linii produkcyjnej, ma ona ruszyć po przyszłorocznych zbiorach. KOP

    PAP - Nauka w Polsce

    hes/ jbr/ krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Olej drzewny, zwany też olejem chińskim - olej otrzymywany przez wytłoczenie z ziaren pewnego gatunku drzewa orzechowego rosnącego w Chinach. Olej drzewny służy między innymi do utwardzania (zagęszczania) innych olejów np. oleju lnianego. Mieszanina w odpowiedniej proporcji oleju lnianego i drzewnego, powoduje szybkie schnięcie, tworząc twardą powłokę. Filtr oleju przegrodowy filtruje olej podczas jego przepływu przez przegrodę wykonaną z materiału porowatego, zdolnego do zatrzymania zanieczyszczeń. Olej rzepakowy – spożywczy olej roślinny wytwarzany z rzepaku. W Polsce, a także w większości krajów Europy olej rzepakowy jest podstawowym olejem roślinnym, co wynika z większej produkcji oleju w przeliczeniu na hektar powierzchni rolnej niż w przypadku pozostałych roślin oleistych.

    Kwas erukowy – organiczny związek chemiczny, jednonienasycony kwas tłuszczowy omega-9, występuje w rzepaku i gorczycy. W oleju rzepakowym jego zawartość może wynosić 40-50%. Izomer trans kwasu erukowego znany jest jako kwas brasydynowy. Agrorafineria - zakład wytwarzający biopaliwo na bazie oleju rzepakowego. Otrzymuje się również produkty uboczne, m.in. wytłoki uzyskiwane w trakcie wytłaczania oleju na zimno, które są wartościową paszą dla zwierząt.

    Całkowita liczba zasadowa TBN (Total Basic Number) to parametr charakteryzujący zdolności myjąco - dyspergujące oleju. Wyrażana w mg KOH/g jest to ilość miligramów wodorotlenku potasu, oznaczona jako równoważna pod względem zdolności neutralizacji kwasów dodatkom alkalicznym znajdującym się w 1g ulepszanego oleju smarowego. Liczba zasadowa służy, zatem do oceny zawartości czynnych dodatków alkalicznych w ulepszanych olejach smarowych. Tego rodzaju oleje smarowe stosowane są głównie w silnikach spalinowych wysokoprężnych w celu neutralizowania korozyjnie działających kwasów powstających przy spalaniu siarki zawartej w paliwie. Zdolności neutralizacyjne tych olejów smarowych muszą być tym wyższe, im wyższa jest zawartość siarki w paliwie. W miarę eksploatacji oleju następuje naturalne zużywanie dodatków myjącą-dyspergujących. Konsekwencją tego jest spadek całkowitej liczby zasadowej. Gdy TBN spadnie poniżej określonej granicy, olej należy wymienić. Maceraty – oleje roślinne z wyciągami z kwiatów, pąków lub ziół. Tego typu olej zawiera oprócz oleju bazowego, rozpuszczalne w tłuszczach substancje aktywne z danej rośliny. Otrzymywane są przez moczenie kwiatów lub ziół w oleju roślinnym, poddawanie przez kilka tygodni działaniu promieni słonecznych i przefiltrowanie. Olej otrzymuje nazwę rośliny, której wyciąg zawiera olej bazowy.

    Olej rycynowy, olej rącznikowy (łac. Oleum Ricini, Oleum Palmae Christi) – produkt roślinny, otrzymywany z nasion byliny (w Polsce roślina roczna) – rącznika pospolitego przez wyciskanie oleju na zimno i wygotowywanie z wodą. Takie postępowanie pozwala na rozkład toksycznej toksoalbuminy – rycyny, której obecność w nasionach sprawia, że ich zażycie może wywołać śmiertelne zatrucie. Głównym (ok. 80%) składnikiem oleju rycynowego jest gliceryd 18-węglowego kwasu rycynolowego. W jego składzie znajdują się również mniejsze ilości glicerydów kwasów oleinowego, linolowego i innych. Filtr oleju jest elementem układu smarowania. Olej silnikowy, aby mógł spełnić swoje zadania w silniku, musi być filtrowany ze względu na występujące w nim podczas pracy zanieczyszczenia. Zanieczyszczenia organiczne: pozostałości po niespalonym paliwie, produkty utleniania, termiczny rozkład i spalanie samego oleju. Zanieczyszczenia nieorganiczne: pył w powietrzu i cząstki metali.

    Olej z nagietka lekarskiego – żółto-pomarańczowe kwiaty nagietka (Calendula officinalis) macerowane w oliwie z oliwek, oleju słonecznikowym lub oleju sojowym, dla stabilności dodawana jest często witamina E. Olej zawiera karoten, niewielkie ilości olejku eterycznego, ma pomarańczowy kolor i jest prawie bez zapachu.

    Olej lniany (łac. Oleum Lini) - poprzez tłoczenie na zimno nasion lnu zwyczajnego (Linum usitatissimum) otrzymywany jest olej roślinny o żółtawym zabarwieniu i intensywnym, cierpkim zapachu. Znany już w starożytnym Egipcie, do niedawna szeroko wykorzystywany do celów spożywczych i przemysłowych. Jako tłuszcz jadalny stracił na znaczeniu ze względu na stosunkowo wysoką cenę i specyficzny smak. Jako surowiec przemysłowy olej lniany był wykorzystywany ze względu na zdolność polimeryzacji pod wpływem światła i tlenu atmosferycznego.

    Miscela - roztwór oleju roślinnego w rozpuszczalniku (benzyna, heksan i inne), półprodukt w procesie otrzymywania oleju w olejarniach metodą ekstrakcji. LHM (z fr. Liquide Hydraulique Mineral), mineralny olej hydrauliczny – rodzaj oleju hydraulicznego stosowanego w układach hydraulicznych aut z zawieszeniem hydropneumatycznym. Zapewnia prawidłowe działanie układów:

    Filtr oleju szczelinowy jest filtrem zgrubnym. Składa się on z bardzo dużej liczby cienkich blaszek filtrujących poprzegradzanych przekładkami, osadzonych na trzpieniu i tworzących stos z wewnętrznymi kanałami powstałymi ze złożenia wycięć w blaszkach. Przekładki w kształcie krzyżyków służą do wytworzenia małych szczelin między blaszkami filtrujących. Równolegle do trzpienia jest umieszczony pręt z dużą liczbą skrobaków wchodzących w szczeliny między blaszkami filtrującymi. Podczas przekręcania stosu nieruchome skrobaki usuwają zanieczyszczenia, które opadają na dno obudowy, skąd okresowo są wybierane. Skomplikowana budowa, mała skuteczność oczyszczania i konieczność częstego czyszczenia obudowy spowodowały ograniczone zastosowanie tego filtra. W nowoczesnych olejach silnikowych są stosowane dodatki, które powodują, że zanieczyszczania mają postać szlamu, który nie jest usuwany przez ten typ filtra. Tłoczenie – metoda pozyskiwania oleju przez wyciskanie, wygniatanie za pomocą prasy, np. tłoczenie oleju z nasion. Odpadem tłoczenia jest masa stała zwana także wytłokiem.

    Oliwiarka (albo olejarka) – narzędzie, którego zadaniem jest smarowanie mechanizmów przy pomocy oleju. Najprostsze rozwiązanie tego narzędzia (na zdjęciu obok) to niewielki metalowy zbiorniczek z aplikatorem w kształcie cienkiej rurki; denko zbiorniczka jest sprężystą membraną. Naciskanie denka powoduje wytłaczanie ze zbiorniczka przez rurkę kropel oleju. Olej z dziurawca zwyczajnego Jest to preparat leczniczy otrzymany w wyniku macerowania świeżego (nie wysuszonego) ziela dziurawca (Hypericum perforatum) najczęściej w oliwie z oliwek lub w innym oleju roślinnym. Zawiera hyperycynę - czerwony barwnik i zarazem składnik aktywnie działający, który przechodzi z ziela do oleju nadając mu czerwoną barwę. Stąd tradycyjna farmaceutyczna łac. nazwa tego preparatu: oleum rubrum - dosłownie: olej czerwony.

    Rerafinacja - technologia rerafinacji, prowadzona w specjalistycznej instalacji umożliwiającej prowadzenie regeneracji olejów przepracowanych obejmuje każdy proces, w którym oleje bazowe mogą być produkowane przez rafinację olejów przepracowanych. Konieczne jest usunięcie zanieczyszczeń, produktów utleniania i dodatków zawartych w tych olejach, przy czym udział uzyskanego w procesie regeneracji komponentu służącego do wytwarzania olejów smarowych nie może być mniejszy niż 30%. W świetle wymagań ochrony środowisko rerafinacja jest najlepszym sposobem zagospodarowania przepracowanych olejów smarowych. Za wyborem tego procesu przemawia także oszczędność energii. Do wytwarzania 1 tony bazowego oleju smarowego z ropy naftowej zużywa się taką ilość energii, jaką uzyskałoby się, spalając około 300 kg oleju opałowego. Rerafinacja olejów przepracowanych przebiega w trzech etapach:

    Dodano: 03.08.2010. 05:18  


    Najnowsze