• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Unijni naukowcy odkrywają gen powodujący rozprzestrzenianie się raka skóry

    08.12.2011. 17:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wyniki nowych badań finansowanych ze środków unijnych wskazały konkretny gen, którego obecność jest nieodzowna do rozprzestrzeniania się czerniaka złośliwego, najgroźniejszej postaci raka skóry. Gen P-Rex1 powoduje odrywanie się komórek nowotworowych od pierwotnego nowotworu i rozprzestrzenianie się ich lub przerzuty na inne organy, np. mózg, co może spowodować ich uszkodzenie.

    To właśnie zdolność nowotworów do przerzutów czyni je tak niebezpiecznymi, a zatem poznanie przyczyny zachowania metastatycznego ma zasadniczne znaczenie dla pogłębiania naszej wiedzy o chorobie i obniżenia wysokich wskaźników zgonów.

    Chociaż wskaźniki przeżywalności kształtowały się na wysokim poziomie przez ostatnie 25 lat i są jednymi z najwyższych w kontekście wszystkich nowotworów, czerniak złośliwy wciąż jest przyczyną około 46.000 zgonów rocznie na świecie i jest szczególnie rozpowszechniony wśród młodych ludzi. W Wlk. Brytanii na przykład choroba ta jest diagnozowana codziennie u co najmniej dwójki młodych ludzi.

    Środki unijne pochodzą z grantu przyznanego w ramach programu Marie Curie - współpraca między przemysłem a uczelniami wyższymi, części tematu "Ludzie" Siódmego Programu Ramowego (7PR). Celem programu Marie Curie - współpraca między przemysłem a uczelniami wyższymi jest pobudzanie wymiany umiejętności między sektorami komercyjnym a niekomercyjnym poprzez pracę nad wspólnymi projektami naukowymi.

    Dzięki udziałowi naukowców pochodzących z różnorodnych instytucji z Francji, Irlandii, Kanady, Szwajcarii, USA i Wlk. Brytanii, odkrycia poczynione w toku prac, a opublikowane w czasopiśmie Nature Communications, mogą odegrać istotną rolę w walce z czerniakiem złośliwym.

    Zespół odkrył, że gen P-Rex1 odgrywa kluczową rolę w rozprzestrzenianiu się czerniaka złośliwego u myszy. Naukowcy zaobserwowali, że w przypadku braku genu P-Rex1 w komórkach, guzy czerniaka nie były w stanie rozprzestrzeniać się. W toku dalszej analizy ustalili dokładny mechanizm wykorzystywany przez gen P-Rex1 do uruchomienia procesu metastatycznego.

    Wyniki potwierdziły się, kiedy naukowcy odkryli podwyższone poziomy genu P-Rex1 w próbkach czerniaka pobranych z guzów pacjentów.

    Autor naczelny raportu z badań, profesor Owen Sansom z Beatson Institute for Cancer Research w Glasgow, Wlk. Brytania, powiedział: '... "P-Rex1 nie występuje w większości pozostałych, normalnych typach komórek ludzkich, co wskazuje na to, iż gen ten można 'wyłączyć' za pomocą leków chemoterapeutycznych, gdyż mało prawdopodobne jest wywołanie niepożądanych skutków ubocznych w pobliskich, zdrowych komórkach. Zważywszy na oporność czerniaka złośliwego na wiele form chemoterapii, odkrycia te są zachęcające. Wcześniejsze badania z wykorzystaniem linii komórek nowotworowych dotyczyły genu P-Rex1 w nowotworach prostaty, piersi i jajników, niemniej po raz pierwszy wykazano jego udział w przerzutach czerniaka w modelach myszy oraz obecność w dużych ilościach w guzach człowieka i liniach komórkowych, w których uruchamia nacieczenie otaczającej tkanki."

    Dr Lara Bennett, kierownik ds. komunikacji naukowej z ramienia charytatywnej organizacji Association for International Cancer Research (AICR), która również dofinansowuje badania, wyraziła swoją radość z odkrycia: wyniki posłużą do budowania przyszłych terapii. Jak zauważa: "Chociaż to dopiero początek i potrzebne są dalsze badania, to jeżeli udałoby się opracować leki blokujące oddziaływanie genu P-Rex1, można byłoby powstrzymać przerzuty czerniaka. To zapewniłoby utrzymanie go na powierzchni skóry skąd można go łatwo usunąć operacyjnie, co przełożyłoby się na wyższe wskaźniki przeżywalności. Jeżeli czerniak złośliwy zostanie wychwycony wystarczająco wcześnie - kiedy jest jeszcze cienkim guzem w górnych warstwach skóry - wskaźnik przeżywalności jest znacznie wyższy."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Spirogerman (spirogermanium, S 99 A, SPG, Spiro-32) – syntetyczny, organiczny związek germanu hamujący syntezę DNA, RNA i białek, mający więc potencjalne działanie przeciwnowotworowe. Zakończone zostały badania kliniczne II fazy dotyczące zastosowania związku w chemioterapii nowotworów narządów płciowych kobiet, glejaków, zaawansowanego raka gruczołowego sutka, raka płuc innego niż drobnokomórkowy, przerzutów raka płuc, przerzutów czerniaka złośliwego, zaawansowanego raka nerkowokomórkowego, przerzutowych nowotworów przewodu pokarmowego, chłoniaków i przerzutów albo wznowy raka żołądka. Jak dotąd, nie rozpoczęto żadnego badania klinicznego III fazy. Innymi możliwymi zastosowaniami spirogermanium są leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów i choroby Chagasa. Lek wywołuje odwracalne objawy neurotoksyczne i pneumotoksyczne i podawany jest dożylnie. Rakowe komórki macierzyste (ang. Cancer stem cells, CSCs) - to inicjalne, niezróżnicowane komórki rakowe (obecne w guzach i nowotworach układu krwiotwórczego), mające możliwość przekształcania się we wszystkie rodzaje komórek tworzących masę nowotworową.
    Jedna z teorii wyjaśniających proces nowotworzenia zakłada, że rakowe komórki macierzyste są prekursorami innych komórek nowotworowych i odgrywają kluczową rolę w powstawaniu raka. Komórki te, w przeciwieństwie do innych komórek rakowych, są rakotwórcze (same w sobie mają zdolność do wywoływania raka). Podejrzewa się, że CSCs są przyczyną występowania przerzutów i nawrotów choroby nowotworowej. Oblimersen (INN:Oblimersen ATC L01 XX36) – organiczny związek chemiczny, zaprojektowany jako lek do terapii antysensowej czerniaka złośliwego. Lek został opracowany przez firmę Genta Development Limited.

    Węzeł wartowniczy (ang. sentinel lymph node, SLN) jest to pierwszy węzeł chłonny na drodze spływu chłonki z ogniska nowotworowego. Z racji położenia, przerzuty nowotworów złośliwych przerzutujących drogą naczyń chłonnych pojawiają się najczęściej najpierw w węźle wartowniczym. Określenie istnienia ewentualnych przerzutów w SLN ma kluczowe znaczenie dla terapii niektórych nowotworów. Biopsja węzła wartowniczego stosowana jest rutynowo u chorych z czerniakiem skóry, nowotworem gruczołu sutkowego, u kobiet z guzami narządu rodnego oraz u mężczyzn z rakiem prącia. Brak przerzutów w węźle wartowniczym rokuje dobrze, zmniejszając znacznie możliwość wystąpienia przerzutów w pozostałych węzłach drenujących chłonkę z danego obszaru. Umożliwia to odstąpienie od zabiegu usunięcia wszystkich węzłów chłonnych danego regionu (tzw. limfadenektomia regionalna). Meningoza lub karcynomatoza opon mózgowych (łac. carcinomatosis) – izolowane zajęcie opon mózgowo-rdzeniowych przez nowotwór pochodzący spoza układu nerwowego. Występuje u 5–10% chorych na chorobę nowotworową. Największe powinowactwo do zajmowania opon mózgowych mają przerzuty z raka sutka, płuca, czerniaka oraz chłoniaki i ostre białaczki limfoblastyczne.

    Rak prącia – nowotwór złośliwy wywodzący się z nabłonka prącia, najczęściej z żołędzi lub napletka. Występuje najczęściej w starszym wieku. W Polsce zapadalność na ten nowotwór wynosi 8 na 1000000 mężczyzn. Rak ten jest przyczyną 0,4% zgonów z powodu chorób nowotworowych. Najczęstszy typ rak prącia to rak płaskonabłonkowy. Z reguły przyjmuje postać wrzodziejącą, choć występuje również pod postacią naciekającą lub brodawkowatej narośli. Rzadziej występują inne nowotwory złośliwe: czerniak, mięsak, rak podstawnokomórkowy. Londyński Instytut Badawczy (ang. The Cancer Research UK London Research Institute) – instytucja prowadząca badania w zakresie biologii raka. Należy do Cancer Research UK – organizacji zajmującej się badaniami nad rakiem.

    Choroba resztkowa (ang. Minimal Residual Disease (MRD)) - obecność małej liczby przetrwałych w organizmie (w trakcie leczenia lub w remisji) komórek nowotworowych, w ilościach nie wykrywanych standardowo stosowanymi metodami diagnostycznymi jak np. morfologia krwi i badanie szpiku. Ilość komórek nowotworowych w tej chorobie nie jest wystarczająca do wywołania objawów klinicznych, ale jest główną przyczyną nawrotu raka i białaczki. Rak mózgu – nieprawidłowe pojęcie, mające określać nowotworowy guz mózgu. Błąd polega na tym, że określenie rak w medycynie jest zarezerwowane dla nowotworów złośliwych wywodzących się z komórek nabłonkowych. W mózgu takich komórek jest stosunkowo mało. W obrębie ośrodkowego układu nerwowego, występuje rzadki rak splotu naczyniówkowego, wywodzący się z komórek produkujących płyn mózgowo-rdzeniowy. W mózgu mogą być również obecne przerzuty raków innych narządów (głównie raka płuc i raka piersi).

    Historia odkrycia i badań nad stwardnieniem guzowatym: Historia odkrycia stwardnienia guzowatego i badań nad tą chorobą liczy dopiero niecałe 200 lat. Stwardnienie guzowate (tuberous sclerosis, tuberous sclerosis complex, TSC) jest rzadką, wielonarządową chorobą genetyczną, w której rozwijają się łagodne guzy mózgu i guzy innych ważnych życiowo narządów: nerek, serca, oczu, płuc i skóry. Zespół objawów może obejmować napady drgawkowe, opóźnienie rozwoju, zaburzenia behawioralne i schorzenia dermatologiczne, a także objawy wynikające z zajęcia płuc i nerek. TSC może być spowodowane mutacją w jednym z dwóch genów: TSC1 i TSC2 , kodujących, odpowiednio, hamartynę i tuberynę. Oba geny należą do genów supresorowych (antyonkogenów), gdyż funkcją kodowanych przez nie białek jest regulacja cyklu komórkowego i procesu różnicowania komórek. W przeszłości zachorowania na tę chorobę traktowano jak ciekawe przypadki kazuistyczne; obecnie, badaniom nad patogenezą TSC przypisuje się istotne znaczenie w poznawaniu procesu nowotworzenia i supresji nowotworów.

    Siatkówczak (łac. i ang. retinoblastoma) – najczęstszy wewnątrzgałkowy nowotwór złośliwy oka u dzieci. Jeśli weźmie się pod uwagę wszystkie grupy wiekowe, zajmuje on drugie miejsce po czerniaku złośliwym naczyniówki w tej grupie nowotworów. Rozwój nowotworu jest inicjowany przez mutacje, które dezaktywują obie kopie genu RB1, kodującego białko retinoblastoma. Pierwszym objawem choroby jest najczęściej leukokoria – pojawienie się białego odblasku w oku lub obu oczach, albo zez. Siatkówczak jest rzadką chorobą – ocenia się, że zapadalność na ten typ nowotworu wynosi około 4 przypadków na milion na rok (w latach 1990-1995, wśród dzieci poniżej 15 r.ż.).

    Test Tumor M2-PK stosuje się w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu raka jelita grubego. Jest to wiarygodny test enzymatyczny wykrywający obecność izoenzymu M2 kinazy pirogronianowej, który bierze udział w procesie metabolizmu komórek rakowych. Test kałowy Tumor M2-PK wykrywa zmiany w jelitach, w tym stany przed nowotworowe takie jak polipy (powyżej 1 cm) i gruczolaki oraz raka jelita grubego, również we wczesnym stadium. Tumor M2-PK ma wysoką czułość. Pobieranie materiału do badania jest bezbolesne i nieinwazyjne. W przeciwieństwie do testu na krew utajoną wykrywa również niekrwawiące polipy i guzy. Test Tumor M2-PK można przeprowadzić w każdej chwili, gdyż nie wymaga specjalnego przygotowania ani diety. Materiałem pobieranym do badania jest kał. Test wykonywany jest w warunkach laboratoryjnych przez wykwalifikowany personel medyczny. Foxp3 (ang. forkhead box P3; synonimy: skurfina, IPEX, DIETER, AIID, PIDX, XPID) – czynnik transkrypcyjny odgrywający istotną rolę w regulacji odpowiedzi odpornościowej. Jest on kluczowym czynnikiem transkrypcyjnym odpowiedzialnym za powstawanie limfocytów T regulatorowych, szczególnie poprzez aktywację genów istotnych dla funkcjonowania tych komórek oraz modyfikowanie sygnału biegnącego od TCR. Gen kodujący białko Foxp3 zlokalizowany jest na chromosomie X (miejsce Xp11.23). Mimo że Foxp3 jest białkiem kojarzonym głównie z limfocytami Treg, jego ekspresję potwierdzono również w komórkach nowotworowych . Mutacje genu FOXP3 prowadzące do wytwarzania niefunkcjonalnego białka powodują brak wytwarzania limfocytów Treg w organizmie. Prowadzi to do choroby genetycznej IPEX, charakteryzującej się m.in. wielonarządowym zapaleniem .

    RB (pRb, Rb) – białko kodowane przez gen supresorowy RB1. Gen RB1 jest zmutowany w wielu typach nowotworów człowieka. Nazwa białka RB pochodzi od siatkówczaka (retinoblastoma), nowotworu spowodowanego mutacjami w obydwu allelach kodującego białko genu RB1. Białko RB w komórkach jest obecne zazwyczaj jako fosfoproteina, i jest substratem reakcji fosforylacji przeprowadzanej przez liczne białka enzymatyczne z rodziny kinaz. Udowodnioną funkcją białka RB jest zapobieganie podziałowi komórki przez zatrzymanie cyklu komórkowego. Niefunkcjonalne białko RB nie zapobiega podziałom komórek, stąd udowodniony związek między mutacjami z utratą funkcji w genie RB1 a niekontrolowanymi podziałami komórek nowotworu. Rak kolczystokomórkowy skóry (łac. carcinoma spinocellulare, ang. squamous cell carcinoma, SCC) – nowotwór złośliwy skóry wywodzący się z komórek naskórka. Rokuje gorzej niż rak podstawnokomórkowy skóry, w przeciwieństwie do niego daje przerzuty, głównie do węzłów chłonnych i odznacza się szybszym wzrostem. Nowotwór ten najczęściej powstaje na podłożu stanów przedrakowych, a czynnikami prowokującymi nowotworzenie są drażnienie mechaniczne, ekspozycja na działanie środków chemicznych i na promieniowanie.

    Dodano: 08.12.2011. 17:17  


    Najnowsze