• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Uznanie dla wynalazców walczących z chorobą

    05.05.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Walka z białaczką i malarią - dwiema najbardziej zjadliwymi chorobami na świecie - została nagrodzona w dwóch z czterech kategorii niedawno rozstrzygniętego konkursu na Europejskiego Wynalazcę Roku.

    Szwajcarski chemik medyczny, dr JĂźrg Zimmermann, wraz amerykańskim onkologiem dr Brianem Drukerem zdobyli nagrodę w kategorii "Przemysł" za wynalezienie leku Glivec. Wskaźnik remisji leku Glivec sięga 98% u osób chorych na przewlekłą białaczkę szpikową (CML) - rzadką postać białaczki, na którą zapada rok rocznie około 10.000 osób.

    CML uznawano wcześniej za jedną z najgorszych postaci nowotworu. Jedynymi sposobami leczenia był przeszczep szpiku kostnego oraz chemioterapia, które są niezwykle bolesne i pociągają za sobą wiele skutków ubocznych, gdyż atakują zarówno komórki zdrowe, jak i nowotworowe. Glivec stanowi przełom w leczeniu nowotworu, bowiem atakuje jedynie chore komórki.

    Oto co dr Zimmermann powiedział na temat leku: "Występują różne postaci białaczki, a Glivec jest wykorzystywany wyłącznie do leczenia CML. To niezwykle istotne. Sądzę, że będzie to nowy sposób uprawiania medycyny w przyszłości. Przy zastosowaniu specjalistycznej diagnozy Glivec zapewnia skuteczność w ponad 95%. W przeszłości, diagnostyka nie była tak specjalistyczna, a w chemioterapii brakowało selektywności - polegała ona na atakowaniu wszystkich komórek."

    Dr Zimmermann i dr Druker rozpoczęli poszukiwania leku na CML pod koniec lat 80. XX w. po tym jak amerykańscy naukowcy odkryli, że 95% pacjentów chorych na CML ma nadzwyczaj krótki chromosom. To prowadzi do zmiany DNA i powstania wadliwego białka sygnalizacyjnego o nazwie BCR-ABL. Naukowcy rozpoczęli poszukiwania inhibitorów BCR-ABL.

    "W czasie replikacji DNA, jeden fragment chromosomu A zamienia się miejscami z chromosomem B" - powiedział dr Zimmermann w wywiadzie dla CORDIS News. "Nie wiemy dlaczego tak się dzieje. W niektórych przypadkach przyczyny można upatrywać w czynnikach środowiskowych, a w innych zaś to prawdopodobnie pech. Błędy zdarzają się w organizmie cały czas, ale zwykle są korygowane. W przypadku komórki nowotworowej błąd nie zostaje wykryty."

    Dla pacjentów brak skutków ubocznych stanowi ogromną korzyść, gdyż mogą uniknąć wyczerpujących i bolesnych sesji chemioterapii. Jak zauważa dr Zimmermann: "Głównym atutem leku Glivec w oczach klinicystów jest jego niezwykle wysoka tolerancja. Pacjenci często w ogóle go nie odczuwają. Chorzy straszliwie cierpią z powodu chemioterapii, dlatego kiedy przeprowadzaliśmy pierwsze testy kliniczne leku Glivec pytali nas: "Czy podano mi placebo?" Niektórzy lekarze od razu oświadczyli, że to nie może być lek antynowotworowy i że nie przyniesie efektów."

    Glivec jednak zadziałał. Liczba białych krwinek u pacjentów znacznie spadła, skutków ubocznych prawie nie było, więc teraz Glivec jest pierwszym środkiem podawanym wszystkim chorym na CML.

    "Oparliśmy się na prostej zasadzie" - wyjaśnia dr Zimmermann. "Przyjrzeliśmy się różnicy między komórką nowotworową a zdrową i prowadziliśmy badania nad tym, co napędza komórkę nowotworową, a czego nie ma w komórce zdrowej. To był cel."

    Inną niszczycielską chorobą, która sieje spustoszenie w Afryce, jest malaria. Przenoszona przez komary malaria zaraża ludzi od około 50.000 lat. Obecnie co roku umiera z jej powodu od 3 do 5 milionów ludzi, głównie w subsaharyjskiej Afryce.

    Profesor Yiqing Zhou, z chińskiego Instytutu Mikrobiologii i Epidemiologii w Pekinie, który otrzymał nagrodę w konkursie Europejski Wynalazca Roku w kategorii "Kraje pozaeuropejskie", opracował nowy lek zwalczający malarię, będący połączeniem dawnego chińskiego remedium i nowoczesnego środka przeciwmalarycznego.

    Na przestrzeni wieków wykorzystywano już w walce z malarią wiele terapii opartych na ziołowych środkach leczniczych i lekach, ale pasożyt komarów jest wytrzymały i uodparnia się raz po raz na kolejne metody leczenia.

    Profesor Zhou powrócił do rodzimej medycyny chińskiej, łącząc stare zioło Artemisia annua (bylicę roczną), które wykorzystywano do leczenia malarii przez tysiące lat zanim pojawiły się nowoczesne leki, z wypróbowanym już lekiem przeciwmalarycznym, lumefantryną (benflumetolem), aby stworzyć lek sprzedawanym obecnie pod nazwą Coartem.

    Walka z malarią to osobista krucjata profesora Zhou, który sam został zakażony chorobą i obserwował wiele jej kolejnych fal przetaczających się przez Chiny, w tym także w wojsku. Jak mówi o nowym leku: "chińska medycyna jest prawą, a zachodnia lewą ręką - razem podwajają siłę środka leczniczego".

    Silvio Gabriel z firmy Novartis, która sprzedaje Coartem, powiedział: "Potrzebny jest dobry wynalazca, taki jak profesor i jego zespół, aby połączyć tradycyjnie wykorzystywane zioło [...] z zachodnim preparatem o właściwościach przeciwpasożytniczych.

    Do tej pory nie zaobserwowaliśmy odporności. Niemniej takie ryzyko istnieje, zatem ważne jest, aby nadal korzystać z innych metod takich jak moskitiery na łóżka i opylanie."

    Stosowanie Coartemu jest proste - 12 tabletek, które należy przyjmować po 4 dziennie przez 3 dni. Leczenie przynosi zdumiewające efekty w krajach afrykańskich. W Ruandzie wskaźnik zgonów spowodowanych malarią spadł o 60%, podczas gdy w Etiopii śmiertelność niemowląt spadła o 50%. W Zambii liczba przypadków malarii spadła o 80%, a wskaźnik zgonów o 90%.

    Do tej pory przeprowadzono ponad 235 milionów terapii z zastosowaniem Coartemu, ratując wedle szacunków 600.000 osób. Silvo Gabriel powiedział: "Wyniki są nadzwyczajne. W niektórych regionach takich jak Tanzania, nie możemy [przeprowadzać] kolejnych testów klinicznych, ponieważ nie możemy zgromadzić wystarczającej liczby pacjentów."

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Europejski Wynalazca Roku 2009:
    http://www.epo.org/topics/innovation-and-economy/european-inventor.html

    Źródło danych: Udział serwisu CORDIS News w ceremonii rozdania nagród Europejski Wynalazca Roku 2009 i wywiady ze zwycięzcami.
    Referencje dokumentu: Na podstawie udziału serwisu CORDIS News w ceremonii rozdania nagród Europejski Wynalazca Roku 2009 i wywiadów ze zwycięzcami.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Meflochina — organiczny związek chemiczny, przyjmowany doustnie środek przeciwko malarii, stosowany w celach profilaktycznych lub leczniczych. Meflochina dostępna jest w sprzedaży w postaci leku pod nazwą Lariam. Może wywoływać wiele niepożądanych skutków ubocznych, takich jak zawroty głowy, utrata równowagi, a u pewnej liczby osób także bezsenność, halucynacje i depresję. Światowy Dzień Malarii (ang. World Malaria Day, fr. Journée mondiale du paludisme) – święto ustanowione przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia (WHA, WHO) w maju 2007 roku, upamiętniające globalną walkę z malarią. Obchodzone corocznie od 2008 roku w dniu 25 kwietnia. Jego celem jest wzrost świadomości społecznej dotyczącej malarii oraz redukcja skutków i skali choroby. Choroba resztkowa (ang. Minimal Residual Disease (MRD)) - obecność małej liczby przetrwałych w organizmie (w trakcie leczenia lub w remisji) komórek nowotworowych, w ilościach nie wykrywanych standardowo stosowanymi metodami diagnostycznymi jak np. morfologia krwi i badanie szpiku. Ilość komórek nowotworowych w tej chorobie nie jest wystarczająca do wywołania objawów klinicznych, ale jest główną przyczyną nawrotu raka i białaczki.

    Gemtuzumab ozogamicyny — lek cytostatyczny, obecnie wycofany z rynku, stosowany dawniej w leczeniu ostrej białaczki szpikowej u pacjentów z dodatnimi wynikami badań w kierunku receptorów CD33, u których wystąpił nawrót choroby po wcześniejszym kursie leczenia oraz którzy nie kwalifikowali się do innych typów intensywnej chemioterapii. W dniu 18 października 2000 został oznaczony jako sierocy produkt leczniczy do leczenia ostrej białaczki szpikowej. Postać leku (postać farmaceutyczna, forma aplikacyjna, lek) - to forma w jakiej przygotowuje się i podaje lek. Substancji leczniczych, będących aktywnym składnikiem leku, nie podaje się per se (jako takich). W technologii produkcji leków, substancje lecznicze miesza się z odpowiednimi substancjami pomocniczymi i mieszaninom tym nadaje się odpowiednią, wymaganą dla danego leku, postać, czyli formę. Postać leku jest uzyskiwana przez odpowiednią obróbkę mieszaniny substancji leczniczych i pomocniczych - obróbka ta jest różna dla różnych postaci leków.

    Babezjoza (babeszjoza) – rzadka, przypominająca malarię choroba wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Babesia (rodzina Babesiidae). Choroba występuje głównie w Afryce, południowej Europie i w niektórych częściach Nowej Anglii. Zarodziec sierpowy (Plasmodium falciparum) – pierwotniak należący do rodzaju Plasmodium, który jest jednym z 4 głównych gatunków, wywołujących malarię u ludzi. Jest przenoszony poprzez ślinę komara widliszka, kiedy pobiera on krew. Występuje głównie w Czarnej Afryce.

    System terapeutyczny – urządzenie lub postać leku dozująca substancję leczniczą do krwiobiegu, z określoną szybkością przez określony czas. Szybkość uwalniania leku z systemów terapeutycznych, w przeciwieństwie do wszystkich innych postaci leku, jest stała, przez cały czas działania systemu, a więc niezależna od ilości pozostającej w nim substancji leczniczej. Głównym celem stosowania leków w tej postaci jest zapewnianie przez możliwie długi czas, stałego stężenia substancji leczniczej w miejscu jej działania. Imatinib – organiczny związek chemiczny stosowany jako lek w leczeniu nowotworów. Imatinib został zarejestrowany i zatwierdzony do stosowania w roku 2001 przez FDA w USA pod nazwą Gleevec oraz przez EMEA w Europie pod nazwą Glivec. Imatinib jest pierwszym inhibitorem hamującym receptory kinazy tyrozynowej. Stał się wzorem dla kolejnych terapii celowanych w leczeniu nowotworów krwi. Do celów farmaceutycznych stosowany jest w formie soli – metanosulfonianu.

    Malaria, zimnica (łac. malaria, plasmodiosis, dawne nazwy: febra z łac. febris = gorączka i paludyzm) – ostra lub przewlekła, tropikalna choroba pasożytnicza, której różne postacie wywoływane są przez jeden lub więcej z pięciu gatunków jednokomórkowego pierwotniaka z rodzaju Plasmodium:

    Białaczka włochatokomórkowa – rzadka postać nowotworu hematologicznego, charakteryzująca się akumulacją nieprawidłowych limfocytów B. Zazwyczaj jest klasyfikowana jako podtyp przewlekłej białaczki limfatycznej. Pierwszy człon nazwy wywodzi się od białawego koloru próbki krwi chorego na ostrą białaczkę. Drugi człon nazwy jest związany z tym, iż z powodu części wystających promieniście z powierzchni nieprawidłowe limfocyty B wyglądają "włochato" pod mikroskopem, natomiast infiltracja szpiku kostnego i śledziony ma charakter rozproszony.

    Przeszczepienie szpiku kostnego – zabieg polegający na podaniu pacjentowi preparatu zawierającego komórki macierzyste hematopoezy (krwiotworzenia), które są w stanie odtworzyć układ krwiotwórczy pacjenta, który uległ poważnemu uszkodzeniu w czasie wcześniejszej chemioterapii lub radioterapii (przeszczep autologiczny) albo zastąpić patologiczną hematopoezę chorego (np. w przebiegu białaczki) szpikiem osoby zdrowej (przeszczep allogeniczny).

    Dodano: 05.05.2009. 15:11  


    Najnowsze