• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W Krakowie powstanie nowoczesne stanowisko terapeutyczne gantry

    12.11.2011. 10:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Nowoczesne stanowisko terapeutyczne gantry - umożliwiające precyzyjne prowadzenie radioterapii protonowej - powstanie w Krakowie. 9 listopada dyrekcja Instytutu Fizyki Jądrowej PAN podpisała umowę na dostawę urządzenia wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną.




    Dostawcą będzie belgijska firmą Ion Beam Applications SA. Stanowisko gantry ma być gotowe w połowie 2014 r. ,,Pozwoli nam ono na wykorzystanie cyklotronu, który będzie zainstalowany w Krakowie, do leczenia najtrudniejszych przypadków nowotworów. Dzięki gantry można napromieniać z wielką precyzją guzy znajdujące się w dowolnej części ciała. To urządzenie pozwala też na prowadzenie na najwyższym światowym poziomie badań naukowych z zakresu fizyki medycznej, radioterapii i inżynierii" - mówił PAP prof. Paweł Olko, wicedyrektor Instytut Fizyki Jądrowej PAN.

    Budowa stanowiska gantry to drugi etap realizacji Narodowego Centrum Radioterapii Hadronowej - Centrum Cyklotronowego Bronowice.

    Centrum Cyklotronowe Bronowice ma powstać w Krakowie do końca 2013 r. Umożliwi ono leczenie w sposób nieinwazyjny nowotworów zlokalizowanych w dowolnym miejscu ciała. Do napromieniania używana będzie wiązka protonów - cząstek o dodatnim ładunku elektrycznym - które podczas terapii są przyspieszane w cyklotronie do ogromnych prędkości, a po jego opuszczeniu są kierowane w obszar guza.

    W pierwszej fazie Centrum zostanie wyposażone w cyklotron Proteus C-235 wraz z infrastrukturą techniczną do radioterapii protonowej gałki ocznej. Zainstalowanie gantry czyli obrotowego ramienia wyposażonego w zespół magnesów, dzięki którym można sterować wiązką protonów, pozwoli wykorzystać w pełni możliwości cyklotronu i napromieniać nowotwory w różnych częściach ciała, nie tylko w oku.

    Pomieszczenie zostanie wyposażone w systemy umożliwiające precyzyjne ustawienie pacjenta i tomograf komputerowy. Będzie też urządzona sala anestezjologii, w której do terapii przygotowywane będą cierpiące na nowotwory dzieci.

    Tak nowoczesne stanowiska gantry są stosowane w zaledwie kilku ośrodkach w USA, Japonii, Niemczech i Szwajcarii. Koszt tej części projektu to ok. 95 mln zł, z czego 67,5 mln zł to środki UE. Całkowity koszt budowy Centrum Cyklotronowego Bronowice to ok. 240 mln zł, z czego ponad połowa będzie pochodzić z unijnego dofinansowania w ramach Programu Innowacyjna Gospodarka. Pozostałe pieniądze przekaże budżet państwa.

    Projekt realizuje Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk w ramach Konsorcjum Narodowego Centrum Radioterapii Hadronowej. W skład konsorcjum wchodzi 12 jednostek naukowych i terapeutycznych z całego kraju.

    W krakowskim Instytucie Fizyki Jądrowej PAN od kilku miesięcy działa pierwsza w Polsce Pracownia Radioterapii Protonowej, która do leczenia nowotworów oka wykorzystuje zainstalowany tam mniejszy cyklotron AIC 144. Do tej pory terapię przeszło dziewięciu pacjentów. Jeszcze w tym roku zakwalifikowano do niej kolejnych sześć osób.

    ,,Pacjenci, którzy przeszli terapię, obserwowani u nas od sześciu miesięcy czują się dobrze. Efekt leczenia jest taki, jakiego sobie życzyliśmy - guz nie rośnie, a w kilku przypadkach zaczął się obkurczać. Najważniejsze jest jednak to, że guz po napromieniowaniu staje się nieaktywny, więc nie ma zagrożenia przerzutów" - mówiła prof. Bożena Romanowska-Dixon, kierownik Kliniki Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. Radioterapia protonowa jest bardzo skuteczna i może być stosowana w leczeniu niemal wszystkich nowotworów oka, m.in. czerniaka, naczyniaków, siatkówczaka u dzieci.

    Problemem jest to, że w katalogu świadczeń medycznych wciąż nie ma takiej procedury jak radioterapia protonowa. Pierwsi pacjenci są leczeni w ramach eksperymentu medycznego. Instytut Fizyki Jądrowej czeka na stanowisko Agencji Oceny Technologii Medycznych. ,,Liczymy, że sprawa szybko się zakończy i że kolejni pacjenci będą mogli być leczeni" - mówił prof. Olko.

    PAP - Nauka w Polsce

    wos/ tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej – budowany ośrodek leczenia nowotworów powstający w krakowskich Bronowicach. Ośrodek ma zostać w pełni uruchomiony 2014 roku w postaci Centrum Cyklotronowego Bronowice. Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN – jeden z ośrodków badań z dziedziny fizyki Polskiej Akademii Nauk, znajduje się w dzielnicy Krakowa Bronowicach przy ulicy Walerego Eliasza-Radzikowskiego 152. Został utworzony w roku 1955 dzięki staraniom prof. Henryka Niewodniczańskiego. W roku 1988 Instytutowi nadano imię prof. Henryka Niewodniczańskiego. Współtwórcą Instytutu w jego obecnym kształcie był prof. Marian Mięsowicz. Krzysztof Parlinski (ur. 20 marca 1940 w Chorzowie) – polski fizyk, specjalista teoretycznej fizyki ciała stałego, profesor Instytutu Fizyki Jądrowej PAN.

    Instytut Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana – instytut naukowy istniejący w latach 1982 - 2011 zajmujący się badaniami z dziedziny fizyki subatomowej (fizyka cząstek elementarnych i fizyka jądrowa, fizyka plazmy gorącej, itp.) oraz stosowaniem metod fizyki jądrowej i produkcją odpowiednich urządzeń dla rozmaitych gałęzi nauki i gospodarki, w tym zwłaszcza medycyny. Po włączeniu w jego skład Instytutu Energii Atomowej POLATOM nadano mu nazwę Narodowe Centrum Badań Jądrowych. Henryk Niewodniczański (ur. 10 grudnia 1900 w Wilnie, zm. 20 grudnia 1968 w Krakowie) - polski fizyk, specjalista w fizyce jądrowej, twórca i dyrektor Instytutu Fizyki Jądrowej w Krakowie (od 1988 noszącym jego imię). Profesor fizyki na uniwersytetach: Poznańskiego (1937-1939), Wrocławskiego (1945-1946), Jagiellońskiego (od 1946), członek PAU i PAN.

    Jerzy Antoni Janik (ur. 30 kwietnia 1927 we Lwowie, zm. 20 marca 2012) – polski fizyk, prof. zw. dr, specjalizował się w fizyce neutronowej, długoletni pracownik naukowy Instytutu Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego w Krakowie, członek Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności, Norweskiej Akademii Nauk i Literatury, doktor honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, doktor honorowy Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej. Przewodniczący Komisji Filozofii Nauk Przyrodniczych PAU. Paweł Tomasz Jochym (ur. 1966) – polski fizyk, zajmujący się fizyką komputerową i fizyką teoretyczną. Pracownik Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Zakładzie Komputerowych Badań Materiałów.

    Teleterapia – sposób leczenia nowotworów poprzez napromienianie z dużych odległości, najczęściej stosowana forma radioterapii. Therac-25 to nazwa stosowanych w latach 80. maszyn do radioterapii nowotworów; były one produkowane przez Atomic Energy of Canada Limited przy współpracy z francuską firmą CGR. W latach 1985-1987, na skutek poważnych błędów w oprogramowaniu sterującym, urządzenia te były przyczyną przynajmniej sześciu wypadków, podczas których pacjenci otrzymali bardzo wysokie dawki promieniowania, w niektórych przypadkach rzędu setek grejów. Przynajmniej piątka spośród poszkodowanych zmarła bezpośrednio wskutek napromieniowania.

    Pi of the Sky – naukowy projekt badawczy powstały z inicjatywy prof. Bohdana Paczyńskiego służący do automatycznej obserwacji nieba w poszukiwaniu rozbłysków optycznych pochodzenia kosmicznego. Aparatura zainstalowana jest w obserwatorium Uniwersytetu Warszawskiego w Las Campanas Observatory na pustyni Atacama w Chile. W realizacji projektu uczestniczy zespół naukowców i inżynierów z Instytutu Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana, Instytutu Fizyki Doświadczalnej UW, Instytutu Systemów Elektronicznych Politechniki Warszawskiej, Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej, Centrum Fizyki Teoretycznej PAN i Centrum Badań Kosmicznych PAN. Program Pi of the Sky działa od 2004 roku.

    Nóż gamma (ang. gamma knife) – urządzenie medyczne wykorzystywane w radiochirurgii, odmianie radioterapii stereotaktycznej – trójwymiarowej radioterapii, wykorzystującej wysokie wartości dawki (powyżej 10 Gy) w pojedynczej frakcji napromieniania, o bardzo wysokiej precyzji (z dokładnością powyżej 0,5mm). Operacja nożem gamma jest metodą konkurencyjną dla klasycznej neurochirurgii, stosowaną w najmniej inwazyjnym leczeniu guzów mózgu, w szczególności gdy przy użyciu tradycyjnej neurochirurgii usunięcie guza jest utrudnione. Nóż gamma jest również stosowany w celu uniknięcia powikłań chirurgicznych, a także u pacjentów, u których stan zdrowia wyklucza wykonanie klasycznej operacji.

    Tadeusz Adam Kozłowski (ur. 1939, zm. 17 maja 2013) – polski fizyk eksperymentator, specjalista w zakresie fizyki jądrowej, adiunkt w Narodowym Centrum Badań Jądrowych oraz Instytucie Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana, a także pracownik naukowy Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej, w Rosji, Instytutu Fizyki Jądrowej (PSI) w Villigen w Szwajcarii. Wieloletni wykładowca na uniwersytetach i politechnikach w Szwajcarii, Holandii i USA. Autor i współautor licznych publikacji w prasie specjalistycznej. Brachyterapia (curieterapia) nazywana też terapią kontaktową jest jedną z technik leczenia w radioterapii. Metoda ta polega na bezpośrednim napromienianiu zmian chorobowych przez umieszczenie źródła promieniowania w guzie lub jego sąsiedztwie. Podstawowym zastosowaniem brachyterapii jest leczenie zmian nowotworowych, ale jest ona wykorzystywana także w terapii takich chorób jak toczeń czy keloid.

    TBI (ang. total body irradiation) – szczególna technika napromieniania w radioterapii polegająca na napromieniowaniu całego ciała. Rak jądra – najczęstszy nowotwór złośliwy z grupy guzów litych w grupie młodych mężczyzn (pomiędzy 20 a 35 rokiem życia). Potoczne określenie "rak jądra" obejmuje całą grupę nowotworów, które można podzielić na nowotwory zarodkowe i niezarodkowe. Przeważającą większość guzów jądra (95-99%) stanowią nowotwory zarodkowe. Biorąc pod uwagę cechy kliniczne, można je podzielić na nasieniaki i nienasieniaki. Wszystkie nowotwory zarodkowe (z wyjątkiem dojrzałego potworniaka) cechują się dużą złośliwością histologiczną i agresywnym przebiegiem klinicznym. Są to jednocześnie jedne z niewielu nowotworów "litych" które można wyleczyć nawet w zaawansowanym stadium (z przerzutami odległymi). Szansę na wyleczenie pacjenci z guzami zarodkowymi zawdzięczają dużej wrażliwości tych nowotworów na chemioterapię i radioterapię.

    Dodano: 12.11.2011. 10:19  


    Najnowsze