• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • We wtorek Światowy Dzień Krwiodawcy

    14.06.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    We wtorek obchodzimy Światowy Dzień Krwiodawcy, upamiętniający urodziny Karla Landsteinera - odkrywcy grup krwi uhonorowanego Nagrodą Nobla. Z tej okazji Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa oraz Polski Czerwony Krzyż organizują imprezy w całej Polsce.



    Krew i jej składniki potrzebne są głównie osobom, które straciły własną krew w wyniku wypadku albo zabiegu operacyjnego, osobom z zaburzeniami krzepnięcia, po oparzeniach i urazach, a także pacjentom z chorobami rozrostowymi i nowotworami, w trakcie i po chemioterapii.

    Krew lub jej składniki może oddać zdrowa osoba w wieku 18-65 lat, która waży ponad 50 kg. Oddawanie krwi jest całkowicie bezpieczne, wraz z badaniami trwa ok. godziny. Należy mieć przy sobie dokument tożsamości ze zdjęciem, numerem PESEL i adresem, trzeba też wypełnić kwestionariusz, który zawiera pytania dotyczące stanu zdrowia. Do oddania krwi kwalifikuje lekarz po zmierzeniu ciśnienia i przeprowadzeniu wywiadu; przed oddaniem krwi pobierana jest próbka, badany jest poziom hemoglobiny. Każdy dawca otrzymuje posiłek regeneracyjny o wartości kalorycznej 4,5 tys. kcal. - osiem tabliczek czekolady.

    Na prośbę dawcy wystawiane jest zaświadczenie usprawiedliwiające nieobecność w pracy, uczelni, szkole, wypłacany jest zwrot kosztów poniesionych na przejazd do najbliższego punktu krwiodawstwa, wydawana jest kopia wyników badań.

    Jak podkreślają stacje krwiodawstwa, wakacje, to okres, w którym ich zapasy gwałtownie się kurczą. Wiele osób wyjeżdża, więc dawców jest mniej, a z drugiej strony więcej jest wypadków i większe jest zapotrzebowanie na krew. Dlatego latem często krew wydawana jest tylko w sytuacjach zagrożenia życia. Stacje krwiodawstwa apelują o oddawanie krwi także w tym trudnym dla nich okresie - od połowy czerwca do końca września.

    Tylko 15 proc. Polaków posiada grupę krwi Rh ujemną, dlatego też często stacje krwiodawstwa borykają się z niedoborami w tych grupach. W związku z tym osoby z grupą Rh ujemną proszone są o systematyczne oddawanie krwi.

    Jak wynika z danych Narodowego Centrum Krwi, najwięcej osób ma grupę A Rh+ (32 proc.), 0 Rh+ (31 proc.). Znacznie rzadsze są grupy: B Rh+ (15 proc.), AB Rh+ (7 proc.) oraz ujemne: 0 Rh- (6 proc.), A Rh- (6 proc.), B Rh- (2 proc.) oraz AB Rh- (1 proc.).

    Lista punktów, w których można oddać krew, znajduje się na stronie www.nck.gov.pl.

    Data obchodów Światowego Dnia Honorowych Dawców Krwi jest związana z dniem urodzin Karola Landsteinera, austriackiego lekarza patologa i immunologa, który w 1901 r. odkrył, że w krwinkach czerwonych występują dwa antygeny warunkujące zjawisko aglutynacji (zlepiania się krwinek) w zetknięciu z krwinkami o odmiennej strukturze antygenowej. Na podstawie tych obserwacji Landsteiner wyróżnił trzy grupy krwi, za co otrzymał w 1930 r. Nagrodę Nobla. Umożliwiło to rozwój transfuzjologii i podstaw bezpiecznego przetaczania krwi. W 1940 r. Landsteiner był również współodkrywcą czynnika Rh.

    14 czerwca jest świętem krwiodawców na całym świecie od 2004 r. Wcześniej obchodzone było 23 maja.

    Jak informuje Polski Czerwony Krzyż, podczas Jubileuszowego XV Światowego Kongresu Honorowych Dawców Krwi, który obradował w Paryżu w 1996 r. Bolesław Tuzin, ówczesny wiceprzewodniczący Krajowej Rady Honorowego Krwiodawstwa PCK, zaproponował ustanowienie Międzynarodowego Dnia Honorowego Krwiodawcy. Pomysł spotkał się z przychylnym przyjęciem i wstępnie ustalono, że będzie on obchodzony 23 maja. Tak było do 2004 r., kiedy Światowa Konferencja Zdrowia jednomyślnie ustanowiła 14 czerwca Światowym Dniem Krwiodawcy.

    Patronat nad obchodami Światowego Dnia Krwiodawcy sprawują: Światowa Organizacja Zdrowia, Czerwony Krzyż i Czerwony Półksiężyc, Międzynarodowe Towarzystwo Transfuzjologiczne oraz Międzynarodowa Federacja Organizacji Krwiodawców.

    W ramach obchodów Światowego Dnia Krwiodawcy regionalne stacje krwiodawstwa przygotowują m.in. upominki i słodki poczęstunek dla osób, które przyjdą oddać krew. Organizowane będą także mobilne akcje pobierania krwi, w centrach miast, a także w mniejszych miejscowościach, gdzie nie ma stacji krwiodawstwa. Szczegółowy plan wydarzeń można znaleźć na stronach www.nck.gov.pl oraz www.pck.pl.       AKW

    PAP - Nauka w Polsce

    pz/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Identyfikacyjna karta grupy krwi, pot. krewkarta – dokument pozwalający ustalić ratownikom medycznym grupę krwi ofiar wypadków oraz pracownikom systemu opieki zdrowotnej w Polsce, dla których ta informacja jest niezbędna. Jest jedynym dokumentem, obok legitymacji honorowego dawcy krwi, na podstawie którego można dokonać transfuzji krwi z pominięciem czasochłonnego laboratoryjnego ustalania grupy krwi. Posiadanie identyfikacyjnej karty grupy krwi jest nieobowiązkowe, a jej wydanie jest płatne. W Regionalnych Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa można zamówić za darmo taką kartę po dwukrotnym honorowym oddaniu krwi. Światowy Dzień Krwiodawcy, ang. World Blood Donor Day – święto dedykowane dawcom krwi, obchodzone corocznie 14 czerwca w dzień urodzin Karla Landsteinera, który w 1901 odkrył grupy krwi za co w roku 1930 otrzymał nagrodę Nobla. Mérite International du Sang – międzynarodowe odznaczenie dla działaczy ruchu honorowego krwiodawstwa, przyznawane przez Międzynarodową Federację Organizacji Dawców Krwi - Światową Organizację Honorowych Krwiodawców (Federation Internationale des Organisations de Donneurs de Sang - FIODS).

    Transfuzja krwi, przetoczenie krwi – zabieg polegający na przetaczaniu pewnej ilości krwi lub składników krwi. Ma na celu substytucję utraconych składników. Transfuzja krwi (przetoczenie krwi) – zabieg polegający na przetaczaniu pewnej ilości krwi lub składników krwi. Ma na celu substytucję utraconych składników.

    Śródoperacyjne odzyskiwanie krwi – procedura medyczna polegająca na odzyskiwaniu krwi traconej podczas zabiegu operacyjnego i wprowadzenie jej na nowo do krwiobiegu pacjenta. Głównym wskazaniem do tej procedury jest brak zgody pacjenta na przetaczanie krwi od innego dawcy, np. z powodów religijnych. Stosowane jest też w poważnych zabiegach kardiochirurgicznych z dużą utratą krwi. Stosuje się trzy główne techniki śródoperacyjnego odzyskiwania krwi: odwirowanie czerwonych krwinek (centrifugation), ultrafiltrację (ultrafiltration) i bezpośrednią infuzję (direct infusion). Techniki te wymagają specjalistycznego sprzętu (np Cell Saver), w zależności od stosowanej techniki i aparatury różna jest efektywność odzyskiwania krwi. Bank krwi – instytucja, której zadaniem jest: zbieranie, przechowywanie lub przetwarzanie krwi, w taki sposób by mogła być użyta do transfuzji i do innych celów. Krew jest przechowywana w specjalnych szafach chłodniczych. Krew pełna oraz koncentrat krwinek czerwonych może być przechowywany w temperaturze od +2 °C do +6 °C. Temperatura przechowywania świeżo mrożonego osocza powinna wynosić poniżej -18 °C (zalecana -30 °C).

    Fenomen bombajski, fenotyp Bombay – występowanie grupy krwi 0 (układ AB0) u osób mających geny odpowiedzialne za powstawanie grup A i B. Pomimo wystąpienia genów (oznaczanych zwykle jako I lub I) krew w kontakcie z surowicami wzorcowymi (służącymi do ustalania grupy krwi) nie ulega aglutynacji. Oprócz występujących zazwyczaj w osoczu osób z grupą krwi 0 przeciwciał anty-A i anty-B, w opisywanym fenotypie występują jeszcze przeciwciała anty-H. Osocze krwi, plazma – zasadniczy (główny), płynny składnik krwi, w którym są zawieszone elementy morfotyczne (komórkowe). Stanowi ok. 55% objętości krwi. Uzyskuje się je przez wirowanie próbki krwi. Osocze po skrzepnięciu i rozpuszczeniu skrzepu nazywamy surowicą krwi.

    Surowica krwi – produkt krzepnięcia krwi i retrakcji (rozpuszczania) skrzepu. Jej skład różni się znacząco od składu osocza. Płynna frakcja krwi pozbawiona krwinek, płytek krwi oraz fibrynogenu i czynników krzepnięcia (w przeciwieństwie do osocza surowica krwi nie krzepnie), w jej skład wchodzą natomiast rozpuszczalne produkty konwersji fibrynogenu w fibrynę oraz składniki uwalniane z płytek krwi. Nie można zatem powiedzieć, że w skład krwi wchodzi m.in. osocze, a w skład osocza m.in. surowica.

    Czynnik von Willebranda - niezbędny składnik krwi biorący udział w procesie krzepnięcia krwi. Jest konieczny do adhezji płytek do kolagenu w miejscu uszkodzonego naczynia. We krwi łączy się z czynnikiem VIII, chroniąc go przed przedwczesną degradacją.

    Krzepnięcie krwi – naturalny, fizjologiczny proces zapobiegający utracie krwi w wyniku uszkodzeń naczyń krwionośnych. Istotą krzepnięcia krwi jest przejście rozpuszczonego w osoczu fibrynogenu w sieć przestrzenną skrzepu (fibryny) pod wpływem trombiny. Krzepnięcie krwi jest jednym z mechanizmów obronnych organizmu w wypadku przerwania ciągłości tkanek. Separator komórkowy − przyrząd służący do pobierania komórkowych składników krwi (krwinek czerwonych, płytkowych, granulocytów, komórek krwiotwórczych itp.) od dawców. Jest stosowany w krwiodawstwie celem uzyskania komórek krwi oraz ich koncentratów do zastosowania jako lecznicze składniki krwi.

    Morfologia krwi, badanie morfologiczne krwi (ang. complete blood count, w skrócie CBC) – podstawowe, diagnostyczne badanie krwi, polegające na ilościowej i jakościowej ocenie występujących w niej elementów morfotycznych.

    Dodano: 14.06.2011. 00:25  


    Najnowsze