• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wpływ mózgu na nasze zachowania żywieniowe

    06.05.2013. 16:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dlaczego przejadamy się i spożywamy więcej kalorii niż potrzebujemy? Czy jedzenie to sposób nagradzania się i czy stres może sprawiać, że chcemy jeść więcej? To niektóre z pytań, na które europejskie badania nad żywnością mają przynieść odpowiedzi.

    NEUROFAST (Zintegrowana neurobiologia spożywania żywności, uzależnienia i stresu) to projekt kierowany przez Akademię Sahlgrenska przy Uniwersytecie w Gothenburgu, Szwecja. Przedsięwzięcie zgromadziło 13 ekspertów klinicznych i doświadczalnych z siedmiu państw europejskich. Środki unijne w wysokości 6 mln EUR mają wesprzeć badania nad biologią mózgu w kontekście związanych z żywnością zachowań, uzależnienia i stresu.

    Nacisk zostanie położony na społeczno-psychologiczną analizę determinantów uzależnienia od żywności i nadużywania substancji oraz czynników ryzyka takich jak stres, który powoduje zachowania uzależniające.

    Istnieją również wzajemne zależności, które wymagają uwagi, takie jak powiązania z bieżącymi badaniami nad zaburzeniami odżywiania oraz otyłością, stresem i uzależnieniem. Doświadczenia obejmują połączenie badań w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, charakterystykę grup pacjentów oraz analizę realnych scenariuszy opartych na epidemiologicznych próbach populacyjnych. Zdaniem partnerów pomoże to przy dalszym opracowywaniu strategii.

    Profesor Suzanne Dickson z Instytutu Neuronauk i Fizjologii, który jest częścią Akademii Sahlgrenska, specjalizuje się w psychologii i neuroendokrynologii . Objaśnia znaczenie projektu: "Postanowiliśmy podjąć prace nad tym zagadnieniem, ponieważ dostępnych jest coraz więcej dowodów na powiązanie przejadania się ze szlakami mózgowymi związanymi z nagrodą, także z tymi, o których wiadomo, że oddziałują na nie narkotyki. Na przejadanie się mogą mieć wpływ predyspozycja genetyczna, choroby psychiczne i sygnały ze środowiska, które wywołują oczekiwanie nagrody w postaci pożywienia. Pośród innych czynników można wymienić presje społeczno-gospodarcze i stresujący tryb życia, między innymi stres w pracy i w domu".

    Badania objęły, jak do tej pory, obszar mózgu zwany polem brzusznym nakrywki (VTA). Pełni ono złożoną rolę i stanowi element mózgowego układu nagrody, pobudzanego sztucznie i naturalnie. To ważny obszar w badaniach nad percepcją, motywacją, uzależnieniem od narkotyków, intensywnymi emocjami związanymi z miłością oraz kilkoma zaburzeniami psychicznymi. Naukowcy pracujący nad projektem NEUROFAST są w szczególności zainteresowani VTA i jego powiązaniem z zachowaniami ukierunkowanymi na poszukiwanie pożywienia.

    Nawiązując do dotychczasowych osiągnięć projektu NEUROFAST, profesor Dickson podsumowuje: "Dowiedzieliśmy się ostatnio dzięki chirurgii bariatrycznej - zajmującej się leczeniem otyłości - że możliwa jest zmiana nagradzającego zachowania powiązanego z żywnością. Dotyczy ona nieznanych mechanizmów, które wiążą się prawdopodobnie z układem nagroda-żywność w mózgu. Koncentrujemy się w szczególności na hormonie o nazwie grelina, którego wydzielanie po zabiegu bariatrycznym ulega zmianie. Mamy nadzieję ujawnić nowe informacje o znaczeniu klinicznym i terapeutycznym na potrzeby przyszłych strategii farmakologicznych w zakresie tej choroby".

    Poczyniono także i inne odkrycia: "Dotychczas znacznie pogłębiliśmy w laboratorium naszą wiedzę o podstawowych mechanizmach mózgowych sterujących nagrodą w postaci żywności oraz o regulacyjnej roli hormonów jelitowych. Wiemy zatem wiele więcej o mechanizmach, to znaczy o układach mózgowych leżących u podstaw przejadania się, zwłaszcza żywnością wysokokaloryczną".

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Chemia spożywcza – dział chemii zajmujący się składem chemicznym surowców, produktów, dodatków do żywności oraz metodami i chemizmem produkcji, związkami chemicznymi dodawanymi do żywności oraz analizą chemiczną surowców, produktów żywnościowych oraz dodatków do produktów spożywczych m.in. konserwantów, barwników, regulatorów kwasowości, antyutleniaczy, wzmacniaczy smaku i zapachu i innych. Chemia spożywcza wiąże się ściśle z: inżynierią chemiczną i biochemiczną, mkrobiologią techniczną, biochemią, technologią żywności, zdrową żywnością, toksykologią oraz wszelkimi normami (m.in. UE) dotyczącymi chemii produktów żywnościowych. A dotyczy: piekarstwa, mleczarstwa, przerobu mięs, cukrownictwa, przetwórstwa warzyw i owoców, zielarstwa, produkcji substancji zapachowych, gorzelnictwa, winiarstwa, piwowarstwa, spożywczych wód mineralnych, przerobu zbóż, krochmalnictwa i innych. Pica (łaknienie spaczone) – zaburzenie polegające na występowaniu apetytu na przedmioty niebędące żywnością (np. ziemia, kreda, węgiel) lub ogromny apetyt na rzeczy, które są w pewnym sensie żywnością, takie jak nieprzetworzone składniki żywności (np. mąka, surowe ziemniaki, skrobia). Aby uznać tego typu zachowania za zaburzenie, muszą trwać przynajmniej miesiąc w wieku, w którym próbowanie jedzenia ziemi, błota itp. jest uznawane za niedostosowane do poziomu rozwoju człowieka. Obserwuje się je u wszystkich grup wiekowych, ale najczęściej u kobiet w ciąży i u małych dzieci, zwłaszcza opóźnionych w rozwoju, wśród których jest to najbardziej rozpowszechnione zaburzenie odżywiania. Wówczas rozpoznawane jest jako pica u niemowląt lub dzieci (ICD-10 F98.3). Łaknienie spaczone może się także wiązać z chorobami organicznymi mózgu lub histerią. Codex Alimentarius (łac. książka żywności, kodeks żywności) – jest to zbiór przyjętych w skali międzynarodowej norm żywności, kodeksowych praktyk, zaleceń i wytycznych wykorzystywanych przez urzędowe służby kontroli, przemysł rolno-spożywczy oraz środowiska naukowe.

    Etiologia kryminalna, nazywana przez niektórych jądrem nauki, która nazywa się kryminologia, koncentruje się na badaniu uwarunkowań i przyczyn (tzw. czynniki kryminogenne) przestępczości oraz innych zjawisk patologii społecznej. Obejmuje także swym badaniem uwarunkowania biologiczne, psychiczne i społeczne przestępczych i dewiacyjnych zachowań poszczególnych osób, dążąc do ustalenia indywidualnych czynników, które doprowadziły do niezgodnego z przepisami prawa lub normami społecznymi zachowania konkretnego człowieka. Najogólniej można powiedzieć, że w oparciu o badania etiologiczne, prowadzone na gruncie kryminologii, staramy się uzyskać odpowiedzieć na pytania: dlaczego człowiek staje się przestępcą (także narkomanem, prostytutką, alkoholikiem, dewiantem) dlaczego przestępczość oraz inne zjawiska patologii społecznej takie jak alkoholizm, prostytucja narkomania itd. istnieją jako zjawiska masowe, jakie są tego przyczyny, od czego to zależy, jakie zachodzą między tymi przyczynami, uwarunkowaniami i czynnikami wzajemne powiązania i zależności. Racje żywnościowe FSR (ang. First Strike Ration) - racje żywnościowe używane w Siłach Zbrojnych USA. Jest to tak zwana racja survivalowa, przy jak najmniejszej masie i objętości ma zapewnić żołnierzowi jak najwięcej energii. Racja żywnościowa FSR ma zastąpić trzy racje MRE. Racje FSR przeznaczone są do spożycia w ciągu pierwszych 72 godzin operacji zbrojnej.

    Radiacyjne utrwalanie żywności − technologia konserwacji żywności, polegająca na wystawieniu jej na działanie promieniowania jonizującego, którego właściwości powodują unieszkodliwienie znajdujących się w żywności drobnoustrojów, wirusów i owadów. Proces radiacyjnego utrwalania żywności może być też stosowany w celu przedłużenia okresu ważności produktów spożywczych (powstrzymanie dojrzewania owoców, kiełkowania warzyw, hamowanie procesów gnilnych). Polityka żywnościowa – jest pojęciem szerszym od polityki rolnej, definiowanej jako praktyka społeczno-gospodarcza władz polityczych i państwowych w odniesieniu do wsi i rolnictwa. Pojęcie polityki żywnościowej obejmuje i pasuje:

    Układ nagrody, zwany także ośrodkiem przyjemności – zbiór struktur mózgowych, związanych z motywacją i kontrolą zachowania. Ewolucyjnie, mechanizm ten wykształcił się, aby zwiększać prawdopodobieństwo niektórych zachowań, potencjalnie korzystnych dla organizmu. U naczelnych (a być może u filogenetycznie niższych zwierząt) jego pobudzenie związane jest z subiektywnym odczuwaniem przyjemności. System nagrody aktywowany jest w sytuacjach zaspokajania popędów (pożywienie, zachowania seksualne), a także w trakcie wykonywania innych, niepopędowych czynności, ocenianych jako przyjemne. Wiele substancji psychoaktywnych (m.in. alkohol, opiaty, amfetamina), mogących powodować uzależnienia, wiąże się z jego aktywacją. Szczury laboratoryjne, mogące kontrolować elektryczną stymulację tego ośrodka (np. przez naciśnięcie dźwigni w swojej klatce), koncentrują się na tej czynności, całkowicie zaniedbując odżywianie. Racja żywnościowa – inaczej nazywana też „racja polowa”, „racja wojskowa’’ lub ogólniej „żywność turystyczna” to zestaw żywności przeznaczony do spożycia dla jednej osoby.

    Konserwacja żywności to różne sposoby przetwarzania i przechowywania żywności, których celem jest wydłużenie jej trwałości i zapewnienie bezpieczeństwa jej spożycia.

    HACCP (ang. Hazard Analysis and Critical Control Points) – System Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli, zwany dalej „systemem HACCP” – postępowanie mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa żywności przez identyfikację i oszacowanie skali zagrożeń z punktu widzenia wymagań zdrowotnych żywności oraz ryzyka wystąpienia zagrożeń podczas przebiegu wszystkich etapów produkcji i obrotu żywnością produktami spożywczymi; system ten ma również na celu określenie metod eliminacji lub ograniczania zagrożeń oraz ustalenie działań korygujących.

    EuroFIR (European Food Information Resorce - Europejskie Źródło Informacji o Składzie Żywności) jest międzynarodowym stowarzyszeniem non-profit, które wspiera wykorzystanie istniejących oraz przyszłych źródeł danych dotyczących składu żywności poprzez współpracę i harmonizację jakości danych, ich funkcjonalności oraz spełnianie światowych standardów. Tekstura żywności jest oznaką ogółu właściwości strukturalnych oraz reologicznych produktu, odbieranych przez człowieka za pomocą bodźców mechanicznych. Przykładowymi parametrami tekstury mogą być: twardość, adhezyjność, lepkość, sprężystość, gumowatość, tłustość, kruchość, ziarnistość, spójność itp.

    Miejsce sinawe (łac. locus coeruleus) – jądro pnia mózgu, położone z tyłu mostu. Jego aktywację powodują stresory fizykalne (np. hipoglikemia, spadek ciśnienia krwi, objętości krwi, zaburzenia termoregulacji) oraz stresory psychologiczne. Pełni rolę w regulacji stopnia pobudzenia mózgu, fazy snu REM i niektórych funkcjach autonomicznych (np. termoregulacji). Odpowiada też za produkcję noradrenaliny. Dzięki połączeniom z podwzgórzem bierze udział w wyzwalaniu reakcji stresowej. Gra rolę w wzmacnianiu zachowań lękowych i w zespole stresu pourazowego (PTSD).

    Dodano: 06.05.2013. 16:17  


    Najnowsze