• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wpływ żywienia we wczesnym okresie życia na późniejsze zdrowie

    01.07.2013. 15:27
    opublikowane przez: Redakcja

    Wyniki finansowanych ze środków unijnych badań ujawniły, w jaki sposób żywienie w łonie matki i w pierwszych latach życia może wpływać na naszą podatność na otyłość, cukrzycę, choroby serca, przewlekłą chorobę płuc oraz późniejsze funkcje behawioralne i kognitywne. Ustalenia poczynione w toku projektu EARNEST (Wczesne programowanie żywieniowe) zostały teraz przełożone na porady praktyczne, które mogą mieć długofalowo korzystny wpływ na zdrowie kolejnego pokolenia Europejczyków.

    Finansowany ze środków unijnych projekt EARNEST, współkoordynowany przez prof. Bertholda Koletzko z Ludwig Maximilians-Universität (LMU), zgromadził międzynarodowy zespół naukowców w celu zidentyfikowania czynników leżących u podstaw zjawiska "wczesnego programowania żywieniowego". W ramach projektu EARNEST obserwacją objęto ponad 1.000 dzieci w pięciu krajach UE, od urodzenia do osiągnięcia dwóch lat wraz z późniejszymi wizytami kontrolnymi.

    Nadrzędnym celem było zanalizowanie oddziaływania karmienia w wieku niemowlęcym na późniejszą otyłość. Otrzymane do tej pory wyniki wskazują, że karmienie niemowląt mieszanką o niskiej zawartości białka - bardziej zbliżoną do składu mleka matki - zaważyło znacznie mniej niż podawanie mieszanki o wyższej zawartości białka na wadze dwulatków, która była zbliżona do wagi dzieci karmionych piersią. Różnice pojawiły się w wieku sześciu miesięcy i utrzymywały się w późniejszym okresie, nawet po zakończeniu interwencji, kiedy dzieci przeszły na podobne diety.

    Ta różnica we wczesnym rozwoju zapowiada de facto spadek otyłości w wieku 14-16 lat aż o 13%. Co więcej nowoczesna technika zastosowana w Szpitalu Dziecięcym Hauner Uniwersytetu w Monachium umożliwia pomiar profilu ponad 200 metabolitów z jednej kropli krwi dziecka. Technika ta pozwala naukowcom zrozumieć, w jaki sposób żywienie niemowlęcia produktami o różnej zwartości białka może wpłynąć na szlaki metaboliczne, które modulują rozwój i zdrowie dziecka.

    Zebrano pokaźną ilość danych o "pozytywnych programatorach", takich jak mleko matki. Mleko matki nie tylko wpływa na przyszłe zdrowie za pośrednictwem składników pokarmowych, ale także prawdopodobnie poprzez składniki nieodżywcze. Prace badawcze posłużyły do uwypuklenia raz jeszcze ochronnego oddziaływania karmienia piersią na późniejsze zagrożenie otyłością, na co wpływa głównie niższa zawartość białka w mleku matki niż w mieszankach mleka z butelki. Obniżenie zawartości białka w mieszankach do poziomu bliższego mleku matki mogłoby zapewnić korzyści ochronne dzieciom karmionym z butelki.

    Kolejny "pozytywny programator" - dieta śródziemnomorska lub zdrowa dieta - może chronić matki przed przedwczesnym porodem i stanem przedrzucawkowym oraz depresją poporodową, a także poprawić funkcję układu immunologicznego i IQ ich dzieci w wieku pięciu lat. W przypadku ryb korzyści zapewniają najwyraźniej długie łańcuchy kwasów tłuszczowych omega 3, ale naukowcy nie byli do tej pory w stanie wskazać konkretnego oddziaływania folanów zawartych w warzywach.

    "Programowanie" ma również drugą stronę. Czynniki środowiskowe, takie jak palenie tytoniu przez matkę, zanieczyszczenie powietrza i substancje chemiczne zakłócające funkcję endokrynną mogą pełnić rolę "negatywnych programatorów" i wpływać niekorzystnie na zdrowie matki i dziecka.

    W ramach projektu EARNEST zbadano także "wpływ płci na programowanie". W jednym z przeprowadzanych testów odkryto na przykład, że odżywianie we wczesnym okresie życia ma odmienny wpływ na późniejsze zdolności poznawcze dziewczynek i chłopców urodzonych przedwcześnie, ze znacznie silniejszym efektem w przypadku chłopców. Podobnie, odżywianie w wieku niemowlęcym miało zdecydowanie różny wpływ na czynnik wzrostu IGF-1 u dziewczynek i chłopców.

    "Te badania mają ogromny potencjał, jeżeli chodzi o poprawę zdrowia i dobrobytu przyszłych pokoleń, obniżenie kosztów opieki zdrowotnej i społecznej oraz zwiększenie produktywności i bogactwa społeczeństw" - zauważa profesor Berthold Koletzko z Uniwersytetu w Monachium, koordynator projektu EARNEST. Jednym z istotnym celów projektu EARNEST, poświęconego wczesnemu programowaniu żywieniowemu, było przełożenie konkretnych ustaleń badawczych na praktykę. Partnerzy projektu współpracowali na przykład przy opracowywaniu opartych na dowodach zaleceń dotyczących spożywania tłuszczu w czasie ciąży, w trakcie karmienia piersią i w okresie niemowlęctwa.

    Inna część tej europejskiej współpracy poświęcona jest czynnikom, jakie warunkują decyzje rodziców w zakresie odżywiania i trybu życia, a także temu, jakie informacje są im przekazywane w materiałach publikowanych na przykład przez agencje rządowe, organizacje naukowe czy pozarządowe. W tej dziedzinie spodziewane są jednak fascynujące, nowe odkrycia i dlatego profesor Koletzko czuje się jak "alpinista, który zdobył jeden szczyt tylko po to, aby za nim wyłonił się kolejny. Potrzebnych jest znacznie więcej badań, aby w pełni zrozumieć, w jaki sposób czynniki środowiskowe wywołują negatywne skutki w perspektywie długofalowej i na ile matka jest w stanie chronić przed nimi swoje dziecko".
    Za: CORDIS


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Niemowlę, okres niemowlęcy – dziecko od urodzenia do końca pierwszego roku życia. Wyodrębnienie to w psychologii rozwojowej dokonywane ze względu na szczególną wagę rozwoju małego dziecka w tym okresie. Wyodrębnienie okresu niemowlęctwa jest ważne także z uwagi na mnogość i intensywność przemian zachodzących w organizmie dziecka w tym czasie. Pierwszy miesiąc życia dziecka jest okresem noworodkowym. Współczynnik umieralności niemowląt – liczba zgonów niemowląt (tj. dzieci w wieku 0-1 roku) w danym przedziale czasowym przypadająca na 1000 urodzeń żywych; jeden ze wskaźników oceny stanu zdrowia populacji. Karmienie piersią – najbardziej naturalny sposób żywienia noworodków i niemowląt. Zapewnia dziecku właściwy rozwój już od pierwszych chwil jego życia, kiedy w piersiach pojawia się siara – substancja bogata w ciała odpornościowe, białko, witaminy A i E, sole mineralne, oraz chroniąca piersi przed bakteriami. Skład pokarmu jest ściśle zindywidualizowany i dostosowany w pełni do potrzeb dziecka.

    Bobomigi – nazywane językiem migowym dla niemowląt znaki bazujące na języku migowym służące komunikowaniu się z niemowlętami (także w słyszących rodzinach). Polska wersja bobomigów opiera się na metodzie SIGN2BABY Josepha Garcii. Zwolennicy bobomigów argumentują, że dzięki wykorzystaniu metody, możliwy jest obustronny kontakt z niemowlęciem, od razu, gdy rozwój koordynacji ręka-oko pozwala mu na powtórzenie prostych znaków najpopularniejszych słów, takich jak: jeść, pić, spać, mleko, światło, miś. Ma to miejsce w około dziewiątego miesiąca życia dziecka, po mniej więcej dwumiesięcznym okresie konsekwentnego powtarzania przyjętych znaków (dla porównania – dziecko wypowiada pierwsze proste słowa w ok. dwunastym miesiącu życia). Bobomigi zostały opracowane na potrzeby polskojęzycznych dzieci przez Danutę Mikulską bazują na znakach polskiego języka migowego, choć nie muszą być ich dokładnym odzwierciedleniem, słowniczek przykładowych znaków znajduje się na stronie http://www.migowy.pl/. Kolka niemowlęca - częsta dolegliwość występująca u niemowląt, objawiającą się nadmiernym, napadowym, trudnym do ukojenia płaczem. Kolka nie jest jednoznacznie zdefiniowanym zespołem chorobowym, ustępuje zazwyczaj samoistnie ok. 3-4 miesiąca życia. Dotyczy dzieci karmionych naturalnie jak i sztucznie.

    Butelka antykolkowa - rodzaj butelki służącej do karmienia niemowląt, charakteryzujący się specjalną budową, zmniejszającą ryzyko wystąpienia kolki niemowlęcej u dzieci. Mamka – kobieta zawodowo trudniąca się karmieniem własną piersią cudzych dzieci (noworodki i niemowlęta), które nie są z nią biologicznie spokrewnione. Zwykle pełni też rolę ich niani i opiekunki i pobiera za te czynności wynagrodzenie. W związku z taką funkcją okres laktacji mamki bywa znacznie przedłużony w stosunku do okresu typowego dla przeciętnej matki.

    Dystrepsja - stan wychudzenia występujący u niemowląt związany z zaburzeniami odżywiania. W zależności od stanu niedożywienia dziecka można wyróżnić hipotrepsję i arepsję. Dystrepsja związana jest z szybkim procesem wzrastania oraz koniecznością przyswajania białka. Przyczyną dystrepsji może być głodzenie, infekcja, nadpobudliwość oraz wady rozwojowe. Na dystrepsję najbardziej podatne są niemowlęta niekarmione piersią. Najsilniejsze objawy pojawiają się koło 4 miesiąca życia. O ciężkości dystrepsji decyduje ilość utraconego białka, jej skutkiem jest obniżona odporność organizmu. Leczenie choroby polega na stosowaniu właściwej diety i przywróceniu homeostazy organizmowi. Zdrowie środowiskowe − według WHO to dziedzina zdrowia publicznego zajmująca się aspektami zdrowia człowieka, które są determinowane przez czynniki biologiczne, chemiczne, fizyczne oraz teorią i praktyką z zakresu oceny, eliminacji i zapobiegania obecności w środowisku tych czynników, które mogą negatywnie wpływać na zdrowie ludzi.

    Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Istotne jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób takich jak otyłość, nowotwory, choroby serca. Zdrowa dieta polega na przyjmowaniu odpowiednich ilości niezbędnych składników odżywczych i wody. Składniki pokarmowe mogą być dostarczane w postaci różnych produktów, dlatego wiele sposobów odżywiania i diet może być uznane za zdrowe. Należy zapewnić odpowiednią ilość makroskładników (tłuszcze, białka, węglowodany), mikroskładników (sole mineralne) oraz energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

    Laktarium – to wyspecjalizowana komórka medyczna, który prowadzi zbiórkę oraz magazynuje mleko kobiece. Mleko to służy potem jako pokarm do żywienia bądź dożywiania niemowląt, zwłaszcza wcześniaków i noworodków o małej masie ciała bądź których matki są chore lub mają problemy z laktacją, itp. Przeprowadza także testy jakości mleka i ma odpowiednie urządzenia (chłodnie) do jego przechowywania.

    Skolioza niemowlęca (nazywana też skoliozą wczesnodziecięcą) – bardzo rzadko występująca odmiana skoliozy występująca u dzieci w wieku od 0 do 3 lat. W większości sytuacji skolioza niemowlęca ustępuja samoistnie w pierwszym roku życia. Skolioza niemowlęca występuje ok. 1 na 10 000 niemowląt. Ze względu na to, że zdecydowana większość idiopatycznych skolioz niemowlęcych ustępuje samoistnie w pierwszym roku życia prawdopodobnie spora ich część nie jest w ogóle diagnozowana. Wystarczająco dobra matka to termin utworzony przez Donalda Woodsa Winnicotta, oznaczający matkę, która na początku życia niemowlęcia dostosowuje się maksymalnie do jego potrzeb – między innymi przejmuje na siebie i koi wszelkie silne emocje dziecka, nawet te najbardziej nieznośne. Wystarczająco dobra matka pozwala następnie, w toku rozwoju dziecka, na stopniowe poszerzanie jego autonomii, adekwatnie do wieku dziecka.

    Noszenie niemowlęcia (ang. babywearing) – praktyka noszenia niemowlęcia w chustach lub nosidełkach z tkaniny. Powoduje to wzajemną dotykową stymulację miedzy matką a dzieckiem i zwiększa dostęp niemowlęcia do piersi. Depresja anaklityczna - termin wprowadzony w 1940 przez R.A. Spitza na oznaczenie zaburzeń obserwowanych u części noworodków i niemowląt, które to zaburzenia mają wiązać się z izolacją od matki (np. w związku z pobytem dziecka w szpitalu, lub umieszczeniem w domu dziecka). Obraz depresji anaklitycznej obejmuje:

    Kąpieluszka (inna nazwa: pielucha basenowa) to rodzaj specjalnej pieluszki dla niemowląt i małych dzieci. Służy ona do wstępnej nauki pływania i zabaw na pływalni związanych z oswojeniem dziecka z wodą. Kąpieluszki są wyposażone w specjalny wkład chłonny, który nie pęcznieje w wodzie a także zapobiegają przedostawaniu się moczu dziecka do wody w basenie. Podobnie jak w przypadku zwykłych pieluszek, produkowane są kąpieluszki zarówno jednorazowego jak i wielorazowego użytku.

    Dodano: 01.07.2013. 15:27  


    Najnowsze