• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wyniki nowych badań rzucają światło na rolę układu immunologicznego w chorobie Alzheimera

    24.03.2010. 17:12
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Komórki odpornościowe mózgu mogą być odpowiedzialne za utratę neuronów wiązaną z chorobą Alzheimera, jak sugerują wyniki nowych badań finansowanych ze środków unijnych. Odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Nature Neuroscience, mogą przyczynić się do opracowania nowych metod leczenia chorób neurodegeneracyjnych.

    Źródłem unijnego wsparcia był projekt NEURO.GSK3 (GSK-3 [kinaza syntezy glikogenu 3] w plastyczności neuronalnej i neurodegeneracji - podstawowe mechanizmy i ocena przedkliniczna), który otrzymał 3,57 mln EUR z tematu "Zdrowie" Siódmego Programu Ramowego (7PR).

    Choroba Alzheimera, na którą cierpi 18 milionów osób na świecie, jest główną przyczyną demencji osób starszych, a liczba chorych będzie rosnąć wraz ze starzeniem się populacji. Choroba charakteryzuje się postępującą i nieodwracalną utratą komórek nerwowych mózgu i odkładaniem się białek w postaci płytek i splotów beta-amyloidowych.

    Komórki odpornościowe mózgu inaczej mikrogleje są w stanie niszczyć płytki beta-amyloidowe związane z chorobą Alzheimera. Jednak wiadomo również, że mikrogleje niszczą komórki mózgowe myszy dotkniętych innymi chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak choroba Parkinsona. W ramach ostatnich badań naukowcy z Ludwig-Maximilians-University (LMU) w Niemczech oraz z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine, USA, postanowili ustalić czy mikrogleje są sprzymierzeńcami czy wrogami choroby Alzheimera.

    Badano myszy z odmianą choroby Alzheimera występującą u gryzoni. Co najważniejsze myszy poddano modyfikacji genetycznej w taki sposób, aby ich komórki mózgowe świeciły żółtym światłem fluorescencyjnym, a mikrogleje zielonym. Dzięki temu naukowcy mogli bez trudu śledzić los komórek mózgowych i mikroglejów u badanych osobników przez okres jednego miesiąca.

    W toku eksperymentu stało się jasne, że mikrogleje gromadzą się wokół neuronów przed, a nie po tym jak komórki mózgowe zaczynają obumierać. Naukowcy podejrzewają, że wraz z postępem choroby zestresowane komórki nerwowe wysyłają przekaźnik chemiczny, który przyciąga mikrogleje. To daje początek reakcji zapalnej, która doprowadza do śmierci neuronów.

    "Zakładamy, że chore komórki nerwowe w pobliżu płytek wydzielają przekaźnik chemiczny, który pobudza mikrogleje do zagnieżdżania się na nich " - wyjaśnia profesor Jochen Herms z Centrum Badań Neuropatologicznych i Prionowych przy LMU. "Najlepszym kandydatem na posłańca w tym kontekście jest fraktalkina - chemokina łącząca się z białkiem receptorowym na powierzchni komórek mikroglejowych."

    Aby zbadać to założenie zespół powtórzył eksperyment na myszach pozbawionych genu Cx3cr1, który tworzy receptor na powierzchni mikroglejów. Tym razem nie nastąpiła utrata komórek nerwowych, co pokazuje, że komunikacja między nimi a mikroglejami stanowi istotny czynnik w rozwoju choroby Alzheimera.

    Profesor Herms podsumowuje: "Być może zdołamy wykorzystać te wyniki do opracowania nowych środków spowalniających utratę neuronów poprzez przerwanie komunikacji między tymi dwoma typami komórek."

    Objawy choroby Alzheimera obejmują utratę pamięci, dezorientację, trudności w wysławianiu się i zmiany zachowania. Wraz z postępem choroby objawy te pogłębiają się, aż pacjenci stają się w znacznym stopniu przykuci do łóżka i niezdolni do zadbania o siebie. Jak na razie nie ma lekarstwa na chorobę Alzheimera.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Ciałka Hirano (ang. Hirano bodies) – cytoplazmatyczne, eozynofilne, pałeczkowate struktury spotykane wewnątrz komórek nerwowych w chorobach neurodegeneracyjnych, m. in. w chorobie Alzheimera i niektórych postaciach choroby Creutzfeldta-Jakoba. Zbudowane są z aktyny i białek z nią związanych. Lokalizują się głównie wewnątrz neuronów formacji hipokampalnej. Starzenie się – zmniejszenie zdolności do odpowiedzi na stres środowiskowy, które pojawia się w organizmach wraz z upływem czasu, naturalne i nieodwracalne nagromadzenie się uszkodzeń wewnątrzkomórkowych, przerastające zdolności organizmu do samonaprawy. Starzenie się powoduje utratę równowagi wewnętrznej organizmu, co zwiększa ryzyko wystąpienia chorób. Prowadzi do upośledzenia funkcjonowania komórek, tkanek, narządów i układów, zwiększa podatność na choroby (np. choroby krążenia, Alzheimera, nowotwory), wreszcie prowadzi do śmierci. Hipokretyna (oreksyna) – neuropeptyd wytwarzany przez grupę komórek nerwowych znajdujących się w podwzgórzu i pniu mózgu a jej receptory znajdują się w różnych regionach mózgu. Oreksyna reguluje, kiedy stan snu i czuwania jest stosowny dla organizmu w interakcji z systemem regulującym emocje (unikanie zagrożenia), nagrodę i równowagę energetyczną organizmu. Utrata neuronów produkujących ten ważny neuroprzekaźnik prowadzi do zaburzeń koncentracji uwagi i narkolepsji, choroby o podłożu neurologicznym objawiającej się niekontrolowanym zapadaniem w sen. W badaniach współfinansowanych przez DARPA stwierdzono u wyspanych rezusów, że oreksyna podana dożylnie powoduje osłabienie funkcji poznawczych, w przeciwieństwie do podania rozpylonego roztworu do nosa. Podanie dożylne powoduje zmniejszenie upośledzenia funkcji poznawczych u rezusów pozbawionych snu przez okres 30–36 godzin, a podanie donosowe powoduje całkowite zniesienie efektu niewyspania. U myszy oreksyna, razem z przedłużającym się okresem pozbawienia snu, zwiększa poziom β-amyloidu, którego płytki występują w chorobie Alzheimera.

    Blaszki amyloidowe (blaszki starcze, ang. senile plaques) – zmiany strukturalne obserwowane w wielu chorobach neurodegeneracyjnych, m.in. w chorobie Alzheimera. Składają się z amyloidu, dystroficznych neurytów oraz komórek astrogleju i mikrogleju. Gaetano Perusini (ur. 1879 w Udine, zm. 8 grudnia 1915 w Cormons) – włoski lekarz neurolog, uczeń i współpracownik Aloisa Alzheimera. Autor jednego z pierwszych opisów choroby, nazwanej później chorobą Alzheimera.

    Folding@home jest projektem internetowym zorganizowanym przez Stanford University w Stanach Zjednoczonych. Projekt ma na celu badanie procesów zwijania białek, koncentruje się na badaniu sposobu w jaki cząsteczka białka składa się w przestrzeni. Jest to o tyle ważne, że od tego kształtu zależą funkcje, jakie może ona pełnić w organizmie. Na skutek nieprawidłowego złożenia się cząstki, mogą powstawać białka wywołujące choroby takie jak: CJD, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, czy też słynne BSE, czyli "choroba szalonych krów". Memantyna – organiczny związek chemiczny, antagonista receptora NMDA, stosowany jako lek prokognitywny. Znajduje zastosowanie w leczeniu otępienia w przebiegu choroby Alzheimera.

    Hydralazyna (łac. Hydralazinum) – lek rozluźniający mięśniówkę gładką naczyń krwionośnych, dzięki czemu wykazuje działanie hipotensyjne (obniża ciśnienie tętnicze krwi). Ostatnie badania wykazały jej neuroprotekcyjne działanie, ponieważ chroni przed niszczącym działaniem akroleiny wydzielanej przez uszkodzone neurony (po udarze mózgu, w chorobie Alzheimera, Parkinsona). Takryna (łac. Tacrini hydrochloridum) – organiczny związek chemiczny, inhibitor acetylocholinoesterazy wykorzystywany w leczeniu choroby Alzheimera.

    Apraksja - upośledzenie precyzyjnych, celowych ruchów przy braku niedowładu, objawów móżdżkowych i zaburzeń czucia. Zaburzenia apraktyczne są często wynikiem udarów, guzów, spotyka się je również w chorobie Alzheimera.

    Alois Alzheimer (ur. 14 czerwca 1864 w Marktbreit, zm. 19 grudnia 1915 we Wrocławiu) – niemiecki lekarz psychiatra i neuropatolog, profesor psychiatrii Uniwersytetu Wrocławskiego. Jako pierwszy opisał objawy choroby zwanej dziś chorobą Alzheimera.

    Rywastygmina (nazwy handlowe: Exelon, Nimvastid, Prometax i Rivastigmine Teva) – organiczny związek chemiczny z grupy karbaminianów, jest inhibitorem acetylocholinoesterazy (AChE) i butyrylocholinoesterazy. Stosowany jest do leczenia otępienia związanego z chorobą Alzheimera. Retinopatia barwnikowa (łac. retinitis pigmentosa) – choroba rozpoczynająca się w okresie młodzieńczym, związana z odkładaniem się barwnika w siatkówce oka, z wtórnymi do tego procesu zaburzeniami krążenia w obrębie siatkówki i postępującym pogorszeniem wzroku, związanym ze zmianami zanikowymi siatkówki i utratą komórek siatkówki. Początkowo zmiany zanikowe dotyczą tylko fotoreceptorów i nabłonka barwnikowego siatkówki, a w późniejszych fazach choroby także komórek warstw wewnętrznych.

    Komórki Mikulicza – komórki histiocytarne charakterystyczne dla swoistej ziarniny występującej w twardzieli. Nazwa pochodzi od znanego polskiego chirurga J. Mikulicza-Radeckiego. Występują licznie zwłaszcza w starszych naciekach. We wczesnej fazie choroby w naciekach jest ich mało. Są to komórki duże i zawierają liczne wakuole przez co mają wygląd piankowaty (komórki piankowate). Jądro komórkowe, zwykle małe zlokalizowane jest na obwodzie komórki. Wewnątrz komórek znajdują się liczne pałeczki twardzieli (Klebsiella rhinoscleromatis). Komórki Mikulicza układają się zwykle w guzek, tworzący ziarniniaka.

    Dodano: 24.03.2010. 17:12  


    Najnowsze